fríggjadagur 19. oktober 2012síða 34

Fríggjadagur 19. oktober 2012 · Nr. 222 34 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 kjak Erla Berghamar nevndarlimur í Føroya Urtagarðsfelag Góðu tit við ábyrgd av nýggju rundkoyringini, kunnu tit ikki gera annað hesaferð enn at fylla hana við grasi og kjarri? Tíbetur hava vit eitt bý­ ráð og eina fyrisiting í høv­ uðs­staðnum, sum leggur í at snøgga býin, og tað skulu tey hava takk fyri. Nú eg sein­ astu árini havi búð uttan­ bíggja, havi eg at kalla hvørja ferð, eg eri komin til Havnar, frøtt meg um okkara vakra høvuðsstað. Nú skal aftur ein rund­ koyring gerast í Havn. Kunn­ gjørt varð seinasta mánað, at tekniska nevnd hevur samtykt at gera rundkoyring har uppi, sum Sundsvegur, Blómubrekka og Vegurin Langi møtast. Hetta er ein góð tíð at kunngera slíkan bata í bý­ num, nú kommunuval er í ey­gsjón. Og helst er tað eisini ein góð tíð at koma við umbøn viðvíkjandi hesi rundkoyringini - og kanska hinum í býnum eisini. Góðu tit, ið varða av. Tit ið leggja rundkoyringina til rættis, tekniska nevnd, tit ið hugsa um umhvørvi og trivnað. Kunnu tit ikki hava í huga at gera hesa rund­koyringina eitt sindur vakra og prýðiliga? Tað er ikki nóg mikið at gera hana væl rundaða við snøggari steinseting - og síðan at ripa nakrar bøkkar í. Ein slíkur rundingur er upplagdur at gerast prýði­ ligur. Ongantíð betri enn at ein standmynd, kanska gosbrunnur, kundi verið inni í miðjuni. Men tað fari eg ikki at biðja um hesaferð. Gras og grønt er so nógv­ astaðni. Havi ongantíð skilt, hví rundingurin skal sáast til við grasi. Fyri ikki at tosa um kjarrvøksturin, ið er beinleiðis pínligur at skoða. Ella halda tit sjálv, sum hava ábyrgd í býráðnum, at tað er vakurt á at líta? Hví ikki gera tað fagurt og blómandi á hesum av­mark­ aðu rundingunum? Setið várblómandi leykir niður og tað nógvar. Nógv sløg av leykblómum eru, sum trívast væl í Føroyum og koma aftur á hvørjum ári - summar fjølgast enntá fyri hvørt ár. Og síðan blómandi plantur saman við veturgrønum. Ein íløga, sum ikki fer at kosta so øgiligt. Vit eiga fleiri fólk, sum duga væl at seta litir og vøkstur saman, so tað kann gerast ein frøi at koyra fram við rundkoyringunum ella at standa har og bíða. Og tá henda rundkoyringin er gjørd, kunnu hinar eiga tørn. Havi hug at vera eitt sind­ ur óforskammað og biðja tykkum ikki seta lands­lags­ arkitektar ella lands­lags­ gartn­arar, ella hvat tey eita, at gera hetta. Grót og laðing er fínt og flott, men kanska hava vit ovmikið av tí. Latið fólk gera hetta, sum hava ans fyri øðrum enn gróti, grasi og tí grøna. Vit hava eisini brúk fyri litum. Og at lítið fæst at vaksa í Føroyum uttan gras og trø, er stórliga misskilt! Plagi at gleðast, hvørja ferð eg komi fram við blómu­ køssunum í býnum. Hatta er vissuliga við til at skapa trivnað fyri sál og sinni. Hevði so ynskt, at tað kann fáa frið at verða verandi vak­ urt. Gerið eina vakra rundkoyring hesaferð Heðin Mortensen borgarstjóri í Tórshavnar kommunu Í skjótt 40 ár havi eg virkað í politikki, og eg helt meg eisini hava upplivað alt. Men lortabyttuna, sum Annika Olsen, landsstýriskvinna í al­mannamálum, hvøldi yvir meg og Tórshavnar komm­ unu um støðuna í eldra­røkt- ini, gjørdi meg tó púra paff. Hetta minti mest um eina valgrein til býráðsvalið og als ikki nakað, eg hevði væntað mær at sæð frá einum lands­ stýrisfólki! Í míni grein vísti eg á køldu veruleikarnar í fíggjar­ lógaruppskotinum hjá Ann- iku Olsen, har hon eitt nú ætl­ar at niðurleggja sambýli, at røktarheimini skulu spara, og at heimatænastan skal spara. Alt samalt skjalfest í fíggja­rlógaruppskotinum. Annika Olsen svarar mær aftur við grovum og ógrund­ aðum skuldsetingum um at loypa ótta á eldri borg­ arar, nú hesi kunnu roknað við at verða flutt úr sam­ býlunum. Nei, tað var ikki tað, sum eg segði, Annika, og ongastaðni segði eg, at øll sambýlisplássini í Tórs­havn­ ar kommunu fóru at verða niðurløgd! Um nakar loypir ótta á fólk, so er tað tú, Annika. Eg vísti bert sakliga á spari­ ætlanir tínar og tær avleið­ ingar, hesar fara at fáa. Tí tað er als eingin sam­ an­hangur í hjá tær, tá tú niður­leggur búpláss, uttan at skipa nakað líknandi tilboð í staðin – nevniliga røkt alt døgnið. Tørvurin á búplássum er framvegis ikki nøktaður, heldur ikki, tá tey 64 búplássini á Boðanes­ heiminum eru tøk. Eingin uppraðfesting Ræðandi veruleikin er, at sambært fíggjarlógar­upp­ skot­inum hjá tær, Annika, so verður einki slíkt alterna­ tiv skipað. Eg vísti á, at eitt dagtilhald nøktar ikki tørvin á eitt nú náttarrøkt, og tí mást tú uppraðfesta heima­ røktina. Tað er óreingiligt, at tú ætlar talið av búplássum fækk­að næstu trý árini, men tá tú samstundis ikki upp­ raðfestir heimarøktina, so verða tey mongu, ið krevja røkt alt samdøgrið og sum kundu búð á sambýli ella røktarheimi, slept upp á fjall. Og tey gerast sum kunnugt alsamt fleiri í tali. Jú, víst er hetta ræðandi fyri okkara eldru borgarar, Annika, men tað eri ikki eg, sum eri orsøk til tað. Tað ert tú! Eg fegnist tó um, at tú hóast alt garanterar, at eingin verður fluttur úr heimum sínum. Fyrr var illa, tó at hetta tykist verða linjan, ið avvarðandi stovn­ urin undir tær arbeiðir eft­ir. Hví tú nevnir hetta, veit eg tó ikki, tí tað er ikki borgar­ stjórin í Havn, sum hevur myndugleika at flyta fólk úr búplássum sínum – tað hevur bert tú, Annika! Visjónir og handling Góða Annika! Tú gevur eisini ilt av tær, tí borgarstjórin í Havn hvørki hevur politikk á eldraøkinum ella ongar visjónir, men bara kemur við ússaligum grenji um spar­ ingar hjá tær. Álvaratos, Annika, tak nú ábyrgd! Tað er ikki borg­ ar­stjórin í Havn ella komm­ unurnar, sum hava ábyrgdina av eldrarøktini, tí hana hevur tú, so leingi tú umsitur máls­ økið í lands­stýrinum! Er tað nakar, sum her á landi gongur undan á eldra­røktar­økinum, so er tað sanniliga Tórshavnar komm­una – og tað enntá sjálv­boðið! Eg skilji væl, Annika, at tú ert sperd, nú tú hugsar fleiri skilagóðar tankar um fyribyrging, longst í egnum heimi, demensætlanir við meira, men onga játtan hev­ ur fingið í tín part á fíggj­ ar­lógini. Men kom ikki og ákær meg ella Tórs­havnar kommunu fyri ong­an eldrapolitikk at hava, tí tú veitst betur, sum jú sjálv hevur sitið í býráðnum. Kann taka úr rúgvuni tvey dømi um eldrapolitisk átøk, sum landið sanniliga kundi speglað sær í. Tað fyrra er kommunali stovnurin í Tórshavn, Heilræði, sum hev­ur regluligt samskifti við allar borgarar eldri enn 75 ár. Umframt at veita vegleiðing, ráð og kropsvenjingar, fær Heilræði og harvið komm­ un­an sera gott innlit í røktar­ tørvin í kommununi. Hetta er av ómetaligum týdningi, men eg havi tíverri varhugan av, at landið als einki innlit hevur í veruliga røktartørvin. Hitt dømi er eldraráðið, sum er við til at tryggja, at borgarar yvir 60 ár hava ávirkan á øll býráðsmál, sum viðvíkja teimum. Harum­ framt hevur kommunan eisini fleiri aðrar ítøkiligar og sera visjónerar ætlanir, sum tó fyribils er steðgaðar – av tær, Annika, landsstýriskvinnu á almannamálum! Tú vilt ikki! Boðanesheimið verður sum kunnugt liðugt fyrsta dagin. Har ætlaðu vit eitt stórt dagtilhald til 60-70 fólk, og sum skuldi vera við til at stuðla undir fyribyrgjandi arbeiðið, ið eisini tú metir so týdningarmikið. Men Annika, boðini frá Almannaverkinum eru, at fígging er ikki til hetta! Eisini ætlaðu vit eitt ser­ stakt tilboð til ein bólk av dementum, sum einki fakligt røktartilboð hava í landinum. Men heldur ikki tað vilt tú fíggja. Og sum eitt triðja tiltak ætlaðu vit eitt skipa eina eind við samdøgursrehabilitering á Boðanesheiminum. Ein orsøk til hesa serstøku rað­ fest­ing var, at tú, Annika, á ráð­stevnu herfyri tosaði so heitt fyri hesum. Men sparingar tínar á røktar­ heims­økinum eru so ógvus­ ligar, at hetta neyvan verður til nakað. Sum tú sært, Annika, so er Tórshavnar kommuna ikki bert visjóner á eldraøkinum, tí kommunan handlar so sanniliga eisini. Higartil hev­ur tað mest verið tos frá tínari síðu, men lítil og eingin handling. Tí vilja vit fegin hjálpa tær við, men so krevst eisini, at tú kemur við tí fígging, ið krevst. Alt annað er gykl, so leingi sum tú eigur og ræður á eldraøkinum við húð og hár, Annika Olsen! Ræðandi veruleikin, Annika!