mánadagur 14. mai 2012síða 2

Mánadagur 14. mai 2012 · Nr. 55 Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Oddagrein Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo mánadagsblaðið Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Nú ber til í orðsins rætta týdningi at fáa ein bý­ráðs­ lim í lumman, tí Levi Mørk, býráðslimur fyri Javn­að­ar­ flokk­in í Havn hevur sum tann fyrst gjørt sína egnu App – tað er forrit til iPhone og i­Pod hjá Apple, har til ber at fylgja við í, hvat politikarin ger. Levi Mørk sigur, at hann hev­ur gjørt hetta forritið – ella app­ina, sum tað eisini kall­ast – saman við eini am­ er­ik­anskari fyritøku, og at app­in kann heintast hjá Apple iTunes App Store. Seinni verður hon eisini tøk til iPad, sigur hann. – Eg havi arbeitt eina tíð við ætl­anini og sá í fjør, at onk­ur danskur býráðslimur var tann fyrsti politikarin í Dan­mark við einari App. So hugs­aði eg, at hetta mátti eg royna. – Og nú kann appin tak­a­st niður, sigur Levi Mørk. Hann sigur, at við appini ber til at fylgja við hansara pol­ itiska arbeiði við tekstum, grein­um, kykmyndum, ljóð­ fíl­um, myndum og kjatti. – Eg hoyri ofta frá fólki, sum siga, at tað er ringt at fylgja við, hvat vit gera í bý­ ráð­num, og her er so ein møg­ u­leiki at fáa boð­skapin meira út til fólki, sigur Levi Mørk. Javnstøðunevndin hevur latið eina kann­ing gera mill­um før­oysk­ ar kvinn­ur og menn um hug­burð teirra til javn­støðu. Í kann­ing­ini verð­ur kom­i­ð inn á javn­støðu mill­ um kyn­ini í sam­bandi við heim, ar­ beiðs­markn­að, nevnd­ir og leiðslu, løn­ar­við­ur­skifti, pen­sjón, býti av barns­burð­ar­far­loyvi, pol­itikk og út­búgv­ing­ar­skip­an. Eis­ini spurdu tey, um vit áttu at lóg­giv­ið til tess at seta í­tøki­lig til­tøk í verk fyri at bøta um javn­støðuna. Tað áhguaverda við kanningini er, at meir­i­lut­in av før­oy­i­ng­um held­ur, at tað er skeivt at lóg­geva um javn­støðu. 39 pro­sent av monn­ u­num og 17 pro­sent av kvinn­u­num halda als ikki, at javn­støða mill­um kyn­ini er ein trup­ul­leiki í Før­oy­ um. Sambært kvinnunum eru størstu trup­ul­leik­ar­nir við­víkj­andi javn­ støðu løn­arm­un­ur­in mill­um kyn­ini, lága kvinnu­um­boð­an­in í nevnd­um og ov­astu leiðslu í vinn­u­lív­i­num og í pol­i­tikki. Hvørki menn ella kvinn­ ur halda tað vera ein stór­veg­is javn­støðu­trup­ul­leika­, at menn ikki verða útbúnir eins nógv og kvinn­ur. Og tað undr­ar Javn­støð­u­nevnd­ina, sum vísir á, at slík­ur hug­burð­ur ei­ g­ur at vekja ans, tí for­mal­i­ser­að vit­an, út­búgv­ing og før­leik­ar eru av­gera­ndi fyri, hvussu vit sum ein­ stakl­ing­ar og sam­fel­ag fara at klára okk­um í ein­um støð­ugt meira glo­b­ a­l­i­ser­að­um heimi. So er spurn­ingurin, um hetta er ein hug­burður, vit skulu góðtaka, ella um vit á ein­hvønn hátt kunnu elva til eina hug­burðs­broyt­ing um javn­støðu. Tað kann ikki vera rætt, at vit halda tað vera í lagi, at kvinnur eru so nógv undirumboðaðar í leiðslu­ størv­um. Tað kann ikki vera rætt, at vit halda tað vera í lagi, at kvinn­ur skulu vera so nógv und­ir­um­boð­ að­ar í pol­i­tikki, og tað kann heldur ikki vera rætt, at vit halda tað vera í lagi, at kvinn­ur skulu vera so nógv und­ir­um­boð­ar í nevnd­um og ráð­ um. Tað er í øllum førum naivt at halda, at menn eru so nógv klókari enn kvinn­ur, at menn mugu stýra landi og bank­um og vinnulívi. Men hin­vegin er tað eitt faktum, at fyri at kvinnur skulu fáa vald, so mugu menn missa vald. Og tað er ein strór­ur trupulleiki, kanska ser­ liga í politikki. Tí um kvinnur skulu hava sama rætt til »teir feitu sess­ ir­nar«, sum menn, so verður nógv minni hjá monnum at býta sín­a­ mill­um. Tó skal sigast, at ein ávís hug­burðs­broyting er hend, men um vit ikki pol­itiskt leggja trýst á fyri at fáa eina slíka hugburðsbroyting at ganga skjótari, so gongur ov seint, og tað er eitt demokratiskt pro­blem at lata býttari menn enn klókari kvinnur sleppa framat – bara tí teir eru menn. Skulu kvinnur fáa vald mugu menn missa vald 80 prosent av øll­um seld­um ein­nýt­is­í­løt­ um komu inn aft­ur í 2011 Hetta svarar til, at átta út av 10 seldum ein­ nýt­is­í­løt­um verða latin inn aftu­r. Hesi verða øll send til end­ur­vinn­ing­ar. Aftur í 2011 var ein øk­ing í ret­ur­prosentinum av ein­ nýt­is­í­løtum í mun til und­ an­far­in ár. Skipanin vaks í 2011 til at um­fata góðar 6,5 mió. íløt, har­av umleið 5,2 mió. íløt vórðu latin inn aft­ur. Hetta svarar til, at 80 pro­sent av seldu íløtunum vórðu lat­in inn aftur, sum eru heili 10 prosentstig meira enn í 2010. Hetta er ein sera stór fram­gongd, og kundi týtt upp­á, at tað, at lata tómu í­løt­ini inn aft­ur, er við at ger­ast ein na­t­úr­lig­ ur part­ur í ger­and­is­degn­um hjá flestu brúk­arum. Um vit sam­an­bera okkara tøl við hini norð­ur­londini, so liggja vit kort­ini nakað niðan fyri teirra ret­ur­prosent, sum van­liga liggja nakað oman fyri 80 prosent. Tá nýggjar vør­ur verða fram­leidd­ar av end­ur­vunn­ um til­fari, verð­ur minni rá­vøra og minni orka nýtt, burt­ur­kast­nøgd­in mink­ar, og minni CO2 verður leitt út  - til frama fyri umhvørvið,  og har­við okkum sjálvi og kom­andi ættarlið. 80 prosent koma innaftur Óttin fyri javnstøðuni Levi Mørk er í lummanum hjá veljarum Fólka­ flyt­ing av­ leið­ing ella end­a­mál? Hallur av Rana og Arne Winthereig kjak á síðu 24 Lof­t­ rúms­mál ímóti al­ tjóða ráki Edmund Joensen kjak á síðu 25 Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000