mikudagur 15. august 2012síða 4

Mikudagur 15. august 2012 · Nr. 94 4 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Spæla russiska rulett í ferðsluni – Hóast vit støðugt hava víst á vandar, sum eru í ferðsluni, so eru tað fólk, sum spæla russiska rulett við lívinum, tá tey ferðast í bili. Tað sigur Brynhild Høgnadóttir, stjóri í Ráðnum Fyri Ferðslutrygd, sum heldur tað vera trupult at broyta ferðsluvanar hjá føroyingum Rannvá G. Fossaberg Hóast trygdin á føroysku vegunum er batnað munandi síðani 1976, tá Ráðið fyri Ferðslutrygd bleiv sett á stovn, er neyðugt við áhaldandi upplýsing og serligum átøkum fyri at gera ferðslu á føroysku veg­unum tryggari. Ov høg ferð, rús­drekka, gáloysni og manglandi bil­belti eru framvegis tær mest vanligu orsøkirnar til at fólk lata lív í ferðsluni. – Vit arbeiða altíð við eini null- hugsjón, sum merkir, at hvørjaferð, ein føroyingur doyr í ferðsluni, er tað ein ov nógv, sigur 44 ára gamla Brynhild Høgnadóttir, sum hevur virkað sum stjóri á Ráðnum fyri Ferðslutrygd í eitt ár. Multitasking vandamikið í bili Ein stórur trupulleiki á føroysku vegunum er, at bilførarar fáast við fleiri ting, samstundis sum teir sita í førarasetrinum. – Vit liva í eini tíð, har tað verð­ ur kravt av okkum, at vit multi­ taska og altíð eru til at fáa fatur á, og tað er ógvuliga vandamikið, tá tú ferðast í ferðslu. Dømi um hetta er, at bilførarar senda sms- boð, tosa í fartelefon, lurta eftir út­varpi og seta síðani eina fløgu á. Tá sigur tað seg sjálvt, at tú ikki kanst hugsavna teg 100 prosent um tað, sum hendir á vegnum, greiðir Brynhild Høgnadóttir og leggur afturat: – Bilførarar eru heldur ikki nóg tilvitaðir um ferðamarkið og vandarnar, sum kunnu standast av ov høgari ferð. Útlendsk tøl vísa, at ov nógv ferð er orsøk til flest ferðsluvanlukkur, har onkur doyr, sigur Brynhild Høgnadóttir. Sjálv viðgongur hon, at hon eis­ ini hevur verið ein av teimum, sum hevur tosað í fartelefon, sam­stundis sum hon hevur sitið handan róðri. – Eg eri ikki errin av tí, men jú, tað er komið fyri, at eg havi hoyrt til tann bólkin av bilførarum, sum tosar í fartelefon, ímeðan teir koyra bil. Síðani eg byrjaði á Ráðnum fyri Ferðslutrygd havi eg tó sæð, júst hvussu vandamikið tað er at koyra bil og tosa í fartelefon samstundis, og tann vitanin ræðir meg so mikið nógv, at tað als ikki kemur fyri hjá mær í dag. Árlig lýsingarátøk rigga Javnan skipar Ráðið fyri Ferðslu­ trygd fyri herferðum, sum skulu vera við til at broyta vanarnar hjá føroyingum í ferðsluni. Fyrst í hesum árinum fór ráðið undir eitt lýsingarátak, sum skuldi ávara fólk ímóti at vera gáloysin í ferðsl­uni, og sum liður av átak­ inum vóru ymisk skelti sett upp fyri at gera bilførarar varugar við gáloysni í ferðsluni. Fleiri vóru heldur atfinningarsom um stað­ set­ingina av nøkrum av skelt­ unum, men Brynhild Høgnadóttir er stak nøgd við átakið. Ein Gallupkanning, sum ráðið gjørdi, vísti eina bøtta atferð, sum var betri enn eitt líknandi átak í Dan­ mark. – Ætlanin var, at ávirka bil­ førarar í koyrisituatiónini. Hetta ger mann rættiliga nógv í Noregi, sum er undangonguland, tá tað kemur til ferðslutrygd. Sum heild vil eg siga, at átakið um gáloysni riggaði, tí fólk gjørdust tilvitað um vandan av gáloysni og nógv prátaðu um skeltini og boðskapin, sigur Brynhild Høgnadóttir. Hon vísir á, at tað ikki altíð er heilt lætt, at samskipa átøk, sum skulu broyta ferðsluvanarnar hjá før­ oyingum. – Tíverri hava vit ógvuliga fá hagtøl at styðja okkum til, og tá kann vera trupult at siga nakað um vanarnar hjá fólki í ferðsluni. Tí hava vit seinastu tíðina lagt okkum eftir at gjørt Gallup-kann­ ingar áleið átta vikur áðrenn eitt átak, og so aftur eina kanning einar tvær vikur eftir, at átakið er liðugt. Á tann hátt kunnu vit fáa eina ábending um atferðina hjá før­oyingum í ferðsluni, greiðir Brynhild Høgnadóttir frá. Skulu røkka teimum ungu Tað er av alstórum týdningi fyri stjóran á Ráðnum fyri Ferðslu­ trygd, at tey eisini upplýsa børn og ung um vandarnar í ferðsl­uni. Eitt nú samskipar ráðið ferðslu­ undirvísing í Havn, har landsins 8. flokkar verða kunnaðir um ferðslu­vandar. – Árliga savna vit saman all­an árgangin í 8. flokki ung í Perluni, har koyrilærarar, um­boð frá løg­ regluni og portørar greiða hesum ungu frá, hvussu vanda­mikið tað kann vera, um tú ikki ert ansin í ferðsluni. Eisini luttekur annað­hvørt eitt ferðsluoffur ella ein av­varðandi, ið hevur mist í ferðsluni, og tað tykist mær, sum tað hevur stóra ávirkan á hesi ungu, sigur Brynhild Høgnadóttir. Fyri hana er tað umráðandi, at ungdómurin longu í 8. flokki lærir um ferðslutrygd. – Tað er um tað mundið, at tey ungu standa á gáttini til eitt vandamikið tíðarskeið, har tey byrja at koyra á prutli og skutara, og nøkur teirra hava kanska eis­ ini vinfólk, sum júst hava fingið koyrikort. Harafturat er tað ein sannroynd, at tey ungu í stóran mun eru umboðað í deyðs­van­ lukkum í ferðsluni, sigur Brynhild Høgnadóttir. Tískil arbeiðir stjórin í Ráðnum fyri Ferðslutrygd eis­ini fram ímóti, at tey ungu fáa nýtt og tíðarhóskandi tilfar til ferðslu­ undirvísingina. – Sambært fólkaskúlalógini skulu næmingar hava undirvísing í ferðslu. Tað tilfarið, sum tey brúka í løtuni, eigur at verða dag­ ført, og tí kundi eg hugsað mær, at ráðið var við til at framleiða nýtt undirvísingartilfar, greiðir Brynhild Høgnadóttir frá. Av teimum fólkunum, sum doyggja í ferðsluni, eru mong fram­vegis ung, og tískil er um­ ráðandi við ferðsluundirvísing, heldur Brynhild Høgnadóttir. Hon fegnast um, at ferðsluvanarnir tykjast vera broyttir seinastu árini. - Hyggja vit eini 25 ár aftur í tíðina, so er talið á deyðum í ferðsluni lækkað munandi, og tað er sjálvandi gleðiligt. Eisini hava vit í dag ábendingar um, at færri fólk koyra ávirkað, sigur Brynhild Høgnadóttir og leggur afturat: - Vit fegnast um lækkandi talið av ferðsluóhappum og deyðum, sum kunnu staðfestast, samstundis sum talið av akførum hevur verið hækkandi seinastu árini, umframt at vit koyra nógv meira. Tað eru fleiri orsøkir til tað, og fleri sum arbeiða eftir nullhugsjónini. Í fyrsta lagi er orsøkin ein meiri tilvitaður hugburður til ferðslutrygd, tað vil siga, at fólk ansa betur eftir at bera seg rætt at. Hetta kann mann siga, tí vit vita, at í 9 av 10 førum henda vanlukkur av menniskjansligum mistøkum. Eisini er revsingin fyri ferðslulógarbrot herd, eitt nú er revsingin fyri at koyra ov skjótt og at koyra ávirkaður munandi herd fyri nøkrum árum síðani, eins og promillumarkið lækkað niður í 0,2. Vit hava fingið eina Klippikortskipan, og síðst men ikki minst eru bilar og vegir vorðnir tryggari og betri. í meldrinum