mikudagur 30. mai 2012síða 8

Mikudagur 30. mai 2012 · Nr. 61 8 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Áki Bertholdsen – Vit eiga at seta eitt árstal á fyri, nær eingin skal roykja longur í Føroyum. Tað heldur Pál Weihe, for­ maður í Fólka­heilsuráðnum. Í dag er altjóða royk­frí­ur dagur og í hesum sam­bandi saknar formaður í Fólka­ heilsuráðnum ein greið­ari politikk fyri, hvussu vit fáa Føroyingar at leggja av at roykja. Í øðrum londum verður takið alsamt táttað um roykj­ arar og summi lond hava enntá sett árstal á fyri, nær ongin skal roykja longur. Í Nýsælandi hevur stjórnin sett sær sum mál, at har skal ongin roykja í 2025 og í Finlandi hava tey sett sær fyri at í 2040 skal ongin finnlendingur roykja. Og í USA hevur heilsu­ málaráðið orðað eina visjón um eitt samfelag, har ongin skal verða sjúkur ella doyggja av tubbakki. Hetta er eitt rák, sum vindur meiri og meiri upp á seg, og úti í heimi eru vísinda­ fólk og politikarar við til at leggja eina ætlan, tey nevna, End Game, ella Endaspæl, til rættis. Endamálið við tí er at fáa fólk at halda upp at at roykja. Hetta er ein 30 ára ætlan og í Danmark verður eisini tosað um at fylgja rákinum. – Hóast nógvir roykjarar eru so bundnir at tubbakki, at teir ikki megna at halda uppat, hevur páhaldið ver­ið, at royking er eitt privat­mál, sigur Charlotta Pisinger, yvirlækni í gransk­ ingardeplinum fyri fyri­byrg­ ing og fólkaheilsu í Danmark við fleiri miðlar nú um dag­ arnar. Hon leggur afturat, at tað er ikki ein einasta góð grund­geving fyri at tubbakk yvirhøvur skal vera til. 2000 er markið Hetta er eisini eitt rák, sum formaðurin í fólka­heilsu­ráð­ num í Føroyum tekur undir við. – Í Fólkaheilsuráðnum hava vit sett okkum sum mál, at ongin, sum er føddur eftir 2000, skal fara at roykja, sigur hann. Men hann tekur avgjørt eisini undir við, at politiski myndugleikin setir sær eitt greitt mál fyri, nær ongin í Føroyum skal roykja longur. – Vit skulu hava eina greiða null-hugsjón fyri tub­ bakk, akkurát sum vit longu hava í ferðsluni, har málið við førda politikkinum er, at ongin skal doyggja ella fáa álvarsligt mein í ferðsluni. – Men seta vit okkum eina null hugsjón sum mál, krevst tað eisini, at førdi politikkurin hevur tað, sum eitt miðvíst endamál, sigur Pál Weihe. – Tá ið tað kemur til hassj eru vit at kalla náðileys í okkara hugburði ímóti tí. Men í veruleikanum er ongin orsøk at gera nakran serliga mun á hassji og tubbakki, tí bæði eru skaðilig. Pál Weihe sigur, at Fólka­ heilsuráðið brúka eina milli­ ón í ár í royndunum at fáa børn ung ung at latsa vera við at byrja at roykja. – Tað er ikki øll verðin og høvdu vit havt meiri pening, høvdu vit kunna gjørt enn meiri, sigur hann. Áki Bertholdsen – Vit vildu hava royking heilt burtur úr eygunum á børnunum og tískil hava vit bannað royking á øllum skúlans øki – og á vegnum framvið skúl­ an­um. Tað sigur Marita Dals­gaard, skúlastjóri á Toftum. Í dag er altjóða royk­ fríur dagur og tað skerst ikki burtur, at tað treingist saman um hjá teimum, sum roykja. Í Havnini hevur Komm­unan langt síðani gjørt all­ar skúlar, allar barna­garðar og allar vøggu­stovur, royk­fríar. Hetta merkir, at tað er ikki loyvt at roykja á øllum matrikulnummarinum hjá stovnunum, hvørki inn­ andura ella uttan­dura. Hetta hevur komm­un­ an gjørt tí at tey halda, at tey vaksnu eiga at ganga undan, sum góðar fyrimyndir. Á Toftum tóku tey somu støðu fyri einum hálv­um ári síðani. – Hetta er ein støða, vit hava tikið í samráð við kommununa, sigur skúla­ stjórin. Hon sigur, at tað er trongt rundan um skúlan og tískil er vegurin fram­ við skúlanum eisini gjørd­ ur rtoykfríur. Tað merkir, at hvørki næmingar ella lærarar hava loyvi at roykja á øllum matrikulnummarinum og á vegnum framvið skúl­ anum. Ongin mótmælti Annars heldur Marita Dalsgaard, at royking er ikki so stórur trupulleiki á skúlanum, tí tað eru bara einir seks, átta næmingar í Framhaldsdeildini, av teimum 200, sum tilsam­ ans eru á skúlanum, sum roykja. Hon heldur, at fyri nøkrum árum síðani vóru tað enn færri næmingar, sum royktu, men at tað aftur hevur vundið eitt lítið sindur upp á seg. Hon heldur ann­ ars, at yvirhøvur vir ða næm­ingarnir royki­ forboðið. Tað gera lærararnir eisini. – Vit hava onkrar lær- ar­ar, sum roykja og hóast tað varð tosað fyri og ímóti, endaði tað við, at roykiforboðið varð sett í gildi. – Tað var í hvussu so er ongin, sum mótmælti, sigur skúlastjórin. Frammanundan hev­ ur tað verið bannað at roykja innandura í øllum almennum støðum. Og allastaðni verður roynt at leggja niður í skúlabørnini, at tey skulu ikki fara at roykja, tí tað er so skaðiligt. – Tí hevði tað hevði verið eitt sindur ørkym­ andi fyri næmingarnir, at forboð er fyri, at lærararnir roykja innandura, men at teir ístaðin verða sendir út í tún at guva upp í eyguni á teimum, sigur Marita Dalsgaard. Hava gjørt allan skúlan roykfrían ROYKFRÍTT fyri at fáa royking heilt burtur úr eygunum á skúlabørnunum, hevur skúlin á Toftum gjørt av at banna royking á øllum skúlans øki Um nøkur ár skal ongin føroyingur roykja longur ROYKFRÍAR FØROYAR Vit skulu hava eina null hugsjón hvat royking viðvíkur, akkurát sum vit hava, hvat ferðslu viðvíkur, sigur Pál Weihe, formaður í Fólkaheilsuráðnum Í Fólkaheilsuráðnum hava vit sett okkum sum mál, at ongin, sum er føddur eftir 2000, skal fara at roykja Vit skulu hava eina greiða null-hugsjón fyri tubbakk, akkurát sum vit longu hava í ferðsluni