fríggjadagur 13. apríl 2012síða 6

Fríggjadagur 13. apríl 2012 · Nr. 43 6 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Áki Bertholdsen Tað sigur Pól Huus Sólstein, stjóri á Atlantic Pelagic í Klaksvík, sum hann eigur sam­an við Norðborg. Tey útflyta uppsjóvarfisk og á almennum fundi hjá Tjóðveldi mikukvøldið, upp­ lýsti hann, at tilsamans fisk­ aði Norðborg 35.000 tons í fjør, sum alt varð virk­að umborð. Tilsamans framleiddi Norðborg fiskavørur og úr­ dráttir, sum vórðu seld fyri 258 milliónir krónur. Av allari framleiðsluni hjá Norðborg í fjør, vóru 75% útflutt til ES. Samstundis eigur Norð­ borg 37% av øllum út­flutn­ Áki Bertholdsen – Fer ES at seta tiltøk í verk ímóti føroyingum í kjalar­ vørrinum á makrel­stríðnum, er tað alt, sum bendir á, at tey fara bara at umfata makrel og hjáveiði í sambandi við fiskiskapin eftir makreli. Tað er Herálvur Joensen, deildarstjóri fyri altjóða handli í Uttanríkistænastuni, rætt­iliga vísur í. Á fundi, sum Tjóðveldi skip­aði fyri mikukvøldið stað­festi hann, at eftir teim­ um samrøðum, hann hevur havt við oddafólk í ES í sam­ bandi við makrelstríðið, er tað mest sannlíkt, at ES til­ tøkini í Føroyum fara ikki at fevna um allan okk­ara fiskaútflutning til ES, men bara um sjálvan makrelin og ta hjáveiði, vit hava í sam­ bandi við makrel­fiskiskapin, tvs, ein part av okkara út­ flutningi av sild. – Talan kann eisini verða um tiltøk ímóti fiskamjøli, lýsi og øðrum úrdráttum úr makreli. – Hóast tey, sum vilja herða tiltøkini ímóti Føroy­ um til at umfata allan okk­ ara útflutning, bæði laks og botnfisk, eisini hava undir­ tøku í ES, er er tað onki, sum bendir á, at tey fara at fáa sín vilja, sigur Herálvur Joensen. Skulu vænta tiltøk Hinvegin ivast hann ikki í, at onkur tiltøk fara at verða sett í verk. – Eftir tí, vit fáa at vita frá okkara keldum í ES kervinum, er so mikið stór semja í ES um, at tiltøk skulu setast í verk ímóti føroyingum, at tað fer at verða samtykt. – Men tað er mest sannlíkt, at tey verða avmarkað fyri til­tøkini ikki skulu ganga ímóti reglununum í altjóða handils­felagsskapinum WTO, og kanska enntá eisini ímóti ES reglum. – Tí er væntandi, at heyk­ ar­nir í ES fara at slaka, tí teir vilja heldur hava avmarkað tiltøk ímóti føroyingum enn at seta alt upp á spíssarnar við tí vanda, at alt dettur niður­fyri. – Tí eiga føroyingar at fyri­reika seg til, at ES fer at seta tiltøk í verk ímóti føroy­ ingum, staðfestir Herálvur Joensen. – Tað er eisini ein møgu­ leiki, at ES fer at leggja varis­ liga til brots at vita um tað ikki er nóg mikið at fáa okk­ um at slaka. Men eydnast tað ikki, sær ES kanska fyri sær, at tiltøkini kunnu herðast, til vit lúta. – Vit eru ávarað um, at tað er júst hetta, vit eiga at stúra mest fyri, tí fær ES heimildina at seta tiltøk í verk, kann heimildin eisini brúkast í øðrum førum. Kanna ymsar dómstólar Herálvur Joensen sigur, at Uttanríkistænastan nú kann­ar, hvørjir møguleikar eru at forða fyri, tiltøk verða sett í verk. Í hesum sambandi stað­ festir hann, at tey líta meiri á, hvat tey sjálvi kunnu gera í Uttanríkistænastuni enn tey líta á, hvat danir kunnu gera fyri okkum, Tað er ógjørligt hjá dønum at røkja okkara áhugamál av fullum huga. – Danir fiska eisini makrel, sum er tekur undir við, at tiltøk skulu setast í verk ímóti Føroyum. Yvirskipað taka danir und­ir við, at ES fær heimild at seta tiltøk íverk ímóti lond­um, sum ikki fiska burð­ ar­dygt. Hinvegin er tað ikki av­ greitt um Danmark fer at at­ kvøða, tá ið ráharraráðið skal at­kvøða um málið. MAKRELSTRÍÐIÐ ES tiltøkini ímó verða allarhelst Setir ES tiltøk ímóti Føroyum, fara tey bara at fevna um makrel og hjáveiði í sambandi við makrel, sigur Herálvur Joensen deildarstjóri í Uttanríkistænastuni Skot fyri bógvin Verða ES tiltøk sett í verk, verður tað eitt álvarsligt skot fyri bógvin, men vit skulu nokk finna aðrar útvegis, sigur Pól Huus Sólstein, stjóri í Atlantic Pelagic ES tiltøk verða Setir ES tiltøk ímóti okkum, verður tað tvørligt, men tað verður ikki heimsins undirgangur, heldur Pól Huus Sólstein í Atlantic Pelagic, sum selur uppsjóvarfisk Føroyingar liggja ikki á latu síðuni, nú ES ætlar at seta tiltøk í verk ímóti føroyingum. Herálvur Joensen, deildar­stjóri fyri altjóða handli í Uttan­ríkis­tæn­ astuni í Lands­stýr­inum, vísti á almennum fundi í Tjóðveldi, at løgmaður hevur tosað við ein hóp av fólki. – Hann hevur havt fund við fleiri danskar ráð­harrar, eisini danska evropamálaráðharran, forsætismálaráðharran, uttan­ríkis­málaráð­harr­ an. Sam­stundis hev­ur uttanríkis­tæn­astan eis­ ini verið í sam­bandi við matvøru­málaráð­harran og havt fund við fleiri ES lima­lond og aðrar ES myndug­leikar. Sendistovan fer eis­ini at hava fund við triðja­ lond, sum hava samstarv við ES, tí tey kunnu eisini verða rakt av eini samtykt í ES, sum gevur felagsskapinum heimild at seta tiltøk í verk ímóti londum, sum ikki fiska burðardygt. – Løgmaður hevur eis­ ini roynt at tryggja sær, at danir ikki bara góð­ taka upplýsingar úr ES, men fer at krevja, at ein sjálvstøðug, løgfrøðilig meting verður gjørd av uppskotinum sum ES leggur á borðið at vita um tað sampakkar við altjóða handilsreglur. – Tað hevur ES ráðið játt­að, sigur Herálvur Joensen. Kanna ymsar dómstólar Herálvur Joensen sigur, at tey kanna eisini eftir, hvussu tiltøkini sam­ svara við tær avtalur, føroyar hava við ES á fiski­vinnuøkinum. Kannað verður eisini um hetta er í samsvari við reglurnar í altjóða handilsfelagsskapinum, WTO. – Men vit eru ikki sjálv­støðugur limur í WTO og danir hava víst aftur, at vit kunnu verða sjálv­støðugur limur. – Hinvegin hevur danska stjórnin givið okk­um tilsøgn um, at hon er til reiðar at leggja mál­ið fyri gerðarrættin hjá WTO, hóast hon har­ við gongur ímóti ES. Herálvur Joensen ivast kortini í um tað er ein gongd leið, tí við­ gerðir í WTO gerðar­ rætt­inum kunnu taka fleiri ár og tað vit kunnu langt síðani vera farin av knór­anum, áðrenn ein niður­støða spyrst hað­ani. Uttanríkistænastan kannar eisini um málið kann leggast fyri ES dóm­stólin. Kannað verður eisini um tað ber til at seta okkurt slag av fútabanni ímóti ES tiltøkunum, men sjálvur ivast hann í um tað ber til. – Eitt, sum vit fara at føra fram er, at í veru­leik­ anum er hetta ikki ein træta um burðardyggan fiski­skap, tí ongin er ósamdur í, at fiskivinnan skal vera burðardygg. – Hetta er rætt og slætt ein ósemja um, hvussu makrelurin skal být­ast, staðfestir Herálvur Joensen. aki@sosialurin.fo Liggja ikki á latu síðuni kannað málið Tey, sum vóru og lurtaði á fundinum hjá Tjóðveldi um makrelstríðið, fingu at vita, atuttanríkistænastan í landsstýrinum ger eitt stórt arbeiði fyri at fyribyrgja, at skaðin verður størri enn neyðugt