mikudagur 11. apríl 2012síða 22

Mikudagur 11. apríl 2012 · Nr. 42 22 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Miðvikan Tað stuttliga við at skriva um søgu er, at ein søga ofta førir eina aðra við sær. Tað er tað, sum er hent í hes­um førinum. Tann 17. februar var í røðini Hend­ur ið Sleptu ein frásøgn um Johonnu Thominu Joensen úr Nóls­oy, systir Johannu Mariu Skylv Hansen. Hon giftist við havnar­ mann­inum Cristian Joensen, Krist­ ian í Árnafirði, í Havn. Søgan hjá Johonnu gjørdist ikki long. Hon doyði longu í 1906, 24 ára gomul, eftir at hava fingið sonin Kristian. Í umrøddu grein var ein stutt frá­søgn um eina bjarging, sum Christ­ian hevði verið við til, har danska verjuskipið Beskytteren hevði fingið allan heiðurin. Við at kanna hetta mál nærri sæst, at hetta fylti nógv í føroysku bløðunum í 1913. Út frá hesi skriving sæst, at hetta er ein áhugaverd søga, sum tað kann vera áhugavert at lesa um í dag. Fyrsta frásøgnin Tað fyrsta, sum frættist um hesa hend­ing, er í Tingakrossi tann 15. januar 1913, tá ið blaðið hevur hesa frásøgn: »Mandag formiddag blev man her i Byen opmærksom paa et stort Skib syd for Boren, der tilsyne­lad­ ende drev for Vind og Vove, og i Skibets Nærhed en Trawler. I Kik­ kert kunde man se, at det hava­ rerede Skib manglede baade Stor­ mast og den halve Mesan, og paa den tilbageværende Fokkemast hang nogle Sejlrester ned fra Ræerne. Det varede ikke længe, før to Motorbaade var tagne afsted for at bringe mulig Hjælp. Imidlertid var Nolsinger i den forrygende Storm komne over Fjorden for at gøre Melding til Beskytteren, der tilfældigvis laa paa Reden, og den tog da ogsaa afsted. Først da Beskytteren var naaet op til Skibet, forlod Trawleren dette, efter i en halv Snes Timer at hava holdt trofast Vagt ved det og forsøgt at bugsere. Men da havde Havaristen alle­ rede faaet Lods ombord fra en af Motor­baadene. Han styrede da Skibet ind paa Skaalefjorden, medens Beskytteren bugserede«. Skipið kallaðist Fortuna úr Lille­sand í Noregi. Tað var á veg úr Týsk­landi til Suðuramerika við múrsteinum og maskinlutum. Eftir at hava lastað í Stettin í Polen var skipið farið inn í Lillesand í Noregi fyri at proviantera, og tað fór haðani 28. desember. Veðrið var longu vánaligt, og norðanfyri Skot­land brast rættiliga á av land­ synningi og ringari aldu. Róðrið oyðilegðist, seglini skræd­ n­aðu, og stórmasturin og hálvi mesanmasturin brotnaðu. Pump­ urnar riggaðu ikki ov væl. Tá vóru teir komnir norð um Hetland, og skipið rak nú fyri vág og vind. Tey seinastu fýra samdøgrini hevði manningin mist alla vón, og hevði heldur ikki hesa tíð fingið heitan mat. Tey seinastu tvey sam­ døgrini var nærum ikki nakað et­ andi umborð, tí provianturin var oyði­lagdur av sjógvi. Tá ið enski trolarin kom fram á teir, fekk manningin nýggja vón, men royndirnar hjá trolaranum at taka neyðstadda skipið uppá sleip miseydnaðust. Tá ið motorbátarnir komu, fekk manningini aftur nýggja vón, tí nú vistu teir, at bjargingin var nær. Beskytteren tók skipið uppá sleip og tók skipið inn á Skálafjørðin. Her kom tann illa komna manningin umborð á verjuskipið, har hon fekk eina góða máltíð, og skjótt gjørdust teir væl fyri. Manningin kom síðani til Havn­ ar, har teir, sum vóru ringast fyri, vórðu innlagdir á hospitalið. Men eingin teirra tykist at hava fingið varandi mein. Tjóðskapurin hjá manningini var blandaður. Teir vóru norðmenn, danir, svenskarar og týskarar. Dimmalætting: Havnar­ menninir áttu heiðurin fyri bjargingina Dimmalætting skrivaði eisini um hendingina. Í fyrsta umfari uttan at umrøða havnarmenninar. Teir munnu ikki hava vitað av teim­um tá. Blaðið skrivar, at skiparin eitur Christiansen. Skipið hevði 700 tons í lastini, so tað hevur verið nokk so stórt. Manningin var 12 menn. Í næstu Dimmalætting er greitt frá føroysku luttøkuni. Her verður millum annað sagt: Da Søen var meget høj, var det meget voveligt for de smaa Baade at tage ud. Det lykkededes ved de to Thors­ havneres Hjælp at faa Skibet til at lystre Roret igen, hvorved det sandsynligvis undgik at strande paa Boren og blive smadret i den stærke Brænding. Den thorshavnske Motorbaad har saaledes en stor del af Æren for, at Bjergningsresultatet er blevet saa gunstigt, som sket er. Manningin á føroyska bátinum var: Christian Joensen, sum var um­røddur í nevnda parti í røðini Hendur ið Sleptu . Rubek Rubeksen, kendur frá sínum virksemi í Mjólkaforsýningini í mong ár. Johan Hendrik Rubeksen, kall­ aður Bill, var giftur við systir Christ­ ian. Hann var beiggi Rubekk. Óli Rubeksen, systkinabarn teir báðar. Kendur, sum tann, ið stovn­ aði Ruba. Sofus E Jacobsen, sum var motor­passari á bátinum. Hann var seinni motorpassari á »Streymi«. Hetta var so fyrsta frásøgnin, har tað ikki fekst varhugi av nøkrum óvanligum. Hetta mundi vera ein bjarging, sum so nógvar aðrar. Daaden Men tað vísti seg, at henda bjarging fekk eisini umrøðu í donskum fjøl­ miðlum. Tað sum føroyskir lesarar tá varnaðust, var, at Beskytteren tóku sær ella fekk allan heiðurin av hesum avriki, uttan at føroyski leik­ luturin var so mikið sum nevndur. Hetta førdi til eina grein í Tinga­ krossi tann 5. februar. Har verður sagt, at hetta var .. en Daad som i de mest be­ gejstrede danske Avisers Omtale føjer et nyt Blad til den glorrige danske Saga om Danskens Vej til Ros og Magt. Efter sigende skal Beskytterens Chef endog være indstillet til For­ tjenstmedalje eller anden Ud­ mærkelse for rask Daad. Tingakrossur heldur, at hesin rómurin í Danmark er nokk so Burturtagda bjargingar­bragdið hjá havnarmonnum í 1913 Tað eru nógv bjargingarbrøgd gjørd av føroyingum. Summi eru meira kend enn onnur. Eitt í dag lítið kent bjargingarbragd er, tá ið menn úr Havn høvdu ein avgerandi lut í bjargingini av eini útlendskari manning, og hetta eftir øllum at døma kostaði skiparanum á danska verjuskipinum Beskytteren starvið Mynd av eini bark. Eitt eyðkenni fyri eina bark var tríggjar mastrar. Fortuna var gjørd úr jarni Havnarmenn sóu neyðstadda skipið sunnanfyri Borðuna.