fríggjadagur 8. juni 2012síða 46

nr. 65 · 8. juni 2012 14 VIKUSKIFTI Bakgrund Janus á Ryggi post@sosialurin.fo »Eitt 10 tal! :-) «, »Túsund takk fyri allar heilsanir, tað fløvar :-) «, »Huff, hendan samgongan...«, »nýtt jobb!« og ein ørgrynna av 'mær dámar' og við­ merkingum. Menniskjan er í síni essens eitt floks­djór, hvørs hægsta endamál eru sam­bondini við onnur menniskju. Hesa grund­leggj­andi sosialu drívmegina hevur net­verkið hjá Mark Zuckerberg framm­um alt annað duga at kapitalisera uppá. Og tað er ikki hissini framburður, sosiala netverkið hevur sæð: Frá at vera eitt lítið lokalt netverk fyri lesandi á Harvard í 2004, til 901 milliónir brúkarar í 2012, slakar tríggjar ferðir fólkatalið í USA. Atgongdin til at sam­ skifta við so nógvar brúkarar gevur Mark Zuckerberg eina serstøðu, sum nógvir statsleiðarar bert kunnu droyma um. Ambitiónin hjá Zuckerberg er av bonapartskum slagi; einki minni enn allir alnótsbrúkarar í heim­inum. Og nú facebook eisini er á skrásett á virðisbrævamarknaðinum, við einum virði uppá ikki minni enn slakar 104 milliardir dollarar (fyri eina heima­ síðu? hugsar onkur), er ambitiónin at útbyggja og varðveita serstøð­una á marknaðinum í allar ævir. Næsta málið er ovurhondsstóri kinesiski markn­ aðurin, har Facebook enn er forboðið. Men Mark Zuckerberg er farin at læra seg kinesiskt, og tað gevur helst nakrar ábendingar. Facebook hevur longu tryggjað sær eitt slag av persónligum sálarfrøðiligum mono­poli: Ert tú ikki á sosiala net­verk­ inum, kanst tú ikki vera vísur í at verða boðin við til spennandi og týðandi sosial tiltøk, umframt at alsamt fleiri nýta netverkið sum grundleggjandi sam­skiftisplatform frammum sms- boð og teldupostar; skalt tryggja egna lut­tøku mást tú vera á netverkinum. Face­book spælir uppá grundleggjandi menniskjanliga tørvin á at vera partur av sosiala felagskapinum. Tað kostar at vera uttanfyri. Tí er eisini sera trupult hjá øðrum sosialum netverkum á alnótini at kappast við Mark Zuckerbeg. Alnótsrisin Google gjørdi eina roynd við sosiala netverkinum Google+, men lítið spurdist burturúr, og hóast Google+ tøkniliga stendur seg væl í kappingini, verður trupult at kappast. Orsøkin man vera, at facebook brúkarar hava brúkt nógva tíð og orku uppá at netverka, og at gerast »vinir« við alskyns hugsandi gamlar vinir og kenningar, tey gera tí treyð­ugt hetta arbeiði umaftur. Síðan tryggjar sína serstøðu á marknaðinum við, at brúkarin sjálvur hevur lagt ovur­ honds­stóra persónliga orku í hana. Har­umframt telist Facebook millum tær síður, fólk brúka tað mesta av síni online tíð uppá, til stóra ørkymlan hjá nógvum arbeiðsgevarum, tí hvat kann vera meiri týðandi enn at røkja síni sosialu sambond? Sálarfrøðin vitjar cyberspace Stephen G. Hoffman og Ashwini Nadkarni, frá Boston University í USA, ið hava granskað í sálarfrøðiligu drív­ megini handan facebook nýtslu, komu í 2011 til tvær høvuðsniðurstøður um, hví fólk vera so drigin at sosiala net­ verk­inum: Í fyrstu atløgu er talan um ein sterkan menniskjanligan tørv á at hoyra til og í øðrum lagi ein grund­leggj­ andi tørv á, at føra seg sjálvan fram. Niðurstøðan hjá teimum tekur útgangs­ støði í eini ørgrynnu av kanningum og litteraturi á økinum. Tørvurin á at hoyra til er tætt knýttur at grundleggjandi menniskjanligum aspektum, eitt nú sjálvsvirðing og sjálvsáliti. Hesir tørvir vera bert uppfyltir í sambondum við onn­ur, og sosialir miðlar á netinum bjóða seg fram at nøkta hesar tørvir. Men hetta er ikki øll frágreiðingin. Facebook nýtsla fer langt útum at røkja tøtt sosial sambond. Summi hava oman­ fyri 1000 vinir og onnur væl meiri enn Við sínum 900 milliónum brúkarum er 28 ára gamli Facebook stovnarin, Mark Zuckerberg, vorðin máttmiklari enn nógvir av heimsins statsleiðarum. Høg sum lág hava í dag tørv á at vera partur av sosiala netverkinum hjá unga amerikumanninum. Men hvat goymir seg handan sosiala alnóts fyribrigdi? Tí ert tú á facebook