fríggjadagur 20. apríl 2012síða 55

23 Fríggjadagur 20. apríl 2012 · Nr. 46 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 ur­in í fiskivinnumálum bar skjótt at viðvíkjandi veiði­ loyvunum, ja so skjótt, at tað kostaði honum sessin. Hann sendi eitt broytingauppskot av fiskivinnulógini til hoyr­ ingar ”uttanhýsis”, eftir øllum at døma uttan at løgmaður og landsstýrið vóru kunnað frammanundan. Hann skjeyt upp, at nú skuldu loyvini ikki falla burtur 1. januar 2018, men í staðin fyri vera galdandi ”12 ár í senn”. Hetta var kortini neyvan so ógvislig broyting í mun til ta hjá hansara sam­ bandsundangongu­manni, ið hevði sagt 5 ár (helst eisini ”í senn”), so helst hevur tað verið bráðræsnið, ið kostaði honum sessin. Viðvikjandi skatting ella veiðigjøldum tykist higar­ til at hava verið verri at finna stevið. Sitandi lands­ stýrismaðurin í fiski­vinnu­ málum sær út til at taka undir við ”rullingini”, men er avgjørt ímóti allari skatting. Tað sama tyktist løgmaður eisini at vera, ið hvussu er helt hann seg til samgonguskjalið, ið ikki er kollveltandi hvat skatti viðvíkir. Men hetta var áðrenn blokktúrin til Danmarkar. Síðan er hann vorðin meira skattahugaður, og sýnist at hava funnið út av, at tilfeingisskatturin skal geva júst tað, sum blokkurin ikki gav eyka. Um rullandi loyvini hev­ ur ein førandi sam­bands­ ministari sagt alment, at fólkafloksministarin má vera í ørviti, tekur hann undir við rullandi loyvum. Sami sam­ bandsministari tykist ganga inn fyri tilfeingisskatti, ið skal geva hundraðtals milli­ónir. Løgmaður hevur alment rikið framundir, at vil fólkaflokkurin ikki tilfeingis­ skatt og heldur hann fast um rullandi loyvi, eru aðrir meirilutar í løgtinginum, hvør skal siga tað er ein úthurð á øllum ministaraskrivstovum. Nú eru allar hesar ósemjur kortini parkeraðar í einari heilt nýggjari makrelnevnd, sum eftir hvat júst frættist er komin til tað úrslit, at einar 120 mió. kr. skulu fáast inn í gjøldum (les skatti) frá allari fiski- og alivinnuni. Hetta talið minnir ikki sørt um tað, sum løgmaður und­an valinum lovaði í eyka­blokki, ið sum kunnugt end­aði við 8 milliónum. Tað er sostatt ikki talan um tað, sum vanliga verður skilt við til­ feingisgjald, ið vanliga verður definerað sum eitt gjald av tí seravkasti, ein tilfeingis­ vinna fær av ókeypis brúki av fólksins ogn. Men enn hevur ”politiska skipanin” ikki funnið út av, hvussu hesin eyka­skattur skal álíknast, so her er helst okkurt at gleða seg til hjá vinnuni. Av øðrum málum, ið hava verið nógv frammi seinastu tíðina er uppboðssøla og út­ lendsk luttøka í fiskivinnuni. Summir, kanska serliga fíggj­ar­frøðingar, hava skriv- að og talað vítt og breitt um allar milliardirnar, eigarar­ nir (t.v.s. vit, Føroya fólk) verða snýttir fyri ár eftir ár, og at uppboðssøla av øll­ um rættindum er einasta loysn­in at koma hesum til lívs. Lítið verður sagt um, hvussu tílík uppboðssøla skal skipast í praksis, t.d. um bert føroyingar skulu hava loyvi at bjóða, hvussu ofta skal bjóðast og fyri hvussu long tíðarskeið, skalt tú eiga skip undir føroyskum flaggi fyri at bjóða o.s.fr. Tey flestu minnast óivað tann lítla døllin, helst undir føroyskum flaggi, ið keypti stóran part av makrelinum í fjør, og neyvan mundi fiska tað stóra sjálvur. Hugburðurin um útlend­ inga luttøku í fiskivinnuni plagar at skifta við fíggjar­ støðuni. Eru ringar tíðir eru útlendingar vanliga ikki so illa sæddir, men í betri tíð­um vilja vit hava alla kak­una sjálv. Í alivinnuni tykist tað ikki at vera nakar trupul­leiki, at eitt felag, sum útlendingar eiga meirilutan í, hevur helmingin ella meira av øllum aliloyvum. Nú hevur ministarin boðað frá, at útlendingar skulu ikki sleppa at eiga eina krónu í før­oyskum fiskiskipum. Út­ lendingar kunnu enn eiga øll virkini á landi, har van­ liga megin­parturin av vinn­ inginum skuldi ligið, um rætt verður borið at. Og hvat um eitt føroyskt reiðarí onkuntíð skuldi komið í ta óhugsandi støðu at verið so væl fyri fíggj­arliga, at tað slapp á børsin? Verður tað viðfarið við somu silkihandskum sum alifeløg, ið eru á børsinum? Vit hava enn eitt skotbrá til 2018, væl at merkja um fiskivinnulógin ikki verður broytt á hesum øki, og skuldi tørvað longri tíð, hevði tað borið til at longt hesa freist. Eg hugsi at tey allarflestu kunnu semjast um, at tað ber bara ikki til, at tað einasta vit og vinnan vita við vissu er, at 1. januar 2018 eru øll rættindi fokin. Mítt uppskot er, at løg­ ting­ið, t.v.s. bæði andstøða og samgonga, setur eina kommis­sión, sum skal vera breitt umboðað við fólki úr vinn­uni, fiskifrøðingum, sam­felagsáhugabólkum, fak­ feløg­um, peningastovnum o.ø. Politikarar skulu ikki hava nakran avgerandi lut í arbeiðinum, men heldur vera í onkrum slagi av fylgibólki, meðan sjálv kommissiónin skal arbeiða fakliga og sak­ liga; helst kundi arbeiðið skip­að við einari minni arbeiðs­nevnd, ið fyrireikar málini til kommissiónina at taka støðu til. Ein hóskandi arbeiðs­setning hava vit longu høv­uðs­upp­skriftina til í gr. 2 í fiski­vinnu­lógini, har ásett er at ”Dentur verður lagdur á í um­sitingini av hesi lóg, at varð­veita tilfeingið og at troyta og gagnnýta hetta burðar­dygt á skila­besta hátt, lívfrøði­liga og bú­skap­ arliga, við virðing fyri sam­ band­inum millum ymisku dýra- og plantustovnarnar í havin­um og meingi teirra, til tess at tryggja besta sam­ felagsbúskaparliga íkastið frá fiskivinnuni, støð­ugar arbeiðs- og inn­tøku­møgu­leik­ ar og møguleikar fyri vinnu­ ligum virksemi um alt landið. Somuleiðis kundu við­merk­ ing­arnar til 1994-lógina, ið eru nevndar frammanfyri, verið góður íblástur. Harumframt átti kommisiónin at viðgjørt spurningar sum avgjøld/ til­feingisgjøld, atgongd hjá nýggj­um aktørum, út­lend­ inga­atgongd v.m., alt samalt trætumál, sum ”politiska skip­anin” hevur havt so nógv ár um ikki at semjast um. kjak