mikudagur 10. mars 2004síða 2

2 Nr. 48 - 10. mars 2004 Nr. 48 - 10. mars 2004 3 Nýggja telefonbók- in er vaksin við 20 síðum síðani sein- ast. Hon telur 676 síður og er prentað í 30.500 eintøkum Telefonbøkurnar koma í hesari vikuni og verða liðugt útbornar um mán- aðarskiftið mars/apríl. Borið verður út til allar fastnets kundar í Føroy- um, og eru tað fleiri enn 26.000 bøkur, ið skulu berast út. Postverk Før- oya hevur útberingina um hendi. Fartelefonkundar í Føroyum fáa ikki bókina sendandi, men hesi hava møguleika at ogna sær eintøk í Telebúðunum kring landið fyri 50 kr. eintakið. Í ár eru tele- fonbøkurnar bara fram- leiddar við vanligari permu (Paperbacks-cov- er). Eins og undafarnu ár verða Teletíðarkundar ikki upptiknir í telefon- bókini. Telefonbókin 2004 er prentað í 30.500 eintøk- um á Prentsmiðjuni Oddi hf. í Reykjavík. Í vavi er telefonbókin 2004 vorðin 20 síður fleiri og telur nú 676 síður. Av størri broytingum kann nevnast, at GSM- kundar hjá Kall Telecom eisini eru við. Harumframt er eitt yvirlit á Bláu síðunum, sum vísur allar tænastur hjá Føroya Tele. Tænast- urnar eru vístar í bók- stavarøð, soleiðis at lættari er at finna tær. Føroya Tele vónar, at Telefonbókin verður hent at hava í árinum 2004, sum tykist gerast eitt spennandi ár á fjar- skiftisøkinum. Sjálvstýrisflokkur- in hevið landsfund um vikuskiftið. Har var m. a. sam- tykt at stilla upp eins nógvar kvinn- ur og menn til komandi val POLITIKKUR – Sjálvstýristilgongdin heldur fram. Eitt av yv- irtøkumálunum, sum Sjálvstýrisflokkurin raðfestir høgt, er fólka- kirkjan. Arbeiðið at yv- irtaka fólkakirkjuna eig- ur at vera tikið uppaftur beinanvegin. Hetta verður gjørt í samráð við allar partar. Hetta sigur Sjálvstýr- isflokkurin m. a. í yvir- lýsingini eftir lands- fundin leygardagin. Sjálvstýrisflokkurin heldur eisini fast við, at tað almenna ikki eigur at fara inn at veita vinn- uni rakstrar- og íløgu- studning, hóast einstak- ar vinnur eru illa fyri, og búskaparligu útlitini ikki eru av teimum all- arbestu. Politikkarar mugu ikki halda, at teir duga betri enn vinnan sjálv at virka og rað- festa. Tað skal verða greiður skilnaður mill- um politikkarar og vinn- ulívið, eisini tá tað leik- ar hart á. Flokkurin heldur eisi- ni, at verulig gongd eig- ur at fáast á privatiser- ingarnar av almennum fyritøkum. Tað almenna eigur ikki at binda pen- ing í fyritøkur, sum fult so gott kundu verið privatar. Heldur átti pen- ingurin at verið brúktur, har hann gjørdi størri gagn fyri borgararnar, til dømis til at rinda skuld. – Málsetningurin hjá flokkinum til næsta val er at hava helvt um helvt av monnum og kvinnum uppstillað í hvørjum valdømi, sigur flokkurin at enda í yvirlýsingini frá landsfundinum. Nú kemur nýggja telefonbókin Nógvir føroyingar hvukku við, tá tað frættist, at eldur var í tveimum hæddum á Oyrasundskollegi- inum. Talan var kortini um grannabygningin, har tvær íbúðir kolaðust upp ELDSBRUNI Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Um trítíðina seinnapartin mánadagin ljóðaði, at eldur var í Oyrasundskollegii- num á Amager í Keyp- mannahavn, har rættuliga nógvir lesandi føroyingar búgva. Bæði Ekstrablaðið og BT skrivaðu um eldin á heima- síðum sínum, og har ljóð- aði, at tvær tær ovastu hæddirnar stóðu í ljósum loga, og at sjey fólk vóru flutt á sjúkrahús. Talan var kortini ikki um Oyrasundskollegiið, men grannabygningin, ein íbúð- arblokk í Dalslandsgade 18. Eldur var í á sættu og sjeyndu hædd. Meðan login stóð metur- høgur úr bygninginum, og tjúkkur roykur leygast yvir Amager, vórðu fimm fólk flutt á sjúkrahús. Tvey teirra høvdu fingið lættari brunasár, tvey høvdu andað royk í seg og ein hevði fingið sjokk. Eingin teirra fekk álvarslig- an skaða, sigur Niels Ole Blirup við BT. Kortini var ein kvinna, ið var stødd í aðrari íbúðini, sum brann, eina løtu í lívs- vanda, men hon varð kort- ini skjótt bjargað. Eldur breiddi seg skjott, tí bløð, pappír og annað lá í hálvan annan meturs hædd í íbúðini, segði sløkkiliðs- leiðarin. Tvær íbúðir kolaðust upp, og umfatandi royk- og vatnskaði stóðst av eldi- num. Íbúgvarnir í 14 øðrum í- búðum vórðu evakueraðir, tá stóra liðið við 50 sløkki- liðsfólkum og 12 sløkki- liðsbilum kom á staðið. Um fýratíðina hevði sløkkiliðið tamarhald á eldinum, og seinast vit frættu, var einki greitt um orsøkina. Eldur í Amager Eingin av teimum fimm fólkunum, ið vórðu innløgd eftir eldsbrunan í grannabygninginum hjá Oyrasundskollegiinum mándagin, fekk álvarsligan skaða Símun J. Hansen Eins nógvar kvinnur og menn Leygarkvøldið tann 13. mars verður ein spennandi konsert í badmintonhøllini. Tá fara Navnkendu »Dejavu« at hava konsert. KONSERT Tíðindaskriv Dejavu hava ikki verið á palli og spælt til almenna konsert síðan Prix Føroyar finaluna í 2003. Hóast tað, so hava teir ikki lagt ljóð- førini til viks. Heldur tvørt- ur ímóti, tí teir eru júst lidnir við at spæla inn eina fløgu,og um alt gongur sum ætlað, kemur hon út í ár. Teir í Dejavu siga, at inn- spælingin av allari fløguni hevur gingið fyri seg í tí víðagitna Lundgaardstudio í Danmark. So talan er um eina sera góðskugóða fløgu, sum vit mugu bíða eitt sindur eftir enn, tí hon fyrst skal ljóðblandast. Men um tú vilt hava møguleikan at fáa ein for- smakk upp á hesa fløgu- útgávu, so er bara at leita sær niðan í Badmintonhøll- ina leygarkvøldið. Til tey sum ikki vita tað, so vóru Dejavu í veruleika- num teir, ið áttu at vunnið Prixið, í hvussu so er, um ein lesur tað, sum skrivað var beint eftir at finalan hevði hevði verið. Í einum broti úr einari yvirskrift varð skrivað soleiðis: »Før- oysku dómararnir og fólkið peikaðu á Déjá Vu« og ikki kann sigast annað enn, at teir spældu sera væl. Umframt konsert, verður eisini DJ-SHOW við DJ- scra-tcharanum »DJ-Swi- tch«, sum Pætur M. hevur valt at kalla seg. Tiltakið byrjar kl.23:30. Dejavu í Badnmintonhøllini Er nebbafiskastovnur- in við Føroyar í heila tikið ein stovnur? Hvussu nógv verður árliga dripið av kópi í Føroyum? Er tað skila- gott at kópastovnurin við Grønland og Kan- ada veksur enn meira, og hvat skal gerast fyri illa fyrikomna náhval- in í sama øki. Hesi mál eru sett á dagsskrá hjá NAMMCO, sum í sein- astu viku valdi Kate Sanderson til for- kvinnu NAMMCO Jón Brian Hvidtfeldt jonbrian@sosialurin.fo Í farnu viku helt felags- skapurin NAMMCO árs- fund í Føroyum. Fleiri týð- andi mál vóru á ársfundin- um. Millum annað varð komið inn á spurningin um, hvørt tað er rætt at kópa- stovnurin, bæði millum Grønland og Kanada, og í Eysturgrønlandi eystur móti Norra og Russlandi, eigur at vaksa enn meira. Stovnarnir eru væl fyri og í vøkstri, og telja nú ávíka- vist fimm milliónir og tvær milliónir kópar. Ein arbeiðsbólkur, um- boðandi ICES og NAFO, arbeiðir í løtuni við spurn- inginum, og har vil NAMMCO lata sína ráðgeving. – Fleiri kanningar eru gjørdar av, hvat og hvussu nógv av fiski kópastovnur- in etur, og talan er um rættuliga stórar nøgdir, sig- ur Kate Sanderson og held- ur fram: – Tí er rætt at spyrja, um rætt er at lata stovnin vaksa enn meira? Hon vísir á, at spurning- urin eisini er viðkomandi fyri føroyingar, tí føroying- ar fiska í økinum, og tískil hava tískil áhuga fyri stovn- inum. Ársfundurin hjá NAMMCO valdi Kate Sanderson til forkvinnu, í fyrstu atløgu í tvey ár. Limalondini skiftast um at hava formansskapin í fel- agsskapinum, hvørs upp- gáva er at granska í og sam- starva um varðveitslu av súgdjórum havinum. Kjart- an Hoydal var fyrsti for- maður eftir stovnanina í 1992, og nú er túrurin aftur komin til Føroya. Nebbafiskurin Fyri tveimum árum síðan vístu kanningar av nebba- fiski í føroyskum øki, at stovnurin var sera illa fyri. Men samtíðis settu gransk- arar spurnartekin við, um talan í veruleikanum var um ein føroyskan stovn, ella nebbafiskurin í før- oyskum øki annaðhvørt var partur av íslendska ella kanska norska stovninum. – NAMMCO hevur sett sær fyri at fáa kannað henda spurning nærri. Bæði støddina á stovninum, og hvørt talan er um ein føroyskan stovn. Hetta er neyðugt, um tað í fram- tíðini skal bera til at umsita og røkja ein tílíkan stovn, vísir Kate Sanderson á. Kate Sanderson greiðir frá, at eftir at íslendingar herfyri fóru undir at veiða stórhval til vísindalig enda- mál, hava teir nú boðað frá, at teir eisini ætla at veiða nebbafisk í íslendskum øki til vísindalig endamál. Og tær upplýsingar kunnu møguliga siga nakað um nebbafiskin á okkara leið- um, vísir hon á. Føroyski kópurin Ein annar spurningur, ið NAMMCO ætlar sær at arbeiða fyri, er at fáa greiðu á, hvussu nógv verður drip- ið av kópi í Føroyum árliga. Kanningar higartil hava víst, at kópastovnarnir eru lokalir stovnar, tvs. at før- oyski stovnurin til dømis ikki hevur samband við ís- lendska stovnin. – Men vit mangla upp- lýsingar um føroyska stovnin. Serliga, hvussu nógv verður dripið av kópi í Føroyum um árið, sigur Kate Sanderson. Kópurin hevur lyndi til at gera seg inn á aliringar, og tí hava alarar loyvi til at skjóta kópin. Men neyv tøl fyri, hvussu nógv verður skotið, finnast ikki, vísir Kate Sanderson á. Náhvalurin Niðurstøðan í eini frágreið- ing hjá vísundaligu nevnd- ini hjá NAMMCO er, at ná- hvalastovnurin (á donskum narhval), ið heldur til mill- um Grønland og Kanada, er illa fyri. Men hóast hesa staðfesting fer NAMMCO ikki so langt sum at mæla til at áseta kvotu á stovnin. – Vit eru samd um at støðan er álvarsom, og at okkurt má gerast fyri at varðveita stovnin, sigur Kate Sanderson. Men av tí at stovnurin heldur til í einum øki, sum bæði fevnir um eitt limaland og eitt land, ið ikki er limur, rennir felagsskapurin seg í ein trupulleika. Limaland ella ei Kate Sanderson vísir á, at semja er ikki millum tey fýra londini í NAMMCO um, hvussu nógv til ber at úttala seg um viðurskifti, ið røkka longur enn til bert at fevna um limalondini. – Sjálv haldi eg, at tá vit fáa metingar frá serfrøðing- um, so má felagsskapurin kunna úttala seg so neyvt sum gjørligt um málið, sigur Kate Sanderson og vísir á omanfyri nevnda dømi um náhvalin, ið svim- ur í grønlendskum og kan- adiskum øki. Sum longu nevnt er Kanada ikki limur í NAMMCO, men hevur tó eygleiðarastøðu. Og at landið veruliga hevur áhuga fyri felagsskapinum sæst millum aftur í, at Kanada sendir vísindafólk til fund- irnar hjá NAMMCO, vísir Kate Sanderson á. – Eftir mínum tykki er tað ikki nóg greitt, hvat NAMMCO kann úttala seg um, og hesi viðurskifti ætli eg at arbeiða fyri at bøta um, sigur Kate Sanderson. Skera kóp á Bryggjuni Uppgávan hjá nýggja formanninum í NAMMCO; Kate Sanderson, verður fyrst og fremst at røkja samskifti millum limalond- ini og eygleiðaralondini í f e l a g s s k a p i n u m . NAMMCO hevur skriv- stovu í norska býnum Tromsø, ið tekur sær av dagliga rakstrinum. Kate Sanderson nevnir tvey tiltøk, ið eru á skránni í ár. 7. til 9. september fer NAMMCO at skipa fyri einum tiltaki á Norðuratl- antisku bryggjuni í Keyp- mannahavn, ið fer at snúgva seg um veiðuháttir og avlíving av kópi. Og seinni í heyst kemur vísindaliga nevndin hjá NAMMCO til Føroya at halda sín árliga fund. Næsti ársfundurin hjá NAMMCO verður í Norra í marts næsta ár. Ársfundur hjá NAMMCO Felagsskapurin NAMMCO, ið er stytting fyri North Atlantic Marine Mammal Commission, varð stovnaður 9. apríl 1992. Limalond eru Ísland, Norra, Grønland og Føroyar, meðan Kanada, Japan, Russland og Danmark eru eygleiðarar. Uppgávan hjá NAMMCO er at granska, samstarva og gera tilmæli um at røkja súgdjórastovnarnar í Norðuratlantshavi á besta hátt. Fakta – Vit mugu duga bet- ur at nýta havið á burðardyggan hátt, og viðgera fiski- og hvalaveiðu í somu heild, segði Bjørn Kalsø, landsstýris- maður í fiskivinnu- málum, í fyrstu al- mennu røðu síni, tá hann setti 13. árs- fundin hjá NAMMCO NAMMCO Jón Brian Hvidtfeldt jonbrian@sosialurin.fo Fyrsta almenna røðan hjá nýútnevnda landsstýris- manninum í fiskivinnu- málum var at seta 13. árs- fundin hjá felagsskapinum NAMMCO, ið var í Før- oyum í síðstu viku. Í røðu síni nevndi Bjørn Kalsø, at hann, sum so mangir aðrir føroyingar, er grindamaður og tekur lut í grindadrápi, so ofta sum tilber. – Eisini taki eg børnini við mær í grind. Tey skulu læra at drepa grind, so tey kunnu vera við til at halda lív í hesum kunnleika og fáa virðing fyri, hvaðan maturin kemur. Tað er av- gerandi fyri framtíð okkara at børnini skilja, hvussu stóran týdning tilfeingið í havinum hevur fyri okkum, og hví vit skulu fara væl um tilfeingið, segði Bjørn Kalsø. Landsstýrismaðurin førdi fram, at síðan NAMMCO varð stovnað í 1992 er felagsskapurin vorðin ein altjóða leikari í samstarvinum um at varð- veita, umsita og kanna súgdjórini í havinum. Burðardygt Bjørn Kalsø vísti á, at sum fiskivinnutjóðir eiga lima- londini í NAMMCO altíð at hava hava sum grund- sjónarmið í umsiting og samstarvi, at farið verður við tilfeinginum á burðar- dyggan hátt. – Hetta grundsjónarmið fevnir um alt tilfeingið - eisini hval og kóp, legði Bjørn Kalsø dent á. Hann vísti á, at vit mugu duga betur at viðgera fiski- og hvalaveiðu í somu heild, og síggja til- feingið í havinum sum eina heild. Landsstýris- maðurin segði seg fegnast um, at NAMMCO gongur á odda fyri at fáa hesi mál á dagsskránna. Bjørn Kalsø: Eg eri grindamaður Setanin av ársfundinum hjá NAMMCO var fyrsta almenna røðan hjá Bjørn Kalsø, landsstýrismanni í fiskivinnumálum Á ársfundinum hjá NAMMCO, ið varð hildin í Føroyum í síðstu viku, varð Kate Sanderson, t.v. á myndini vald til forkvinnu komandi tvey árini. Mynd: Álvur Haraldsen C M Y K 3 2