mánadagur 30. apríl 2012síða 26

Mánadagur 30. apríl 2012 · Nr. 49 26 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Kjak Høgrarák og vesturætt landsuðurrákið fossandi rekur nú er vorðið so illa statt fólksins ogn kúgandi valdið tekur Eyðrænandi ríkmannalið spekulantar í hópatali kúgaðu fjøldini ei gevur grið men ei teir sigra á vali ! Balsam fyri likam og sál á socialismunnar lovsong lýða socialismunnar hægsta mál Fylkjast í hóp ! mót órættvísi stríða ! Socialistiska blóðreyða stríðsbál máttmikið, geisandi logar ljómandi frítt um heyg og vál socialistiska fólkaheimið roðar ! Hànasaða borgarliga afturhald miðaldar vónloysisstreymar knúsa tað kúgandi vald ! Socialismunnar fælsisdreymar ! Samhaldsfesti, frælsisstríð ! Frælsisljómur skæri Socialistiska birtan blóðreyð og fríð Stríðshugað hvagar eg enn fari Socialistiska hugsjónin sterk, føgur er drepandi sjálvsøknisandan køvur Samhaldsfasta boðskapin ber Stríðshugaða fjøldin máttmikil, føgur ! Kammerátar ! Hevjum stríðsmerkið hátt ! Sigursæli stríðslúður vil ljóma ! Kammerátar ! Vit koma aftur brátt ! Socialistiska fragdarglæman sýnir alra sóma ! 1. mai 2012 Sólmundur Kvøða til stríðs­felag­ arnar Stríðsfúsa socialisman Er leisturin fyri kommunu­ saman­leggingini tann rætti? Niels Midjord Í 40 ár hevur kommunusam­ an­leggingin verið í umbúna, og at hon ikki er komin ígjøg­ num enn, man benda á, at leisturin sum ætlanin er at leggja saman útfrá, ikki er so væl egnaður til okkara við­urskifti. Grundgevingin hjá landsstýrismanninum í kommunumálum fyri at leggja saman er, at so­leið­is er gjørt í øllum granna­lond­ unum okkara, og fyri tey hevur hetta ivaleyst ver­ið gott og gagnligt, men trupul­ leikin er bara tann, at tú kanst ikki skipa eitt pinku­ sam­felag, sum okkara á sama hátt, sum eitt samfelag, íð telur fleiri milliónir fólk, ella tað kanst tú saktans, men tá fært tú eina umsiting, sum er so stór og kostar so nógv, at lítla samfelagið orkar ikki at bera hana. T. d er ætlanin at leggja umsitingina av skúl­ anum út á tær sjey ætl­aðu komm­unueindirnar, sam­ stundis sum ein miðfyrisiting verð­ur varðveitt, men um kommunalu fyrisitingarnar skulu gera sítt arbeiði við sama fakliga innliti, sum Lands­skúlafyrisitingin, so fer tað at kosta, um ikki átta ferðir so nógv, sum tað kostar nú, so út ímót! Og hvat fara fylgjurnar at verða av at leggja eldraøkið út til kommunurnar? Fer tað ikki at føra til stættarmun ímill­ um tey gomlu í mið­stað­ar­ økinum og tey í út­jað­ar­an­ um? Haldi ikki, at tað er skila­ gott, soleiðis at syndra um­ sitingina. Var tað náttúrligt fyrr, at høvuðs­staðurin átti hesa umsiting, so er tað meira náttúrligt í dag, nú 80% av Føroya fólki í mesta lagi búgva ein tíma frá Havnini. Umsitingin kundi ivaleyst verið effektivari og meira liðilig, men hinvegin er ikki so nógv at siga til hetta, tá í havt verður í huga, at tað síðstu 40 árini hevur ligið í kortinum, at umsitingin, so­ leiðis sum hon nú er, skuldi niðurleggjast. Lógu vit t.d. mitt í Jút­ landi, høvdu vit verið løgd sam­an við aðrari kommunu, við tað at Føroyar máldar við donskum mátistokki eru ein ov lítil eind til eina komm­ unu, tí haldi eg, at vit í oman­ fyri nevndu málum áttu at havt eina landsumfatandi fyri­siting, við sersømdum til tey øki, har ikki landfast er, soleiðis at allir borgarar í land­inum kundu fingð sama tænastu­støði. Hinvegin haldi eg, at tað er av alstórum týdningi, ja lívsneyðugt, at vit fáa størri kommunalar eindir. Fyri at byrgja upp fyri fráflytingini, er tað avgerandi, at varð­ veita eitt fjølbroytt, dynam­ iskt og lívsfrískt samfelag. Hetta kunnu vit bara gera, um javnvág er millum mið- staðarøkið og útjaðaran, og tann javnvágin kann ikki hald­ast uppi við smáum komm­unum í útjaðaranum og stórum í miðstaðarøkinum. Men samanleggingin átt ikki at verið gjørd út frá landa­frøðiligum eindum, men heldur átti at verið hugt at, hvat tey eru best til í teimum ymisku økjunum, bólka økini upp eftir tí, og so lagt stovnar, sum náttúrliga hoyrdu til arbeiðsøkið hjá hjá hvørjari kommunalari eind sær út til avvarandi komm­unu. Fyri at geva eina betri fatan av, hvussu hesin “vinnu­leist­urin” er hugsaður, loyvi eg mær at koma við einum boði um, hvussu ein kommunusamanlegging kundi veri gjørd eftir hes­ um leisti. Tað er kanska hug­stoytt, soleiðis at leggja stovnar út á kommunalu økini, men um hetta kann gera stovnarnar meira við­ kom­andi fyri øki, og geva økinum ein sterkari sam­ leika, sum so aftur ávirkar stovnarnar, soleiðis at teir fara at virka betur, so er nógv vunnið. Havi longu nevnt Havnina sum fyrisitingardepul. Tað eru fá lond, har høvuðs­ staðurin liggur so miðskeiðis í land­inum, sum okkara. Bara tað og so stutta frástøðan til flestu borgararnar í land­ inum gevur Havnini bestu um­støður til at tæna øll­um land­inum, sum miðfyri­sit­ ing. Klaksvík er høvuðsbýurin innan fiskivinnu, og saman við Eysturkommunu og Fugla­firði stendur hon fyri stór­um parti av okkara út­ flutningi. Tilsamans eru hes­ar tríggjar kommunurnar sostætt ein náttúrligur fiski­ vinnudepul. Í Fuglafirði gongur hend­ an skemtisøgan: “Hví hevur Tjaldrið ð í enda­num”? “Tí tað liggur altíð bund­ ið”! Tjaldrið liggur, tí Vaktar- og bjargingartænastan hev­ ur ongan pening til olju! Hugsi ikki, at tað hevði bor­ið til at spart seg soleiðis eftir reyv, um Vaktar- og bjarg­ing­ artænastan lá í miðum fiski­ vinnudeplinum. Ofta eru fiskivinnan og fiskifrøðin ósamd, og tá tykist tað mangan, sum um pørt­unum væntar virðing hvør fyri øðrum. Her hevði kanska vend komið í, til gagns fyri báar partar, um Fiskiransóknarstovan lá í miðum fiskivinnudeplinum, og frøðingar og fiskimenn dag­liga gingu hvør um ann­ an. O. s. fr. Ein vælútbygdur og væl­ virkandi fiskivinnudepul hevði ikki tikið nakað frá fiskivinnuni kring landið, heldur hevði øll fiskivinnan fingið gagn av einum slíkum depli. Sandoy hevur frá gamlari tíð verði leiðandi innan land­ búnað, tí átti hon at fingið royndarstøðina og aðrar stovnar, sum hoyra land­ búnaðinum til, og so átti hon at lagt saman við út­ oyggjunum, har land­búnaður nær­um er einast vinnian. Vágar eru høvuðsportrið til og úr útheiminum, náttúr­ ligt hevði tí verið, um ferða­ vinnudepulin lá har. Ì Myki­ nesi og í Vestmanna hava tey duga best at gagnnýtt ferða­vinnuna, søgusavnið í Vestmanna er eitt áhugavert úrslit av hesum og ikki minni áhuga­verd er ætlanin í Kvívík at endurbyggja víkinga­toft­ irnar oman fyri bygdina. Soleiðis verða vík­inga­toft­ irnar, bæði tær uppruna­ligu og tær endurbygdu, sam­an við søgusavninum og Vest­ mannabjørgunum ein saml­að upplivingareind, sum hvørt fer at styrkja annað. Náttúr­ ligt er tí at hesar tríggjar bygdirnar saman við Vág­ oynni taka seg saman í ein ferðavinnudepul. Og so haldi eg at olju­ vinnu­depulin átti at ligi í Suðuroy. Nevndi í byrjanini, at fyri at byrgja upp fyri frá­ flytingini, er tað avgerandi, at varðveita eitt fjølbroytt, dynam­iskt og lívsfrískt sam­ felag, og at hetta kunnu vit bara gera, um javnvág er millum miðstaðarøkið og útjaðaran. Um Eysturoyggin verður løgd saman til eina kommunu, er tað náttúrligt, at fyrisitingin kemur at liggja í Runavík, tí har er størsti fólkatíttleikin í økinum. Men tá íð Skálafjarðartunnilin kem­ur, vónandi um ikki so langa tíð, verður fráleikin ímillum Havnina og Runavík so mikið lítil, at báðir bý­ir­ nir fara at virka sum ein. At báðar tær størstu komm­ unurnar soleiðis í praksis verða lagdar saman av Skála­fjarðartunlinum fer at skeikla javnvágina ímillum mið­staðarøki og útjaðaran í ólukku­mát. Tí atkvøði eg ímóti, at Eystur­oyggin verður ein komm­una.