fríggjadagur 25. mai 2012síða 48

nr. 60 · 25. mai 2012 8 VIKUSKIFTI Samrøða Rannvá G. Fossaberg rannva@sosialurin.fo Í hesum døgum er havnarmaðurin Teitur Lamhauge Jensen ein serstakliga glaður men eisini troyttur drongur. Fyri fáum vikum síðani var hann liðugur við sína fjórðu og seinastu kemoviðgerð fyri blóðkrabba á Ríkissjúkrahúsinum í Keypmannahavn. – Sjálvandi vildi eg ynskt, at eg ikki kom út fyri hesi upplivingini, men hinvegin so havi eg lært nógv hesa tíðina og veit, at tá eg havi klárað hetta, so kann eg klára alt, sigur Teitur. Byrjaði við høvuðpínu Tað byrjaði alt fyrst í desember mánaði. Teitur hevði verið ógvuliga troyttur í eina tíð og illa fyri. – Í umleið eina viku var eg ordiliga sjúkur, har eg hevði høvuðpínu, var svimmul og føldi tað, sum eg hevði eina ógvu­sliga influensu, greiðir Teitur frá. Hann varnaðist ikki, at nakað álvarsamt var áfatt, men fór allíkavæl til lækna, tí hann var so illa fyri. Læknin bað hann fara á ambolatoriið at taka blóðroyndir, men av tí at Teitur var so sjúkur, valdi hann at bíða nakrar dagar. Tá vikuskiftið var farið aftur um bak, hevði hann tað nógv betri og fór á ambolatoriið, har blóð­royndir blivu tiknar. Longu næsta dag, tann 14. desember, fekk Teitur eina upp­ringing frá pápanum, meðan hann var staddur á Tekniska Skúla, har hann gekk á SIT. – Babba ringdi og segði, at svar var komið um blóðroyndirnar. Hann bað meg koma heim beinanvegin, tí vit skuldu á landssjúkrahúsið at tosa við lækn­an, minnist Teitur, sum ikki visti, júst hvussu álvarsom støðan var. – Tá eg var heimkomin, fortaldi babba mær, at tað vóru ikki góð boð frá lækn­anum. Hann segði, at eg hevði blóð­krabba, og at vit skuldu fara á lands­sjúkra­húsið alt fyri eitt, sigur Teitur. Hann gjørdist ógvuliga skakkur og hevði ilt við at trúgva keðiligu boð­unum, tí hvussu kann ein ungur drongur, sum ongantíð hevur drigist við sjúku, brádliga fáa blóðkrabba? – Eg helt, at tað kundi ikki passa og vildi ikki ordiliga trúgva tí. Tað var líkasum ov ógvusligt til at kunna passa. Eg havi ongantíð verið sjúkur ella havt trupul­leikar við heilsuni, so tú kanst ætla eg bleiv kløkkur, sigur Teitur. Hann minnist, at hann ikki visti, hvat hann skuldi siga í tí løtuni, pápin for­ taldi honum keðiligu boðini, men hann hvørki fór at gráta ella gjørdist illur. – Alt gekk rættiliga skjótt fyri seg. Á middegi var eg á landssjúkrahúsinum, og har fekk eg at vita, at eg skuldi við næsta flogfarinum til Danmarkar, sum fór klokkan 14.45, sigur Teitur. Í viðgerð sama kvøld Bæði foreldrini hjá Teiti komu við til Dan­markar fyri at vera hjá soninum. Alla tíðina, meðan Teitur var innlagdur á Ríkissjúkrahúsinum, búðu foreldrini á Sjúklinga­hotellinum. Tá flogfarið var lent í Kastup, fóru øll trý beinleiðis við hýruvogni á sjúkrahúsið, og Teitur bleiv beinanvegin koyrdur í viðgerð, tí støðan var sera álvarsom. – Tey tóku eina roynd úr merginum, sum vísti, at blóðið innihelt 80 prosent av krabba, og tað er rættiliga nógv, hava læknarnir sagt mær, sigur Teitur. Hann fekk vætu, blóð og blóðplátur sama kvøld, sum hann var innlagdur, og næsta dag fekk hann kemoviðgerð í tablett­formi. Henda viðgerðin tók hart upp á 20 ára gamla Teit. – Eg bleiv øgiliga illa fyri, spýði og fekk febur. Matarlystin hevði eg ongan, so eg lætnaði eini 12 kilo upp á ein mánað, sigur Teitur. Hann var so óhepp­in at fáa bruna í blóðið orsaka av eini slangu, ið var til heilivág, sum sat í bring­uni. Henda mánaðin át Teitur einki annað enn eina lítla skál av jogurti um dagin. – Eg stríddist við at fáa jogurtið niður í meg, tí so slapp eg undan at fáa mat ígjøgnum sondu, sigur Teitur. Hann minnist væl, hvussu ofta tank­ar­ nir leitaðu heim til Føroya, nú tað var desember og vinfólkini fóru út í býin at hugna sær. – Jólini eru ein hugnalig tíð, sum mær altíð hevur dámað væl. Serliga væl dámar mær at síggja býin vera vakur prýddan, men tað náddi eg ikki at síggja hesuferð. Eg hugsaði eisini nógv um, at nú fóru kammeratarnir út at stuttleika sær og njóta jólaferiuna, ímeðan eg lá innlagdur, greiðir Teitur frá. Helt eg skuldi doyggja Serliga tann fyrsti mánaðurin á Ríkis­ sjúkrahúsinum kendist drúgvur hjá Teiti. Ikki tí, tíðin frá at hann sat í við­ talu­hølinum hjá læknanum á lands­ sjúkra­húsinum og til hann lá í sjúkra­ hús­songini í Danmark gekk øgiliga skjótt. – Hvørt kvøld í einar 14 dagar hugsaði eg um deyðan, tá eg legði meg at sova. Tankan »ná, nú sovni eg, og so vakni eg ongantíð aftur« hevði eg fleiri ferðir, men onkursvegna royndi eg ikki at hugsavna meg um tað, tí tað gjørdi meg keddan og ørkymlaðan, sigur Teitur og leggur afturat: – Tað var tó ikki soleiðis, at eg ímynd­aði mær mína egnu jarðarferð ella nakað, sjálvt um eg roknaði við, at nú var ikki nógv tíð eftir hjá mær her á jørðini, greiðir Teitur frá. Allir hesir ymsu tankarnir, sum Teitur gjørdi sær, eru ikki óvanligir, tá fólk verða rakt av álvar­samari sjúku. Tískil fekk Teitur eis­ini sálarfrøðiliga hjálp í boðið fleiri ferðir, meðan hann var sjúkur. Tí til­ boð­num tók hann ikki av. – Eg tosaði ikki við nakran um teir tankarnar, sum eg gekk við, sjálvt um mamma, babba og báðir beiggjarnir hjá mær vóru har. Og eg tímdi so slett ikki at skula tosa á donskum við onkran sálarfrøðing, fortelur Teitur við einum smíli. Fyrstu tíðina hevði hann lítið og einki samband við onnur enn foreldrini, beiggjarnar, læknar og sjúkrasystrar, sum vóru á deildini, Teitur lá á á Ríkis­ sjúkrahúsinum. Áðrenn hann fór til Danmarkar, ringdi hann til sín góða vin­mann og systkinabarn og greiddi honum frá um støðuna. – Fyrstu tíðina, tá eg legði meg at sova, hugsaði eg, at nú fór eg ongantíð at vakna aftur. Tað sigur 20 ára gamli Teitur Lamhauge Jensen, sum í desember fekk staðfest blóðkrabba. Nú er hann frískur, men tíðin á Ríkis­ sjúka­húsinum, tá hann var sera illa fyri, hevur merkt hann fyri lívið nú klári eg alt mynd: heinesen myndir