mikudagur 4. apríl 2012síða 12

Mikudagur 4. apríl 2012 · Nr. 41 12 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 kjak Tey dýru fólkavaldu V it hava hoyrt um Rigmor Dam og henn­ ara felda uppskot. Vit hava sæð at Kring­varpið hevur havt kjak. Vit hava hoyrt Bárð Nielsen siga, at vit fáa tað, vit gjalda fyri. At enda hevur løgmaður, Kaj Leo Holm Johannesen kunngjørt at nevnd skal viðgera málið um lønir og sam­sýningar til fólksins valdu. OK?! Skulu vit so seta okk­um niður at bíða? Skulu vit góðtaka »allar« tær sakligu og fakligu grundgevingar vit hava hoyrt? Tað er sjálvandi treytað av at vit hava fingið góðar grundgevingar! Sum vit ikki hava fingið! Vit hava fingið undan­ førslur, tekniskar hug­leið­ ingar, hvussu ein best heingir klæðir á snorin (ein skal búgva í Tórshavn), fyri at »tíma« at vera fólkavaldur, skal ein fáa nógv í løn, ella sam­sýning. Sum sagt áður, eg, sum helt at tað snúði seg um politiskar visjonir og grundhugsjónir, høgra ella vinstra, samband ella fullveldi. Konkret uppskot Nøkur fá ókonkret boð eru komin um, hvat er sømiligt hjá einum landsvaldum at fáa í løn. Staðfest er allarhelst, at landsstýrisfólk hava eitt nógv strævnari starv við nógvar ábyrgd enn løgtingsfólk. Lands­týrisfólkini snikka jú til lógir. Løgtingsfólk kunnu leggja fram lógir, og sam­ tykkja jú eisini lógir. Fyri nøkrum mánaðum síðani kom løgmaður við upp­ skotinum um ministarabilar. Hetta er sjálvandi óneyðuga lænt úr Danmark og øðrum (norðan)londum. Ein konkretur trupulleiki í Føroyum er bara tann at Føroyar eru so lítlar. Føroyar eru 100 ferðir minni enn Danmark. Í saman­ber­ingum verð­ur oftani nýtt hesin hundraðs­ falds­munurin. Men tíanverri kann hann ikki brúkast í øll­um førum. Hevði hann t.d. verðið brúktur til løg­ tings­um­boðan, so høvdu vit 4. hvørt ár valt 1,79 tingfólk. Tað hevði nokk ikki verið so um­boð­andi fyri fólkaræði Før­oyar. Hvat skulu vit so gera? Vit eru noydd til at tillaga skipanir. Ístaðin fyri eina danska skipan, so mugu vit kanska hava eina saman­ renn­ing av danskari, ís­ lendsk­ari ella onkrari heilt aðr­ari skipan. Hugsa tey? Men tað mest undrunarverda, er at eingin av landsins vald­ ur kemur sjálvt við ein­um konkretum uppskoti! Tey fáa jú løn fyri at fyri­ halda seg til lógir. Tey fáa løn fyri at umboða okkum, fólk­ið. Í løtuni vísir fólkið ein stóran áhuga fyri teirra løn. So sjálvandi mugu tey hava eitt konkret uppskot. At lata eina sokallaða ser­ frøð­inganevnd koma við upp­skoti um løn til landsins valdu, er bert undanførsla. Ein háttur at snúgva sær undan at taka avgerðir, fyri okkum, fyri fólkið. Fólkið er arbeiðsgevarin, og tískil skal sjálvandi Løgting lurta eftir fólkinum, arbeiðs­gev­ ar­anum. Uppskot til samtyktar Her kemur so mítt uppskot: • Skattfríar samsýningar vera strikaðar, øll skulu vera líka fyri lógini • Fólkavald gjalda sína egnu pensjón, øll skulu vera líka fyri lógina • Fólkavald kunnu fáa endurgjald, av sínum starvi, kvittanir framvísast • Størv og nevndarsessir vera frásøgd, uppgávan hjá fólkavaldum er at veita alla sína tíð til veitta álit, sum fólkavald fulla tíð óávirkaði av øðrum starvi/sessi, eins og landstýrissfólk eru Sigst at øll eru líka fyri lóg­ ini. Við hesum einklu megin­ reglum kunnu vit tryggja okkum at fólkavald fara at verja áhugamál fólksins. Fólkavald skulu sjálvandi fáa góða løn. Teimum er ikki neyðugt at hugsa um rokn­ingar. Men tað skal ei heldur vera, sum tað tykist nú, at peningur hevur alt at siga. At vera fólkavaldur er at verja politiskar hugsjónir og áhugmál fólksins. Hetta kann ikki sigast nóg ofta. Grundgevingar at ein fær tað man betalur fyri, eru snøgt sagt langt úti og vísa greitt eina vandamikla misskiljing. Peningur SKAL ikki vera drív­megin ella umbering. Tá soleiðis verður sagt, er best at við­komandi sleppur sær vekk og letur betur skikkaði røkja álítisstarvi. Og sjálvandi skal lønin ikki vera sjúkliga stór, polit­ iska hugsjónin skal altíð vera drívmegin, ikki av­greiðslu­ vald. Landsins valdu tykjast ikki at hava tikið til eftir­tekt­ ar at sparingar vera framd­ar kring landið. Og eru tað tey sjálvu sum koma við hes­um ófrávíkiliga kravi! Við at avtaka skattafríar samsýningar kan landið spara útvið eini 3-4 mill, fyri ikki at tala um pensjónir, sum skulu gjaldast til ov ungar fólka­valdar pensjónistar. Feiið fyri egnum duri og takið eitt tak við restina av tjóð­ini, ella er tað bara búk­ urin sum telur? Viðmerkingar og lesarabrøv til Sosialin skulu sendast til teldupostadressuna: post@sosialurin.fo Nú eru vit í Føroya landi væl og virðiliga troytt av greinum og leiðarum um kostnaðarendurgjald, ferðastuðul og løn til landsins valdu Steðgaði herfyri við eina bensinstøð. Skalt tú fram her í verðini, mást tú hava brennievni. Á hurðini stóð lýst, nær opið er á páskum: Allar dagar frá 7 til 23. Helst man tað nøkta tørvin á persónligum frælsi at sleppa at keypa sær eitt rundstykki og ein bensindropa skírismorgun. Vit ráða jú yvir okkum sjálvum, ikki so? Kundin hevur jú altíð rætt! Og hví skal ein gomul halgidagslóg gera av, nær vit skulu binda frið? Ikki tí, neyvan man nakar hava spurt limirnar í S&K eftir. Og hví skulu vit partú minnast at keypa ein litur av mjólk í vanligari upplatingartíð? Skulu børnini sita tyst langafríggjamorgun, um mamma ella babba hava gloymt at keypt inn? Hinvegin er afturlatingarlógin helst tann lógin, ið eina mest vísir okkum, nær hátíðirnar eru. Hátíðirnar. Tað kalla vit tær, tí tær eru hægri enn aðrar. Tað var helst ikki av tilvild, at sjálvur Várharra hvíldi seg sjeynda dagin, eftir at hann hevði skapað heimin. Ikki tí, at Hann hevði brúk fyri tí sum so, men tí Hann visti, at hetta var skilagott. Vit hava brúk fyri høgtíðunum. Hann, sum fann upp á frídagin, valdi at gerast ein av okkara á jólum. Tað var á páskum, at Hann veruliga gjørdist menniskja, tá Hann vísti, hvussu sorg, pínsla og niðurtúrar ávirka okkum – og ikki minst at úr aldudalinum er ein vegur niðan aftur á slætt! Tær flestu av týdningarmestu hendingunum í lívinum verða staðfestar við einum rituali. Ritual verða eisini kalla yvirgongdarritual og eru kend í flest øllum mentanum. Vit markera, tá vit verða fødd, verða vaksin, fara frá at vera eitt til tvey, tá vit doyggja o.s.fr. Tað sær kortini út til, at jú frælsari, frílyntari og fjølbroyttari samfelagið gerst, meira mainstream og ritualleyst verður tað. Vit prædika tó javnan um frælsi. Men hvat skal man brúka tað til? Dansurin gongur jú væl um gullkálvin, og bara tú riggar, elska vit teg jú nokk, tað er fólkafrøði fyri framhaldsflokkar, sum onkur kundi sungið! Men vit leggja ritualini av, og lata allar dagar verða eins, so vit allar dagar í árinum skulu náa at keypa djúspakkan, vit annars neyvan høvdu gloymt at keypt. Vit hava ikki tíð at steðga á til djúptøkni, meditatión og bøn, tí vit skulu náa tað, vit ikki taka okkum tíð til. Skulu vit realisera okkum sjálv, krevst, at vit renna líka skjótt sum hini og fáa somu møguleikar at keypa smyrjiostin páskamorgun, sum grannin eisini ger. Skulu vit vera serlig, mugu vit vera sum hini! Hetta er andsøgnin. Vit eru øll viðskiftafólk í einum stórum marknaði, ið einki mark hevur. Vit rekast øll aftur og fram, so vit náa eins skjótt til málið og grannin. Sum rekandi á tíðarhavi kunnu vit lata allar tíðir vera eins. Alt árið, allan sólarringin. Í hesum tíðum skal alt jú vera flatt, hví ikki eisini tíðin, høgtiðir sum aðrar tíðir, so tær vera eins. Kundar, sum vilja sleppa til handils, tá vit vilja! Eingin grund til at koyra eftir síðstu oljuni, tí hana fært tú altíð! So skuldi tað gliðið betri. Og 2. páskakvøld, er eingin grund at halda, tí vit skulu jú til arbeiðis dagin eftir. Vit lata runda kirkjuárið mala í klingur, so kann restin av tíðini vera líka og peika beint fram eftir beinari linju.. Har koma marknaðarkreftirnar inn – og frælsið er jú at velja, hvørjum ein vil verða bundin at. Vælgagnist! Gleðiligar páskir! Theodor Eli Dam Olsen Prestur EYGA MÁLIÐ Á, kundi á tíðarhavi... Teitur Vágadal Sjúkrarøktar­ frøðislesandi