mánadagur 19. mars 2012síða 27

27 Mánadagur 19. mars 2012 · Nr. 34 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Havnarmyndin GHM í besta blóma Harmoniorkestrið GHM er ein havnarmynd. Tað hevur tað verið síðani 1922, og tað fer tað eisini at verða í framtíðini. Ein havnarmynd, sum fleiri ættarlið hava fegn­ast um, og sum vit gleða okkum til at njóta í fram­ tíðini. GHM stendur fyri Georg Hansens Minni, tí danski bak­arin Georg Hansen var ein týðandi kveikjari í før­ oysk­um tónleikalívi fyri rúm­ari øld síðani. Hann savn­aði fólk um tónleik og tón­leikaupplivingar og lærdi ung­fólk í Havn at spæla upp á ymisk ljóðføri. Tónleikurin fór tá at ljóma um tann lítla hugnaliga býin. Burtur úr tíðini komu nógvir evnaríkir tónleikarar, og ljómlið av ymsum slag vórðu sett á stovn, bæði stór og smá. Óivað hevur Willi­am Heinesen í hesi tíðini fingið sín íblástur til tað kenda hug­ takið glataðu spæli­menn­in­ ir. Bakar Hansen var ein slóð­ari fyri føroyskum tón­ leikalívi. Tá havnarmenn stov­naðu sær nýtt orkestur tann 14. mars í 1922, vildu teir seta honum ein varða, meðan hann enn var á lívi. Tí nevndu teir sítt orkestur ”Georg Hansens Minni”. Í besta blóma GHM hevur hesi 90 ár­ini síðani verið fastur tátt­ur í mentanar- og undirhalds­lív­ inum í Havn; stundum eisini úti um landið og enntá uttan­ lands við. Orkestrið hevur sjálvsagt havt bæði góðar dagar og minni góðar dagar, men ikki ringar dagar. Hóast áhugin hevur verið upp og niður eins og limatalið, so hevur látið í GHM síðani fyrsta dag. Lat meg so skunda mær at sláa fast, at GHM er í besta blóma nú á níti ára føð­ ingardegnum. Býarins har­ moniorkestur hevur sjáldan ella ongantíð verið so stórt og fjølbroytt sum í dag. Vit kunna uppliva bæði smá og stór tónleikaavrik, alt eftir, hvat høvið er, og skráin í dag prógvar, at tykkara orkestur smæðist ikki at taka við nýggjum avbjóðingum. Tað er eisini vegurin fram­á. Eg googlaði hesar bók­ stav­irnar GHM nú ein dagin, og har komu fram nøvn av øllum møguligum slag um allan heim, men eitt fann eg ikki. Tað var kelinavnið, sum kappingarneytar brúktu um GHM fyrr í tíðini – Gamlir Havnar Menn. Nóg ungfólk og flest kvinnur Eg skilji væl, at tað ikki er at finna í dag. Tí er tað nak­ar, sum gongur ímóti tí skeivu fólkagongdini í Før­ oy­um, so er tað júst GHM. Í samfelagsorðaskiftinum hava vit ampa av, at tey ungu støð­ast ikki, soleiðis at javn­vágin millum aldurs­ bólkarnar skeiklast við teim­ um fylgjum, sum tað kann hava. 90 ár er høgur aldur, men hann sæst ikki á tykkum, tí tit eru í dag ein ung og spelkin havnarmynd, sum ríkar okkara bý. Orkestrið telur 60 leikarar. Av teimum eru 20 tilkomin, frá 20 árum og uppeftir, men tey, sum eru millum 15 og 20 ár, eru heili 40 í tali. Og fara vit so til býtið millum kynini, so líkist GHM heilt burturúr, tí her eru kvinnurnar í meiriluta. So hatta skemtið um, hvat GHM var fyri nak­ að, tað heldur ikki ein tumma í dag. GHM vil rúma bæði ungum og vaksnum og leggur seg eftir góðum venjingum, so hvør leikari kennir seg ríkaðan og fegin vil støðast. Sosial átøk hava ikki minsta týdningin í hesum viðfangi. Býarins harmoniorkestur virkar alsamt fyri at fáa fleiri leikarar, fjølbroyttari sam­ anseting og nýggj ljóðføri at geva orkestrinum upp aftur betri førleika og ljóð. Tað er sera hugaligt. Til lukku og góðan byr Eg fari vegna Tórshavnar bý­ ráð og mentamálanevndina at ynskja tykkum hjartaliga til lukku við føðingadegnum. Tórshavnar býráð hevur slík­ ar dagar tann sið eftir føri­ muni at geva góðar gávur sum viðurkenning fyri avrik og stuðul til framburð. Eg hugsi, at tað eisini fer at drýpa á tykkum í so máta seinni í dag. Havið eina góða konsert og góðan byr. Jógvan Arge heilsaði GHM á fagnaðarkonsertini í Læraraskúlahøllini í dag. Formaðurin í mentamálanevndini í Havn segði, at GHM er í besta blóma og hevur ongantíð verið so stórt og fjølbroytt sum á 90 ára degnum. spæl­ið, sum sandingar ongan lut eiga í. Tað má kennast løgið hjá sandingum at tunlar eru gjørdir, har nøkur fá húski búleikast, meðan Sandoyggin hevur verið við sviðið soð. Ja sjálvt tæt 30-40 milliónir íð politiskt vóru avtalaðar árliga á fíggjarlógini til Sand­oyar­tunnilin, tær vóru brúkt­ar til onnur endamál. So per­són­liga skilji eg væl at sand­oy­ingar kenna seg for­ fjón­aðar av okkum norðan­ fjørðs, sum kunna koyra av Viðareiði til Gásadal, sam­ stundis sum hugurin at hjálpa sandoyingum Koma vit so til kjakið við­víkjandi undirsjóar­tunl­ un­um so ber als ikki til at samanbera Vágatunnilin við Norðoyðatunnilin, tí meðan Norðoyartunnulin hevur eitt lokalt fólkatilfeingi, so hevur Vágatunnilin meira enn 200.000 ferðandi um ein tekur tey sum koma um Vága Floghavn. Góvu hesi fólkini ikki sítt fíggjarliga ískoyti til Vága­ tunnilin, so vóru vágafólk noydd at gjalda fleiri hundr­ að krónur fyri hvønn túr í gjøgnum tunnilin. Men sum fyrr sagt, so hevði eingin tunn­il verið, um bretar valdu vágoynna frá fyri 70 árum síðan.   Sjálvsagt eiga vit at virða tær útsagnir íð kommunurnar í Vágum hava ført fram, at ætlanint tá Vágatunnilin varð útgoldin so eiga vágafólk at kunna koyra ókeypis í gjøgnum tunnilin. Hinvegin so haldi at tað mest demokratiska hvørvítt um vágafólk skuldu gjalda ella eí aftaná 2017, er at gera eina nágreiniliga kanning í millum vágafólk hesum viðvíkjandi. Skulu vágafólk ikki gjalda aftaná 2017 so meti eg tað er skeivt, at tað skal forða fyri at øll onnur ferðsla frá meginøkin ikki skal gjalda nakað aftaná at tunnilin er útgoldin. Umleið 200.000 túsund ferð­andi koma árliga um flog­ vøllin í Vágum. Megin­partin av teimun ferð­andi   koma til og frá flog­vøllinum við privatbili ella taxabili. Hvørja ferð ein flogruta er ávegis, sæst ein riðil av privabilum og taxabilum koyrandi í móti lívæðrina í millum Føroyar og meginlandið, Vága floghavn, fyri síðan at koyra inn á megin­øki aftur. Hetta er ein samhaldsføst skipan, har ferðandi úr øllum landinum, eins og útlend­ ingar gjalda fyri. Tí eigur bummgjaldið at halda áfram, óansæð um vágafólk fram yvur skulu gjalda, ella koyra ókeypis aftaná 2017. Við tí ógvusligu ferðslu íð dag og dagliga koyrur gjøgnum Miðvág og part av Sandavági, so hevði tað kanska verið eitt hugskot, at tá Vágatunnilin er útgoldin, at partar av inngjaldinum skuldi verið lagt til síðis til at fíggja eina vegaføring uttan um Miðvág og Sandavág . Kanska ætlanin hjá Hald­ ur Hansen, sála frá seksti­ár­ unum um ein tunnil til Vatns­ oyrar frá Oyra­gjáar­vegnum hevði verið tað skilabesta hesum  viðvíkjandi. Um barnið skal eíta ein koyruvegur sambært Albert Ellefsen, ella ein undir­ sjóartunnil er líkamik­ið. Við eini ferðslu íð er fýra ferðir so stór sum íbúgvaratalið í Føroyum, so eiga vit sjálvsagt at halda áfram við at krevja gjald, alt annað vildi verið burturvið. Um tað er sum útrokn­ ing­arnar siga, at tað kemur at kosta umleið 55 krónur báðar vegir í gjøgnum hvønn tunnil tá   tunnlarnar eru samanlagdir, so er prís­urin tann sami sum ein cigaret­ pakki kostar. Taka vit so málið um, at tað kemur at raka vinnuna í Vágum fíggjarliga, so er tøkn­ in í dag so góð, at vinnu­bilar í Vágum kunna fáa ein ser­ kubba íð nulstillar gjaldið. Sum fyrr sagt so lagaði tilvildin tað soleiðis, at Vág­ oyggin gjørdist vinnarin í og við at bretar valdu Vágar fram um Sandoynna. Latið okkum tí saman við restini av føroya fólki verða við til at stuðla Sandoynni í hesum álv­ ars­málið, áðrenn tað er ov seint. 90 ár er høgur aldur, men hann sæst ikki á tykkum, tí tit eru í dag ein ung og spelkin havnarmynd, sum ríkar okkara bý