fríggjadagur 15. juni 2012síða 21

21 Fríggjadagur 15. juni 2012 · Nr. 68 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Føroya størsta byggiloyvi! S um formaður í byggi- og býar­skipanarnevnd­ini, var tað ein søguligur dagur fyri Tórshavnar komm­unu og Føroyar, at geva loyv­ið til Før­oya størsta byggi­loyvið nakran­tíð. Hetta hendi mánakvøldið, tá ið vit í byggi og býar­skipan­ arnevndini góvu byggiloyvi til skúladepilin í Marknagili, og málið er nú farið til enda­ liga nevndarviðgerð í ymsu nevndunum hjá býráðnum. Núverandi Studentaskúlin hevur verið í Hoydølum síð­ ani fyrst í 60-árunum. Nýggi høvuðsbygningurin var tikin í nýtslu í 1965, og hevur stórtsæð staðið óbroyttur líka síðani, hann er í sera vána­ligum standi, tí er nú at fegnast um, at hetta megnar skúla byggiloyið er um at vera klárt. Hetta fer sjálvsagt at skapa nógv arbeiði og trivnað við sær. Somuleiðis er hetta stigið alneyðugt og uppá tíð­ ina at byrja verður. Sambært Landsverk er fíggjarkarmurin 391 mió. kr. (uttan innbúgv) skúlin verður 19.000 fermetrar til støddar og fer at hýsa 1.300 næmingum. Sum er hevur Menta­mála- ráðið esini fingið byggiloyvið frá Tórshavnar kommunu, at seta fyri­bilslonir upp til skúla­stovur, sum skulu takast niður aftur, tá ið nýggi skúlin á Marknagili verður vantandi liðugur í 2016. Levi Mørk Formaður í byggi og býarskiparnarnevndini hjá Tórshavnar kommunu hugleiðingar Kuldi, KOKS & asparges T að kann tykjast eitt sindur absurd at fara at skriva um grønmeti, men fyrr ella seinni kemur lýðkan og gróður, ta vónina hava vit. Onkur vónaði at globala upphitingin fór at ganga skjótari! Men hóast tað er kalt og norðanættin ikki vil sleppa okkum enn, so grør um gangandi fót og í dag sá eg eina eplaveltu við Dalavegin, har tað var farið at næla. Sera hugaligt. Og rabarbur og kryddurtir sum t.d. bótarurt vaksa væl. Besta føroyska matstova okkara, KOKS, og kulinariski fylgibólkurin hjá henni hevði herfyri fyriskipað eina forvitnisliga vitjan av kenda danska grønmetismanninum Sør­en Wiuff. Søren er eitt slag av guru og ein av høvuðs­veitarunum av grøn­ meti til frægastu matstovurnar í Dan­mark, fleiri av teimum við Miche­lin status! Søren hevur sítt virki á Lamme­ fjorden og er kanska mest kendur fyri sína aspargesframleiðslu, men harumframt hevur hann umleið 150 aðrar grønmetisframleiðslur. Hetta var hansara fyrst vitjan í Føroyum ,og var hann sera hugtikin av Sandoynni og Sandafløtum, sum hann helt líkjast Lammefjorden, t.v.s. gamal havbotnur. Hann metti leysliga, at kanska ein helvt av hansara framleiðslum kundu verðið veltar heima á Sandi, men krevst sjálvandi meiri lívd, »læbælter« og so regluliga vatning. Søren helt, at tað kundi verið áhuga­vert at sett asparges niður á Sandi og hava vit sostatt bílagt 500 asparges­plantur, sum verða settar niður komandi vár. Eisini hevði Sørin nøkur seteplir av slagnum »æggeblomme« við sær. Hetta er gamalt danskt eplaslag. Eplið er lítið og púra runt, ógvuliga vælsmakkandi og sera stórur eftir­ spurningur er eftir teimum í Dan­ mark. Spennandi verður, hvussu hesi fara at frukta. Ætlanin er at Søren kemur aftur í heyst, og fer hann tá at halda ein fyrilestur fyri áhugaðum. Tað er hugaligt, at tað er komið meira gongd á tosið um grønmeti. ALS hevur leigað vakstrarhúsið í Sandavági til grønmetisframleiðslu og tað ljóðar, at Plantustøðin í Hoy­dølum eisini fer inn á hetta økið. Nevn­ast kann at vit inn­flyta fyri yvir 50 mio. kr. av grønmeti á hvørjum ári! So her er stórur marknaður at fara eftir. Skulu vit veruliga menna føroyska gastro­ nom­iska støði, er neyðugt við fyrsta floks grønmeti. Um vit øll í okkara dagligu matgerð royna at nýta føroyskt grønmeti, eru vit við til at hækk støðið og ta heilsugóðu, dagligu máltíðina. Onki smakkar so væl sum nýggj, føroysk eplir og røtur, sum tú sjálvur hevur velt ella sett niður við abbanum. Men yvirhøvur er alt føroyskt grønmeti sera væl smakkandi orsakað av longu vakstrartíðini. Mær dámar sera væl átakið við at keypa føroyskt. Latum okkum stuðla alt, sum er føroyskt og vera líka góð við okkara framleiðslur sum íslendingar eru, tó eiga treytir at verða lagdar á vørur, sum skulu bera føroyska logoið, forbrúkarin eigur at vænta og krevja dygd. Tað verður tosað so nógv um útoyggjar okkara og hvussu hesar skulu lívbjarga sær. Eg vildi mett at nógv meiri fokus skuldi verðið sett á, hvat hesar kunnu framleiða av eplum, gularótum, rótum, o.s.fr. Tað er ongin ivi um, at alt, sum í løtuni verður velt í Føroyum, kann seljast fyri góðan prís til framleiðaran. Nevnast kann, at KOKS og Áarstova fara at gera sera nógv burtur úr føroyska heystinum. Skjótt er komið á hægsta summarið og kortini vóru fjøllini hvít norðan fyri í morgun og kring landið alt gremja bóndur seg um lítlan gróður, so seyðurin gongur svangur og ger seg inn á teir urtagarðar, har slepst til Johan Mortensen kjak Danska grønmetismaðurin Søren Wiuff og Leif Sørensen, kokkur á Koks, hækka støðið