fríggjadagur 27. juli 2012síða 6

Fríggjadagur 27. juli 2012 · Nr. 86 6 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Áki Bertholdsen - Nú skal ein nevnd setast at kanna, hvussu vanlukkuliga gongdin við fráflyting og mink­andi fólkatali, kann vend­ast. Tað krevur Javn­að­ar­ flokkurin. Beinanvegin nú Løgtingið fer til arbeiðis aftur eftir summar­frítíðina, fer Javn­ að­ar­flokkurin at leggja upp­ skot fyri Løgtingið um at seta eina nevnd, sum skal koma við tilráðingum um, hvussu skeiva gongdin við frá­flyt­ing og fólkaminking kann vendast. Uppskotið verður lagt fyri Løgtingið longu nú sunnu­ dagin, ólavsøkudag, tá ið fyrsti tingfundur í nýggju ting­setu­ni verður. - Talan skal vera um eina fak­liga nevnd, sum skal greina orsøkirnar til skeivu gongd­ina, sigur Rigmor Dam, sum er talskvinna hjá Javn­ að­ar­flokkinum í hesum máli - Nevndin skal eisini kanna, hvørjar avleiðingar hend­an gongdin hevur fyri sam­felagið og so skal hon geva okkum tilmæli um, hvørji stig skulu takast fyri at venda gongdini. Skal vísast í verki Talskvinnan hjá Javn­að­ar­ flokkinum kallar gongdina í fólka­talinum fyri einki min­ ni enn eina samfelagsliga van­lukku. - Samgongan hevur ført fram, at ætlanin er at taka stig fyri at venda gongdina, men nú krevja vit, at tey eisini vísa tað í verki og meina tað í álvara, sigur hon. - Fráflyting og minkandi burðar­avlop er ein risastór a­v­bjóðing, sum samgongan og landsstýrið mugu taka í álvara, tí gongdin má vend­ ast. Rigmor Dam sigur, at tað er neyðugt at leggja nógva orku í hetta arbeiði. - Talan skal vera um eina skjótt­ar­beiðandi nevnd, sum skal vera liðug við sítt arbeiði longu fyrsta mars næsta ár. - Tað fer at geva lands­ stýri­num høvi til at leggja eina ítøkiliga ætlan um lang­ tíð­ar íløgur og politisk tiltøk fyri løgtingið áðrenn tingið fer aftur í summarfrí næsta ár. Men longu í seinasta lagi 1. oktober í ár skal nevnd­ in koma við eini fyri­bils­ frá­greiðing, so landsins myndug­leikar og stovnar kunnu fyrireika seg at til at taka fyrstu stigini at venda gongd­ini longu í ár. - Málið hevur skund. Burð­ar­a­v­lop­ið er nógv mink­ að og nettofráflytingin úr Før­oy­um er so stór, at við hes­ari gongdini, er Føroya fram­tíð í álvarsligum vanda, sig­ur talskvinnan. 2000 færri Hon sigur at bara hesi sein­ astu árini frá 2004 til 2011 eru 2000 færri føroyingar færri undir 40 ár og tey yvir 40 ár eru vorðin nakað tað sama fleiri. - Í longdini er álvarsligasta av­leið­ingin av hesum, at fólka­sam­ansetingin ímillum aldurs­bólkarnar avskeplast. - Vit fáa færri børn og ung og færri ungar familjar verða at tryggja fólkagrundarlagið. Samstundis verða færri fólk í arbeiðsførum árum at fram­leiða, veita tænastur og skapa tjóðarinntøkuna. Har­ aftur­at avskeplast lutfallið ímill­um ung og eldri alsamt við tað, at tey eldru verða fleiri og fleiri og tey yngru verða færri og færri, sigur Rig­mor Dam. Hinvegin skoytir hon upp í, at í veruleikanum vita vit einki um orsøkina til gongdina, tí lítil og ongin gransk­ing hevur verið á øki­ num. - Tí er neyðugt at vit bein­ an­vegin seta eina nevnd at útgreina orsøkirnar til gongd­ina, avleiðingarnar av gongdini og hvat skal til fyri at venda gongdini, leggur hon afturat. - Skal tað eydnast at ven­ da gongdini, mugu vit vita og ikki gita, leggur hon afturat. - Vit eru komin í eina ónda ring­rás, ið tekur grund­ar­ lag­ið undan framtíðar fólka­ vøkstri. Tað staðfestir Rigmor Dam, nú Javnaðarflokkurin legg­ur uppskot fyri Løg­ting­ ið um at seta tiltøk í verk at venda vanlukkuligu gongdini við minkandi fólkatali. Hon sigur, at tann sann­ roynd, at tað í heilt stóran mun eru tey ungu, sum flyta, ger gongdina serliga vanda­ mikla. - Hesi eru í tí aldrinum, har tey annars skulu syrg­ja fyri, at seta nýggju ætt­ar­lið­ ini av føroyingum í verðina. - At tey ístaðin flyta av landi­num, tekur grundarlag und­an fólkatalinum - Í 1950- og 60-unum vóru ring­ar tíðir í Føroyum við stór­ari fráflyting. - Men tá høvdu vit eitt burðar­avlop á heili 600 um árið, so tað leyp nógv av. Men tann tíðin er farin, tí nú er burðaravlopið komið heilt niður móti 200, og tað er nógv minni enn fráflytingin, ið er farin upp um 350 um árið. - Frá 1. mai í fjør til 1. mai í ár, hava vit havt eina netto­ frá­flyting á 400 fólk og held­ ur gongdin fram kunnu vit verða eini 5000 fólk færri um eini 35-40 ár. - Hetta svarar til, at fólka­ tal­ið minkar eini 140 fólk um árið. - Tað kann samanberast við, at í 2011 minkaði fólka­tal­ ið 169 fólk, og tølini fyri 2012 benda á, at tað fer at minka Hættisliga gongdin steðgast beinanveg FRÁFLYTING Nú skal nevnd setast at venda vanlukkuligu gongdini í fólkatalinum Javnaðarflokkurin held­ur, at tað er hós­k­ an­di at seta eina nevnd við seks fólkum., sum skal lýsa orsøkina til fólka­min­k­inga og at koma við tilmælum um, hvat skal gerast fyri at venda gongdini. Flokkurin heldur, at í nevndini skulu setast fýra vísindafaklig um­ boð eftir tilmæli frá Fróðskaparsetri Før­ oya, og fýra fyri­sit­ing­ ar­faklig umboð fyri aðal­ráðini í menta­ mál­um, vinnu­mál­um, al­man­na­málum og fíggj­ar­málum. Aftrat hesum vel­ja partarnir á ar­ beiðs­mark­naði­num, ar­beiðs­gevarar og fak­feløg­ini hvør sítt um­boð í nevndina. Sostatt vera 10 fólk í nevndini eftir upp­ skoti­num hjá Javnað­ ar­flokki­num. Men Rigmor Dam sig­ur, at flokkurin er sinn­aður at broyta nevnd­ina, hava aðrir flokk­ar serlig ynski í hes­um sambandi. Men undir øllum um­støð­um heldur hon, at tað hevur stóran týdn­ing, at talan er um eina serfrøðinganevnd, so at tey tiltøk, sum skulu setast í verk, verða fakliga grundað og ikki bara politiskt, hug­sjón­ar­liga grundað. Vit fáa færri børn og ung og færri ungar familjar verða at tryggja fólkagrundarlagið Tann tíðin er farin Ein ónd ringrás 10 fólk