mánadagur 9. juli 2012síða 24

Mánadagur 9. juli 2012 · Nr. 78 24 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Agga berjist ímóti Big Brother Janus á Ryggi Agga Niclasen, sum hevur lisið sam­felagsfrøði í London og á Fróð­skapar­setrinum, finst at tí, hann nevnir ”frels­tan elitu poli­tikk”. Hann lýsir seg sjálvan sum ein stats­kritiskan libera­ list, og hann heldur ikki, at nakar politiskur flokkur í Føroy­um veru­liga um­boðar liberalu virðini mót­vegis tí, hann heldur vera eitt vaks­ andi alment eftirlit. Sam­ bært honum situr ein elita í almenna geiranum, ið held­ ur, at borgaranum tørvar strangt eftirlit frá nøkrum útvaldum, ið vita betri enn palleba. Endamálið er ikki at tæna borgaranum, men at hava tamarhald á honum, er hann sann­førdur um. – Almennir stovnar vilja siga tær hvussu tú skalt eta, upp­ala tíni børn og ikki minst hvussu umhvørvisvinarligur tú skalt vera. Úrslitið verða ókritiskir undir­sáttar, ið blint góðtaka tað myndugleikarnir siga, heldur hann sannførdur fyri. Big brother kemur á gátt ”Tað rakar ikki tykkum hvør býr her!” vóru boðini, tá umboð frá Mann­tali komu á gátt hjá Agga Niclasen við spurnarbløðum eitt illfýsið novemberkvøld í 2011. Í spurn­ar­blaðnum var eitt nú spurt hvussu nógv fólk vóru í húsi. Umboðini frá Manntali gjørdust heldur bilsin, vendu í hurðini, men lovaðu at venda aftur. Tí sambært lóg­ini skuldi Agga Niclasen svara spurnar­blaðnum frá Mann­tali. Men fyri hann var vitjanin eitt gylt høvið til politiska protest, ímóti tí hann sær sum ein vaksandi eftir­lits­stat, ið fegin vil savna sær vitan um borg­aran, ið ikki til­kemur houm. Agga Niclasen gjørdi ikki mætari enn at venda sær til løgfrøðiliga ráðgevan hjá løg­tinginum, fyri at vita um hann kundi vænta sær revs­ ing fyri svar­nokt­an. Men niður­støðan frá umboðs­ manninum var, at ásetingin um svarskyldu helst var í stríð við europeiska manna­ rættinda­sáttmálan. Hetta var ein lítil sigur á vegnum hjá Agga Nicla­sen, í sínum stríði ímóti eftir­lits­stat­inum. Avtakið Ferðslutrygd Avgerðin um at lækka loyvdu alko­hol promilluna frá 0,5 til 0,2, er sambært honum, eitt av nógvum dømum um eftirlitssamfelagið. – Hví er neyðugt við eini lóg ið sig­ur, at drekkur tú eitt ein­stakt glas av víni, kanst tú ikki koyra bil? At seta pro­ millu­markið niður á 0,2 ger púrt ongan mun. Tey ið vilja koyra skít, gera tað framvegis. Hetta vísa royndir úr øðrum londum greitt. Lógin rakar tørturímóti tey mongu óseku, ið nú ikki kunnu koyra til Havnar aftaná eitt einsakt glas av víni til ein føð­ingar­ dag úti á bygd, heldur Agga Niclasen fyri. Sambært honum hevði lógar­broytingin onga veru­ liga ávirkan á trygdina á vegnum. Tvørturímóti sendir Ráðið fyri ferðsltrygd, ið mælti til broytingina, eitt signal út um, at fólk hava tørv á eftirlitið niður í minstu smálutir. Men hví halda vit altíð, at almennir myndug­ leikar vita betri enn vit sjálvi gera, spyr Agga Niclasen. – Almennir myndug­leik­ ar halda veru­liga, at borg­ arin ikki er førur fyri at taka skilagóðar ella morals­kar av­gerðir, sær sjálvum og sínum næsta til egna besta. Av onkrari orsøk halda hesir myndug­leikar, at teir eru betri førir fyri at taka avgerðir fyri fólk. Stovnurin er tí bert ein av fleiri almennum stovnum, við uppgávu at ráðgeva og hava eftirlit, ið skuldi verið avtikin, sigur hann. Nær fara børnini til songar? Gigni er stovnur undir heilsu­mála­ráð­num, ið hevur til endamáls at fremja heilsu og trivnað fyri familjur og børn, eitt nú á skúlaøkinum. Men fyri Agga Niclasen, ið sjálvur hevur børn sum ganga í barna­skúla, gjørd­ ist tað ovboðið, tá eina dóttur hansara brádliga ein dag skuldi svara einum spurnar­blað um heilsu og trivnað, har millum annað varð spurt, nær hon fór til songar um kvøldarnar. Tey flestu høvdu neyvan gjørt sær nakra stórvegis hugsan um hetta, men fyri Agga Niclasen er hetta enn eitt dømi um, at staturin fegin vil sleppa at hava eftirlit við privatlívinum hjá sínum borgarum. Hví skuldi henda vitan verið viðkomandi fyri ein almennan stovn? Hann svaraði tí fleiri spurningum við svarinum ”er hesum stovni óviðkomandi”. Úrslitið tíðina aftaná gjørd­ist eitt støðugt sam­ skifti millum Agga Niclasen og Gigni um hesi góðu spurn­ ar­bløð. – Í roynd og veru ómynd­ ug­ger Gigni foreldrini við at seta slíkar spurningar og fer útum sínar heimildir. Stovnurin átti at hildið seg til at kanna likamligu heilsuna hjá børnunum og trivnaðin í skúlanum. Tað tilkemur teim­um ikki, at hava eftirlit við uppalingini í heiminum. Er illgruni um, at barni líður undir vanrøkt heima, so hava vit barnaverndina at taka sær av slíkum málum, førir Agga Niclasen fram. Et sunt, hugsa grønt Men hava fólk ikki tørv á góðum ráð­um og vegleið­ing­ um? Er tað ikki skilagott, at serfrøðingar for­telja okkum um ferðslutrygd, barna­upp­ aling og heilsugóðan mat, soleiðis at vit hava eitt betri vitanar­grundar­lag til at taka skilagóðar avgerðir? Seinnu árini hava vit sæð eina røð av heilsufrøðiligum og grønum átøk­um frá almennari síðu. – Fólk vita væl, hvat er gott fyri tey. Men vandi er fyri, at staturin, við at fara við fólki sum vóru tey undir­ sáttar, ið støðugt hava tørv á moralskum boðum, veruliga fær fólk at bera seg at sum vóru tey býtt. Tey allarflestu lurta eftir teimum, ið eru teimum næst, og hava ikki tørv á statsíblandan fyri at skipað gerandisdagin. Tað er alt ov lætt hjá væl løntum alment settum, at siga fólki at tey skulu keypa sær eina nýggja vaskimaskinu, ið er betri fyri umhvørvið, ella at keypa vistfrøðiligt, tí tað er heilsu­gott. Tey liva ofta eitt lív fjart frá veruliga ger­ andisdegnum hjá nógvum fólkum og átøkini eru einki minni enn misnýtsla av okk­ ara skattapengum, sigur Agga Nicla­sen sannførdur. Misskilt sosialisma Í roynd og veru er Agga Nicla­ sen sosial­ist, vil hann vera við. Upp­runa­liga upp­stóð sosialisman sum eitt bein­ leiðis mótrák ímóti statsvaldi og elitu­poli­tikki. Nú er vent í hol­ini og sosialistarnir eru í parti við statinum. Hetta er sambært hon­um ein álv­ ar­samur trupul­leiki fyri vinstra­veingin, ið hevur mist sín upp­runa­liga stats­ krit­iska kant. Væl­ferðar­ staturin við javn­aðar­hug­ sjón­ini á odda, er farin aft­ur tann elituhugburð, ið franska koll­veltingin gjørdi upp við. Politiska kjakið og kri­tikk­urin er útskiftur við eitt ser­frøð­inga­veldi, ið brúkar nógvar milliónir uppá, at uppala fólk at vera korrekt – eta sunt, vera um­ hvørvisvinarlig og koyra børnini í song til tíðina. – Gamli aðalin og prest­ a­stættin eru útskift við eitt serfrøðingaveldi. Við vís­ indaligum argumentum held­ur elitan seg kunna siga, hvussu privatir borgarar skulu liva sín ger­andis­dag. Men vísind og politikkur eru hvør sítt. Almennir stovnar fara tí útum sínar heimildir, tá teir royna at koma við áseting­um um hvussu pri­ vatir borgarar skulu liva sítt lív, ávarar Agga Niclasen. Sambært honum er al­ment og kritiskt kjak um hvussu vit nýta serfrøði sum grundarlag fyri politikki betra loysnin. Og stundum er serfrøðin ikki egna sum grundarlag fyri politiskari støðu­takan. Persónliga frælsi má altíð trumfra serfrøðingapolitikk, leggur hann dent á. Hann er harðliga ímóti, at almennir myndugleikar siga okkum, hvussu vit skulu eta, brúka okkara pening ella uppala okkara børn. Seinastu mánaðirnar hevur Agga Niclasen, í eini røð av tíðargreinum, ávarað ímóti einari maktelitu, sum sambært honum, fegin vil sleppa at stýra privatlívinum hjá føroyingum. Tað rakar ikki tykkum hvør býr her!” vóru boðini, tá umboð frá Manntali komu á gátt hjá Agga Niclasen við spurnarbløðum eitt illfýsið novemberkvøld í 2011 Almennir myndug­ leik­ar halda veruliga, at borgarin ikki er førur fyri at taka skilagóðar ella moralskar avgerðir, sær sjálvum og sínum næsta til egna besta