fríggjadagur 23. mars 2012síða 14

Fríggjadagur 23. mars 2012 · Nr. 36 14 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 kjak Vorðið sum leik­ manna hugskot V it báðir, Ólavur, hava við takksemi rokk­ ið reyps­aldur, og við hálvari øld á baki í vega­ gerð, bæði her á landi og burturi í londum, fór eg sum fyrrverandi serkønur við for­ vitni undir at lesa um hetta sanna kolumbusaregg, sum Ólavur fær at bresta fyri nev, og sum bæði vit tekno­ kratar og okkara fólkavaldu í mansaldrar hava bølst om­ an­á. Eg skal ikki her endurgeva alla greinina, men bara seta upp eitt dømi um, hvørja ávirkan hugskot Ólavs kann fáa bæði á verandi og kom­ andi ferðslu og ferða­vinnu í Føroyum: Dømi: Hugsa vit okkum, at ein van­ ligur persónbilur við 10 kr í einvegisgjaldi á hvørjum kubbaskrásetingarplássi fer av flogvøllinum til Viðar­ eiðis, verður samlaði kost­ naðurin 70 kr fyri at fara um Vágatunnilin, Leyn­ ar­tunnilin, Sundabrúnna, Norð­skála­tunnilin, Leirvíkar­ tunnilin, Nor­ð­oya­tunnilin og tunl­arnar norð­ur um fjøll og somu upp­hædd aft­ ur á flogvøllin, t.e. 140 kr til samans ella 260 – 140 = 120 kr minni enn bara at koyra gjøgnum báðar undir­sjóvar­ tunlarnar við verandi prís­ um. Fyri størri akfør verð­ur einvegisgjaldið sett sam­ svarandi niður í mun til tær 10 krónurnar fyri smærri bilar, og er ikki neyðugt at útgreina, hvørja ávirkan hetta fær á Føroya vinnulív.. Samstundis far Ólavur í minsta lagi 100 mió. kr um árið lagdar í serstakan út­ byggingargrunn. Seta vit upp ein sam­ an­drátt av tí, sum fyribils hevur ligið á láni at gera, verður upphæddin, tað meg ørminnist, talan hevur verið um, bæði fyri líkt og ólíkt, Suðriartunnilin tó und­an­ tikin, nøkulunda henda: Samandráttur: Verandi vegalongd, við tunl­um og øðrum føstum sam­bandi millum oyggja: Út móti 500 km Vegir eftir at gera: Uml. 20 km Kostnaður: uml. 240 mió. kr 19 verandi tunlar. Longd: 41,752 km. Av hesum eru 11,126 km undirsjóvartunlar 17 tunlar at gera. Longd: uml. 60 km. Av hesum eru uml. 30 km undirsjóvartunlar Kostnaður av tunlunum: uml. 2010 mió. kr. Til samans: uml. 80 km. Kostnaður uml. 2250 mió. kr. Arbeiðið at gera teir verandi tunlar, sum enn eru brúkbarir uttan broytingar, byrjaði fyrst í1970-árunum og endaði við Hovstunlinum í 2007, t.e. eftir slaka hálva øld. Eftir Ólavsa sera áhuga­ verdu og veruleikanæru met­ ing kann nevnda útbygging fremjast eftir 2250/100 = uml. 23 árum. Viðmerkingar: Tunnilin Sandoy-Suðuroy hevði einsamallur eftir mínari meting kostað millum 2 og 3 milliardir og má tí í nøkur ár afturat umhugsast væl og virðiliga til betri tíðir; men ætlaði Sandoyartunnilin fer kortini at draga Suðuroynna um hálva sigling og einar 20 km nærri at samlaða megin­ økinum. Einar 100 mió. um árið – ella fleiri ferðir so nógv til ávísa verkætlan – er væl gjørligt, um vissa er fyri, at ávis upphædd, sum her er víst, longu kann vera tøk fyri hvørt árið. Tað, ið um ræður, er at koma í gongd í fastari skipan, fíggjað úr føstum vegakervisgrunni, og havi eg enn tað álit á mínum gamla arbeiðsplássi, Landsverk­ frøðings­stovninum, at hann við sínum 74 ára royndum er bestur til at umsita nevnda grunn og tað arbeiði, sum fíggjast skal úr hesum grunni. Elstu smølu og lágu tunlarnir, 3.2x3 m, svara so illa til nútíðar krøv, at teir ikki ikki skulu hava kubba­ skráseting, haldi eg. Tað kann bíða, til nýggir tunlar verða opnaðir. Tá øll henda útbygging er at enda komin, kann talan verða um at taka gjald­ið av, t.e. um landið tá er so mikið væl fyri, at tað kann rinda hald av sam­ ferðslukervinum. Niðurstøða: Eg haldi hetta vera Føroya Løgtingi eina væl gongda leið, sum eg vil mæla til sum skjótast at fara undir at snøgga til og raðfesta. Framhaldandi at tosa og kjakast ár út og ár inn um tað sama ráðaloysi ber stutt sagt ikki til, um ung og fús fólk eftir útbúgving skullu venda heim aftur at virka og búgva her á landi. At enda haldi eg tað vera sera harmiligt, at tær árligu 240 mió. kr frá bilavgjøldum sum í uppruna vóru ætlaðar samferðslukervinum, og sum Anfinn Kallsberg tók fram á pallborðsfundi í Klaks­vík nú henda dagin, ikki runnu Anfinni Kallsberg til hugs, meðan hann sjálvur var løgmaður; men tøkk fyri áminn­ingina - betur seint enn ikki! Viðmerkingar og lesarabrøv til Sosialin skulu sendast til teldupostadressuna: post@sosialurin.fo Viðmerking til grein hjá Ólavi Hátún um víðkan av samferðslukervi Føroya Eftirlønaravbjóðingin í Føroyum er framvegis nærum líka óloyst sum altíð. Vit vita, at vit eru minst eitt ættarlið aftan fyri tað, vit skuldu verið, tá ið tað viðvíkur eftirlønarskipanum. Ella sagt øðrvísi: Skipað eftirløn hjá øllum skuldi verið staðsett fyri minst 25 árum síðan. Avleiðingin er, at nú fara fólk frá við eftirløn, og hava bara tað, sum fólkapensjónin og Samhaldsfasti kunnu geva. Verri er, at hetta verður støðan í nógv ár. Vit hava heilt einfalt ikki tikið málið í nóg stórum álvara, meðan vit framvegis høvdu tíðina í okkara parti. Vit eru tí í tíðarneyð, og tað merkir samstundis, at vit eru í penganeyð. ”Einki er ómøguligt hjá tí, sum ikki skal gera tað sjálvur”. Tað kann verða staðfest so dyggiliga, nú Løgtingið hevur endavent øllum grundvøllinum undir teimum eftirlønarskipanum, sum vit hóast alt hava í Føroyum. Hetta eru eftirlønarskipanir, sum fakfeløgini hava allan heiðurin av, og sum tey við samráðingum hava fíggjað fyri sínar limir, so at teir skulu hava fíggjarliga trygg ellisár og trygdarnet undir sær, kemur sjúka á gátt. Vit tosa her um lívlanga íløgu, sum verður fíggjað hvønn einasta mánað, og sum er líka týdningarmikil sum sjálv lønin. Hetta er heilagt! Kortini ber tað til hjá politikarum okkara at fullkomuliga at endavenda øllum við einum pennastroki. Hvussu ber tað til, at tað, sum onnur hava bygt upp, og sum er so viðbrekið, kann verða tæða sundur so skjótt og so harðliga. Svarið má vera: ”Tað rakar ikki meg!”. Og tað er rætt svar, tá ið tað viðvíkur teimum, sum taka hesa avgerðina – politikarunum. Løgtingslimir eru løntir eftir sáttmála hjá Tænastumannafelag Landsins í 34. lønarflokki og við eftirlønarrætti sambært hesum sáttmála. Sjálvandi nakað nógv betri. Tað er so, at fyri hálvt starv, fær ein løgtingslimur fulla løn í 34. lønarflokki og fulla eftirløn. Hesin sami politikarin vinnur sær fullan eftirlønaraldur eftir bara 16 árum, har aðrir tænastumenn skulu brúka 37 ár. Tænastumannaskipanin verður av røttum hildin at vera tann allar besta skipaninin, nakað starvsfólk kann fáa. Í øllum førum tá ið tað viðvíkur trygd í starvinum og eftirløn. Tá ið so politikarar okkara hava hesa skipan, men falda hana við 2, 3 ella 4, ja so er ikki endi á, hvussu góð hon er – og fyri at tað ikki skal vera lygn, so er einki inngjald til hesa skipan. Bara útgjald! Alt hetta leiðir okkum aftur til, at hjá hesum fólkavaldu umboðum okkara, sum sjálv hava lóggivið seg fram til hesar sersømdir, ber valla til við opnum sinni at skilja og enn minni virða stríðið hjá vanligum fólki fyri sínum eftirlønum. Allar tær broytingar, sum eru gjørdar í eftirlønarskipanini við skatti á inngjøld osfr. hava als onga ávirkan á løgtingslimin ella landsstýrisfólkið. Tí har er einki inngjald at skatta. Har er bara útgjald, grundað á sjálvgjørda lóg. Tað er ein lærdómur til øll okkara í hesum málinum. Standa vit uttanfyri og hyggja inn, er tað forkastiligt at hugsa sær, at fólkavaldu umboð okkara loyva sær hesar sersømdir og aðrar við, samstundis sum tey taka við báðum hondum frá teimum uttanfyri. Soleiðis hugsa vit tó ikki, tá ið vit standa innanfyri og hyggja út. So bílig og lættkeypt er sálin! Magnus Tausen Stjóri fyri Nám EYGA MÁLIÐ Tað rakar ikki meg! Heini Olsen Á Miðføstu 2012