fríggjadagur 24. august 2012síða 17

17 Fríggjadagur 24. august 2012 · Nr. 98 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 kjak Símun Pauli Jacobsen Maud Wang Hansen Forkvinna Føroya Pedagogfelag J a, vissuliga er øll góð og full­komin gáva omanífrá. Tá eg lesi hesi undurfullu orð í Jákups­brævi, renna dýrabar min­ni mær í huga. Sum øllum kunnugt var álvars­lig kreppa í lan­di okkara í ní­ti­ár­unum. Land­ið skyld­aði milli­ardir, og høv­ uðs­vinna okkara, fiski­vinn­ an, lá í andaleypi. Arbeiðs­ loysið var komið upp á 20 pro­sent, og landið átti ong­ar peng­ar. Har­u­m­framt vóru all­ir tríggir tá­verandi bank­a­ r­nir farnir fallit. Toskurin var nærum horv­in á grunnum okkara, og bønar­flokkar kring landið fóru at biðja til Harran um, at hann mátti lata fiskin svimja aft­ur á grunnarnar. Mær lutaðist í eini 20 ár at vera limur í einum tílíkum bønar­flokki, og rørandi var at hoyra, hvussu limirnir á hvørjum fundi kallaðu á Harr­an um at lata fiskin svim­ja aftur á grunnarnar. Og vissuliga vóru bønir­ nar hoyrdar. Vissuliga var Harrin ikki smáligur við hjálp­ini, tá børn hansara róptu neyðarróp til hansara. Toskurin, sum nærum ikki hevði verið at uppdríva framman­undan, byrjaði at svima inn aftur á grunnarnar – og tað var í slíkari mongd, at skipini nærum ikki fingu fisk­að fyri toski. Toskurin var brádliga allastaðir. Sum kunnugt er Harrin ment­ur at hjálpa langt út yvir tað, sum biðið verður um, og tað gjørdi hann eisini hesa­ferð. Føroyski bú­skap­ ur­in kom at hava viðrák innan øll øki, serstakliga hvat viðvíkti fiskaprísum, olju­prís­um, rentu v. m. og við avlopum av løgtingsins fígg­j­ar­lógum upp á fleiri 100 millio­nir krónur. Danski staturin yvirtók alla skuld landsins upp á góðar fýra milliardir krón­ ur. Hesa skuld skuldi lands- kass­in gjalda aftur við ein­ um 20 ára annuitetsláni upp á fimm prosent í rentu. Árligi annuiteturin var góðar 300 millión­ir krónur. Eisini fingu før­oyingar útgoldið 900 milliónir krónur, sum við­ vík­ti uppgerðum við keypi av Føroya Banka. Tá ið Harrin hjálpir, hjálp­ ir hann til fulnar, og eg ivist onga løtu í, at hann ser­stak­ liga hugsaði um fólkið, tey gomlu, tey veiku, tey sjúku, tey einsamøllu, einkjur og faðir­leys eins og øll, ið standa á skuggasíðu lívsins. Og her tyktist vera nóg mikið av peningi, ser-stak­liga so heilsuverkið, al­manna­ verkið eins og menta­mála­ verkið kundu verða lívgað við tørvandi fíggjarligari styrki­s­veiting. Sum kunnugt er land okk­ara partur av danska ríkinum, og umframt alt tað góða, vit njóta av hes­ um felagsskapi, so fingu vit um aldarskiftið eina heild­ ar­veiting úr ríkinum upp á um­leið 1,3 milliardir krónur ár­liga. Ein trivaligur partur av hesi peningaupphædd var æt­lað­ur heilsuverkinum, al­ manna­verkinum og menta- mála­vertkinum, og hesin pen­ing­ur var av sonnum ein góð og fullkomin gáva oman­ í­frá. Fólkið í landinum var farið at trúgva upp á eina bjar­ta og vónríka framtíð. Men so skuldi ikki vera. Tí­ verri! Meðan fólkið var í djúp­ ari tøkk til Harran fyri bønarhoyring og bønar­svar, so valdu fýra full­veldis­ flokkar á tingi at sker­ja blokkin við 366 millión­um krónum árliga frá 1. janu­ ar 2002 og út í ókomna fram­tíð. Fylgjurnar av hesi fullveldissatykt kom at vera, at heilsuverkið, a­l­manna­ verkið og menta­mála­verkið komu at hava nógv minni av pen­ingi at arbeiða við. Eg havi ongantíð skilt og fari ongantíð at skilja, hví fullveldismenn vóru so ágrýt­nir at minka um pen­ ing­in, sum heilsuverkið, al­ man­na­verkið og menta­mála­ verk­ið høvdu at arbeiða við. Loysnuarorðið hjá full­ veldis­monnum er, at í Før­ oy­um skulu føroyingar ráða, men teir skulu eisini liva, ella hvat? Vitjunarløtan Øll góð og fullkomin gáva er omanífrá A lsamt fleiri krøv eru sett starvs­ fólk­um á náms­ frøði­liga starvs­ øki­num, og eru hetta krøv, sum arbeiðs­gev­arin áleggur teim­um. Peda­gog­felagið kenn­ir tørv­in á, at starvsfólk verða før­leika­ment, og tað meta vit, at arbeiðsgevarin ikki kann vera ósamdur við okk­um í. Føroya Pedagogfelag hev­ ur til fleiri samráðingar við Kommunala arbeiðs­gevara­ felag­ið og Fíggjarmálaráðið gjørt vart við tørvin á einum út­búgv­ingargrunni fyri kommunalt sett starvsfólk. Innan Nærverkið í Trivn­aðar­tænastuni hev­ ur ein før­leika­menn­ing­ ar­nevnd, ein sokallaður skeiðs­bólk­ur, í áravís um­ sitið førleikamenning av starvs­fólkum í Triv­nað­ ar­tænastuni. Hetta hevur gagn­að bæði starvsfólkum og brúkarum, og ikki minst kann arbeiðsgevarin vera nøgd­ur við, at pengar, sum eru settir av til før­leika­ menn­ing, verða brúktir við um­hugsni og sambært einari ætl­an, sum ber longur fram. Pedagogfelagið veit, at summ­ar kommunur/kom­ mu­nal­ir arbeiðsgevarar geva sínum starvsfólkum góð­ar møgu­leikar fyri at før­leika­ men­na seg, aðrar kommunur hava kanska ikki so nógvar peng­ar til førleikamenning av starvsfólkum. Uppskotið hjá Pedagogfelagnum um ein útbúgvingargrunn gekk út upp á, at kommunurnar rinda ein ávísan prosentpart av lønarpuljuni í ein út­búgv­ ing­argrunn, sum øll starvs­ fólk síðani kunnu søk­ja pengar úr. Ein sam­halds­føst skipan, har ein og hvør, sum starvast hjá kommu­n­al­ um arbeiðsgevara á okk­ara sáttmálaøki kann fáa møgu­ leika fyri før­leika­menning. Hetta kundi somu­leið­is lagt upp fyri, at mun­ur ikki verð­ ur gjørdur á stavs­fólk­um. Uppskotið hevur ikki vunnið frama hjá ar­beiðs­ gevar­unum. Grund­gev­ing­ar­ nar fyri ikki at taka undir við upp­skotinum hava serliga ver­ið frá fomanninum í KAF, Heðin Mortensen, sum fleiri ferðir hevur sagt, at Tórshavnar kommuna brúk­ar nógvar pengar til at førleikamenna síni starvs­ fólk. Hesum kunnu vit sum felag ikki burturvísa; vit ynsk­ja bert eina meira sam­ halds­fasta skipan, har allar komm­un­ur samstarva um at før­leika­menna síni starvs­ fólk á námsfrøðiliga sát­t­ mála­øki­num. Nú ískoytisútbúgvingin er lýst at byrja á Fróð­skap­ ar­setrinum fríggjadagin 24. august. 2012, vísir tað seg, at tað bert er ein námsfrøðingur av 12 umsøkjarum, sum fær sína útbúgving goldna frá ar­beiðs­gevaranum. Hetta skal samanberast við, at Menta­mála­ráð­ið, sum varð­ar av starvsfólkum í Fólka­skúlanum, rindar alla í­skoytis­út­búgvingina fyri allar 15 lærararnar, sum eru slopn­ir inn. Hetta vísir, at stórur mun­ur verður gjørdur á starvsfólkum, sum starv­ast hjá kommunum og hjá landi­ num. Ískoytis­út­búgv­ing­in er gjørd við tí endamáli, at námsfrøðingar og lærarar kunnu nema sær ískoyti til bachel­or. Í hoyrigsskrivinum stóð einki um, at nakar kost­ nað­ur var tengdur at hesi ískoytis­útbúgving, og tað kemur tí sera dátt við at sígg­ja, at limirnir í Føroya Peda­gog­felag, sum starvast hjá kommununum, sjálvir mugu gjalda sín part, meðan Mentamálaráðið hevur tikið avgerð um at gjalda fyri lærar­ar­nar. Føroya Pedagogfelag fer við hesum at heita á kom­ mun­al­u politikarnar, sum við samráðingarborðið søg­du seg gera alt fyri at før­leika­ menna síni starvs­fólk, um at gjalda fyri ískoytis­út­búg­ ving­ina hjá náms­frøð­ing­u­ n­um og harvið bera orð og lyfti í verki. Før­leika­menning er neyðug og er ein fongur fyri bæði ar­beiðs­gev­arnar, starvsfólk, børn og brúkarar og fyri sam­felagið sum heild. Kommunurnar halda ikki orð – og svíkja starvsfólk í sambandi við førleikamenning – námsfrøðingar mugu sjálvir gjalda fyri ískoytisútbúgving, meðan Mentamálaráðið rindar fyri lærarar