mikudagur 20. juni 2012síða 23

23 Mikudagur 20. juni 2012 · Nr. 70 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Bardagin fyri forskúlum? Jógvan Philbrow Tað er ilt at síggja, at hetta snýr seg um fakligheit, og um, hvat er best fyri barnið, tí um tað var tað, sum kjakið snúði seg um, so var støðan ein heilt onnur. Fakliga serfrøðin staðfestir á ongan hátt, at forskúlar eru best fyri børnini. Heldur tvørturímóti. Tað vísir seg oftast, at jú fyrr, børn fara í okkurt “skúlalíknandi” tilboð, áðrenn tey fara í skúla, jú fyrr gerast tey skúlatroytt, og jú verri hava tey tað við próvtøkum og royndum. Børn sum hava spælt, líka til tann dagin, tey byrja í skúla, klára seg fult líka so væl, sum onnur børn, og tey gerast ikki so skjótt skúlatroytt sum hini. Hetta vísa størstu amerikansku kanningar á øki­num, sambært barna­ gransk­aranum Dion Sommer. Harafturat er tað staðfest í einari rúgvu av kanningum, at heilin hjá børnum mennist av spæli, og av at spæla nógv úti, afturat tí, at sosialu før­ leikarnir verða styrktir – og hetta er ein alneyðugur før­ leiki hjá nútíðarbørnum at hava við sær í lívið – eisini skúlalívið. Tað eru tískil ongar haldgóðar grundgevingar fyri at flyta skúlaladurin niður­eftir. Um vit kalla tað for­skúla ella ikki. Kanningar í Noregi vísa, at vaksin um 30 ára aldur hava “líka” inntøkur, sama um tey eru byrjað í skúla sum 6 ella 7 ára gomul. Aðrar kanningar ymsastaðni, m.a. í Onglandi, vísa, at tá børn eru 12 ár, duga tey líka væl at lesa - og annað – sama, um tey byrjaðu tíð­ liga ella seint í skúlanum. Finsk børn byrja í skúla tá ið tey eru 7 ára gomul. Tað eru ongar kanningar sum benda á, at í teim londum, har børn byrja fyrr í skúla, eru tey betur fyri. Stór kanning av ensku skúlaskipanini, Cambridge Primary Report frá 2010, sigur í niðurstøðunum, at tað ikki kann staðfestast, at tað gagnar børnum at byrja tíðliga í skúla; hinvegin kann staðfestast, at fyri summi er tað ein vansi. Fleiri kanningar hava víst á, at børn sum fáa og hava trupulleikar í skúlanum, ofta eru børn, sum eru byrjað í skúla lutfalsliga ung. Skulu vit seta tað skarpt upp, so merkir hetta, at “samfelagið” er viðvirkandi til, at framtíðar útlitini hjá summum børnum gerast verri enn neyðugt, um tey ikki sleppa at byrja seinni í skúlanum. Tað kann ikki vera rætt at vit í dag, í 2012, framvegis seta fíggjarlig atlit fram um atlit til barnsins besta. Kann tað vera rætt? At tørvurin hjá skúlaskipanini á fleiri pengum, er grund­ ar­lagið fyri tørvinum at fáa forskúlar. Nei! Nú eri eg ikki serfrøðingur í, hvussu játtanarskipanin er til skúlaskipanina, men tað sær út sum um teir skúlar, sum best duga at “staðfesta” ein serligan tørv, antin við at hava nógv børn við serligum tørvi, ella við at skapa ein tørv á “forskúlum”, soleiðis fáa bøtt um fíggjarkarmarnar. Hetta er á ongan hátt við til at skapa eitt betri sam­felag fyri barnið. Men, ger tað kanska liviligari hjá skúlunum - í fyrstu atløgu? Tí einki er at ivast í, at tað seinni fer at vísa seg, at vit í Føroyum fara at eiga fleiri og fleiri skúlatroytt børn. Latið okkum ikki arbeiða við løtuvinningum, tað hev­ ur ongantíð verið gott fyri nakað. Nei – bíðið heldur við for­ skúlunum, og ansið eftir, at tá skipanir verða broyttar, so er tað við barninum í mið­ depilinum og ikki penga­kass­ anum. – Er hann bert eitt skálkaskjól fyri at fáa fleiri pengar til skúlan? Kampanju-journalistikkurin í Sjónvarpi Kringvarpsins heldur fram. Nýggjasta snaringin av málinum um eina ávísa byggi­málsviðgerð í Tórs­ havnar kommunu er farin at snúgva seg um, at »einaræði« valdar í býráðnum. Hvør skal siga: tá ið man ikki fær fatur á bóltinum, so fer man eftir manninum. Bakgrundin er, at borg­ ar­stjórin hevur heitt á bý­ ráðslimir í samgongu og andstøðu um ikki at spæla við í fjølmiðlaskapta veru­ leik­anum hjá Sjónvarpinum. Hví ger borgarstjórin tað? Jú, tí kampanjan, sum nú rullar eftir skíggj­an­ um, og samskiftið við sjón­ varps­journalistin aftan fyri kampanjuna, bendir týði­liga á, at her er talan um órími­ ligan og einoygdan jour­nali­ stikk, har ið »skurkurin« ikki sleppur reelt til orðanna. Borgarstjórin hevur evstu ábyrgd av fyrisitingini í Tórs­ havnar kommunu, og tí er tað púra náttúrligt, at tað er hann, ið úttalar seg vegna kommununa í hesum máli. Í Kringvarpinum er tað sjón­varps­stjórin ella for­mað­ urin í kring­varps­nevnd­ini, ið úttalar seg vegna stovnin. Hetta sigur seg sjálvt, og tað er ikki øðrvísi í kommununi. Fyri at mála myndina av kommununi kolasvarta hevði Sjónvarpið fríggjakvøldið leit­að sær stuðul frá ein­um blað­stjóra, ið hevði neyvt somu hugsan sum Sjón­varp- ið. Keldan passaði inn í miðla­skapta veruleikan hjá Sjónvarpinum, tí Dimma­lætt­ ing hevur brúkt Sjónvarpið sum keldu til at endurgeva somu søgu á eins ókritiska hátt. Og í sjónvarpsstovuni kundu tveir fjølmiðlamenn tí sita og geva hvørjum øðrum rætt í, at umsitingin hjá komm­ununi »ber fram ósann­indi«, og at »maktin« trív­ist bert í »myrka­legg­ ing«. Her eru nakrir av spurn­ ing­unum, sum vórðu settir í sjón­varpsstovuni: • »Hvat sigur tú um slíka framferð?« • »Eru teir (býráðslimir, mín viðm.) ikki longu partur av málinum í og við, at teir sita í býráðnum?« • »Hvussu fáa vit valdar politikarar at skilja, at teir eru partur av sama fólkaræði, sum fjøl­miðl­ arnir eru partur av?« • »Men tá ið tey (umsitingin, mín viðm.) vita betur, og ikki gera tað, so er tað væl tí, at tey eru bangin fyri politikarum, ella hvat?« • »Men er tað nóg mikið, at fáa bilbukt við ta myrka­ legging, sum maktin í Før­ oyum trívist so væl inni undir?« Hetta eru alt ein røð av leið­ andi spurningum, sum taka støði í miðlaskapta veru- leikanum hjá Sjónvarpinum, ið Dimmalætting hevur valt at eftirapa og gerast partur av. Tað síggja øll. Endamálið er, at allir hyggj­arar skulu nikka játt­ andi og saman við journalist­ unum siga, at kommunan er skurkurin. Tórshavnar kommuna er ikki skurkurin og viðvirkar ikki í hesum manipulerandi spælinum, har Sjónvarpið setir allar fjølmiðlaetiskar reglur til viks!!! Miðlaskaptur veruleiki uttan fjølmiðlaetisk mørk Heðin Mortensen borgarstjóri Sjónvarpið hjá Kringvarpinum vil trýsta Tórshavnar kommunu inn í ein einoygdan samanhang og eina órímiliga dagsskrá, ið kommunan sjálvandi ikki kann spæla við í