fríggjadagur 26. oktober 2012síða 5

5 Fríggjadagur 26. oktober 2012 · Nr. 125 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 ina gekk fyri­mynd­ar­liga væl, men tá ið grindin skuldi fáast út aftur, tóku trupulleikar seg upp. - Grindin vildi bara ikki út aft­ur, hvussu vit so royndu. Vit høvdu fleiri mans sum vass­aðu út í og sum royndu at venda teimum útfrá, og leiða teir úteftir, men har var onki at gera. - Teir vendu inn aftur hvør­ja ferð. - Vit høvdu eisini fleiri bát­ar, sum eisini settu á hvalir­nar og sleipaðu teir nak­að út á fjørðin. Men alt fyri eitt, teir vórðu loystir, fóru teir við sjógv á bak inn­ aft­ur. - Ta einu ferðina setti hval­ur­in ferð á innaftur, beinan­vegin endin slakaðist eitt sindur og dróg enntá bátin við sær inn aftur, sigur grinda­for­maðurin. Signar Olsen sigur, at tað var fjarandi sjógvur og út á kvøldið vóru hvalirnir fjarað­ ir uppi, so at teir kundu ganga turrskøddir rundan um teir. - Vit vóru púra makt­ar­ leys­ir tí vit kundu ikki gera meir, enn vit longu høvdu gjørt. Vit høvdu fleiri mans vass­andi upp undir mitt og meiri enn tað, úti í tí kalda sjón­um í fýra, fimm tímar og hóast summir teirra vóru í frosk­manna­búna, vóru teir rættiliga kaldir og illa fyri. Fingu ikki loyvi Tá ið ein grind er merkt, er hon friðað og tí kundi hval­ ir­nir ikki avlívast, fyrrenn loy­vi fekst til tað. - Sýslumaðurin fekk boð um, hvussu støðan var, men boðini frá honum vóru, at loyvi mátti fáast frá myndug­ leiku­num í Havn til at avlíva hvalir­nar, tí at grindin var merkt og sostatt friðað. Men loyvi til at drepa grind­ina kom ikki fyrrenn klokk­an gekk til 23. Tá vóru fleiri hvalir longu deyð­ir av sær sjálvum. - Tað var ikki nøkur vøkur sjón at síggja hvalirnir liggja á sandinum og eg haldi ikki, at hetta var nóg væl hand­far­ ið, sigur hann. - Vit hava ringan smakk í munninum av hesum, sigur Signar Olsen. Sjálvt um hann ásannar, at hann er ikki serfrøðingur, iv­ast hann ikki í, at talan var um djórapínslu Signar Olsen sigur, at teir fingu at vita, at fólk skuldi koma suður aftur morgunin eftir at meta um støðuna og aty hvalur kann saktans liva lein­gi uppi á turrum. Men hann ivist um tað sama er galdandi á sandi, sum á fastari grund. - Vit hava aldubrot og eg veit, at fara vit oman í sjóvar­ málan at fáa sjógv at skola við, er nógvur sandur í sjón­ um. Onkur veit kanska betri, men eg ivist ikki í, at hval­ir­ nir hava fingið sand í anda­ lei­ðina ­og í lunguni. Ikki aftur Signar Olsen væntar ikki, at nakar av grinda­for­monnu­ num í Hvalba fara at taka slíkt arbeiði upp á seg eina­ ferð afturat at merkja eina grind, soleiðis sum manna­ gongd­in nú er. - Skuldi tað komið soleiðis fyri aftur, at ein grind skal merkj­ast, skulu teir, sum stíla fyri merk­ingini, eisini sjálvur vera við til at fáa grindina út aft­ur til havs. - Sum grindaformenn hava vit eina stóra ábyrgd og hetta standa vit ikki modell til einaferð afturat, staðfestir hann. - Í hesum føri fingu einki gjørt, tí teir frá Nát­turu­ gripa­savninum fóru norður aftur, at kalla beinanvegin, merk­ingin var liðug og lótu tað standa til okkum at fáa grind­ina út aftur. - Og tá ið tað so ikki eydn­ aðist, gekk alt í verðini ov long tíð at fáa samband við teir og síðani aftur at fáa loyvi til at avlíva hvalirnar. Grindaformaðurin sigur, at tá ið teir høvdu gjørt støðu­na upp, átti avgerðin um at avlíva hvalirnar, at verð­ið tikin nógv skjótari, enn hon varð. - Høvdu teir, sum stíl­ aðu fyri merkingini, verið á staðnum og høvdu sæð støðuna við egnum eyg­um, høvdu teir fingið veru­leika­ kenda uppfatan av støðuni, held­ur uppfatanin teir fingu, tá ið avgerðin skuldi takast um­vegis telefon úr Havnini. - So er eisini sannlíkt, at teir høvdu tikið eina skjót­ari avgerð um at avlíva hval­ir­ nar. - Hjá okkum, sum stóðu uppi yvir hvalunum alt kvøld­ið, fall tíðin pínandi long, tí vit sóu, hvørjari støðu hval­ir­nir vóru í, sigur hann. Alt ov leingi Signar Olsen ivast eisini í um tað er rætt at reka alla grind­ ina inn fyri at merkja fimm hval­ir. - Eg haldi, at tað hevði rættari at tikið fimm hvalir burt­ur úr og merkt teir og so latið teir farið aftur til grind­ ina. - Men vit fingu at vita, at tað hevði týdning at øll grind­in var saman og tí varð øll grindin rikin inn. Hann heldur, at vit eiga at læra nógv av hesari støðuni, tí skal grind merkjast aft­ur, kann hetta ikki verða man­ na­gongdin. - Vit gjørdu allir eitt fyri­ myndarligt arbeiði, bæði grindamenninir í Hvalba og fólkið frá Náttúru­gripa­ savni­num. Men tað stóð ikki í okkara makt at fáa hvalir­ nar avstað aftur og tí átti ein avgerð at verðið tikin beinanvegin útfrá støðu­ ni, sum hon var. Og tá ið vit hugsað um hvalirnar, tók tað alt ov langa tíð at taka avgerðina, sigur Signar Olsen. Jaspur Vang, sýslumaður í Suðuroy, heldur, at hval­ b­ing­ar eiga stórt rós uppi­ borið fyri teirra leik­lut í grindini, sum var miku­ dagin. - Teir vóru óførir, tí teir vóru bundnir av grindini frá klokkan 10 á morgini til klokkan fýra morgunin eft­ir, tá ið grindin var drip­ in og sleipað út á bryggju­ na. Í nógvar av hesum tímun­um gingu fleiri av teim­um og vassaðu upp und­ir mitt í sjónum, sum er kaldur hesa árstíðina, í eini roynd at fáa grindina til havs aftur. Talan var um eina lítla grind, sum var funn­in miku­morg­un­in og sem­ja var um at lata Náttúru­ gripa­savninum hana til at merk­ja til vísindalig enda­ mál. - Arbeiðið at merkja hana gekst væl, men tað var vónleyst at reka hana aftur til havs, tí hon leitaði alla tíðina at landi aftur, sig­u­r sýslumaðurin. - Og tá ið fjøran kom, lógu teir á turrum og tað end­aði so við, at teir vórðu av­lív­að­ir. Men sýslumaðurin á­san­n­ar, at tað tók long tíð, til teir vórðu avlívaðir. - Tað var øgiliga óheppið. Men talan er um stór dýr og vit eru ikki altíð harr­ar yvir støðuni. - Men so eru vit hesar roynd­ir­nar ríkari, sigur hann, leggur hann afturat Nakað av tíð Hinvegin hevur tað eisini ver­ið so, at merkt grind er friðað og tí kundi hon ikki avlívast fyrrenn loyvi fekst til tað av Náttúru­gripa­ savninum. Men merkingin hevur al­stóran vísindaligan týd­n­ ing og tískil gekk nakað av tíð, til loyvi fekst at avlíva grind­ina. Jaspur Vang heldur, at helst hava teir væntað, at tað fór at ganga at fáa grindina út aftur, tí grind­ in, sum varð merkt í Vági her­fyri, fekst út aftur, sjálvt um tað tók sína tí. Men í so máta sá støðan í Hvalba út til at vera betri og hartil vóru hvalbingar eisi­ni væl betri mannaðir. Hann heldur, at tað verð­ur neyðugt at finna eina aðra mannagongd, tá ið grind skal merkjast. Í hesum sambandi ivast Jasp­ur Vang í mátanum, har øll grindin verður rikin inn fyri tað um nakrir fáir hval­ir skulu merkjast. Hann heldur, at kanska er betri at taka teir hval­ir­ nar burtur úr, sum skulu merkj­ast og so fáa teir út aft­ur til grindina. - Tað vísir seg, at kemur øll grindin inn at, er sera tór­ført at fáa hana út aftur, held­u­r hann. Sýslumaðurin rósar hvalbingum Hatta var óheppið Randi Jacobsen Lívfrøðingurin Bjarni Mikkel­sen á Føroya Nát­t­úru­gripa­savni harm­ast um alt, sum hendi við grinda­hval­ unum í Hvalba miku­ kvøldið. Hann var fegin um tilboðið frá sýslu­ manni­num um at sleppa at merk­ja grind­ ina, og teir fóru suður í skjót­t­gang­andi báti. Væl gekk at merkja, og teir hildu tað vera best at sleppa sær norður aftur, áðr­enn tað bleiv myrkt. Hann helt væl til standa, og teir vóru eisini væl mann­aðir á sandinum. Ikki fyrr enn teir vóru kom­nir til Kaldbaks klok­k­an hálvg­um sjey, fekk B­jar­ni Mikkelsen at vita, hvus­su støðan var. Tá ið grindin í Vági varð merkt fyri góðum trim­um vik­um síðan, høvdu hval­ir­nir ongan skund at fara út aftur av fjørðinum, men hinu ferðirnar, men hinu ferðirnar fóru hval­ir­nir við sjógv á bak aftur til havs. Í Hvalba var trupul­ leik­in, at tað var út­ grunt og fjarðandi sjógv­ur, og tí endaðu hvalir­nir á turr­um. Bjarni Mikkelsen sig­ur, at hann setti ikki bein­leiðis forboð fyri at drepa hvalirnir, sum vóru friðaðir í tí løtu, teir vórðu merktir. Tað var sam­skift­ið, sum gjørdi, at tíðin gekk, og teir mettu um støðuna. Av­gerðin um at lata hval­ir­nar drepa kundi helst verið tikin fyrr. - Hetta var alt sera óheppið, sigur Bjar­ni Mikkelsen, sum ásann­ ar, at hvalir, sum liggja uppi á turrum ikki ha­ va tað gott. Maktarloysi - Hjá okkum, sum stóðu uppi yvir hvalunum alt kvøldið, fall tíðin pínandi long, tí vit sóu, hvørjari støðu hvalirnir vóru í. Tað stóð ikki í okkara makt at fáa hvalirnar til havs aftur, men tað tók alt ov langa tíð at taka avgerðina um at avlíva teir, sigur Signar Olsen, grindaformaður í Hvalba