fríggjadagur 26. oktober 2012síða 54

nr. 125 · 26. oktober 2012 14 VIKUSKIFTI av tilvild Dagurin oktober26. Í áttati og nítiárunum var Bob Hoskins eitt av stóru nøvnunum á hvíta løriftinum. Í mun til so nógvar aðrar stjørnur, so hevði Hoskins tó ongan tíð nakran dreym um eina tilveru sum filmsstjørna. Tilvildin vildi tað bara so Sjónleikari Mitterand Francois Mitterand varð borin í heim 26. oktober 1916. Mitterand var franskur forseti frá 1981 til 1995. Hann var upprunaliga aktivur á borgarliga veinginum, men skifti á ungum árum yvir á vinstraveingin. Hann verður lýstur sum ein taktiskur snillingur, sum skapti stóru undirtøkuna hjá javnarrørsluni í Fraklandi. Ikki minst við at taka atkvøður frá kommunistunum. Og eisini var hann ein av høvuðsmonnunum, tá ES samtykti Maastricht-sáttmálan. Mitterand fór frá sum forseti í mai 1995. Bert átta mánaðir seinni andaðist hann eftir at hava drigist við prostata-krabba. Apuhjarta til barn 26. oktober 1984 fekk amerikanska Stephanie Fae Beauclair, Baby Fae, ísett eitt hjartað frá eini apu. Baby Fae varð fødd við einum álvarsligum hjartabreki, og hóast nógv og harðmælt orðaskifti um tað etiskt rætta í hesum, so gjørdu læknarnir av, at gera heimsins fyrstu roynd at seta eitt apuhjartað í ein mannakropp. Skurðviðgerðin tóktist at eydnast, men 21 dagar seinni doyði Baby Fae av bruna í nýrunum. Filmur Jákup Mørk post@sosialurin.fo Ein dag seint í 60’unum sat Bob Hoskins á eini lítlari pub í Taiwan. Ørindi hansara vóru at fáa sær nakað av nudlum til matna, og hann hevði ikki ánilsi av, at í sama bygningi vóru films­fram­leiðarar í ferð við casting- upptøkur til ein film við heitinum Gittin’ Steemin’ in Taiwan. Brádliga fekk hann at vita, at nú var tað hansara túrur til royndar­upp­ tøkurnar. Hann gjørdi ikki mætari enn at fara til upptøkuhølini, og tað endaði eisini við, at hann fekk leiklutin. Ikki tí, undan hesum hevði hann eisini gjørt vart seg sum sjónleikari á palli, men tað var als ikki soleiðis, at nøkur stjørnuleið innan filmin var tað, ið lá honum næst at hjarta. Stjørnutíðin Komandi árini gjørdi Hoskins alt meira vart við síni sjónleikaraevni. Bæði í sjón­varpsrøðum og í smærri films­ leik­lutum sást, at her var ein maður, ið dugdi meira enn bara vanliga væl at spæla, og stóra gjøgnumbrotið kom eis­ini nøkur ár seinni. Í leiklutinum sum Harold, tann smá­ korrupti vinnulívsmaðurin í Long Good Friday legði Hoskins at kalla heimin fyri sínar føtur í 1980. Í øllum førum enska partin av heiminum. Navn hansara skuldi nú roknast millum tey stóru á hvíta løriftinum. Ikki minst, tá tað ráddi um at spæla leiklutin sum onkur, ið ikki var heilt fínur í kantinum. Soleiðis var eisini, tá hann í 1986 hevði sín kanska størsta leiklut nakran­ tíð. Hesa ferð sum smákriminelli George í enska stórfilminum, Mona Lisa. Fyri tann leiklutin vann Hoskins hópin av virðislønum, og næstu tjúgu árini ella so stóð Hoskins veruliga á tindunum í altjóða filmsídnaðinum. Í týðandi leiklutum í filmum sum Who Framed Roger Rabbit (bara røddin), Mermaids, Hook, Nixon, Twenty Four Seven, Felicia’s Journey, Enemy at the Gates, Vanity Fear og Mrs Henderson Presents – bara fyri at nevna nakrar – stórspældi Hoskins ferð eftir ferð. Sjálvur hevði høvuðsmaðurin mest sum ilt við at trúgva øllum hesum. At hann, ið av tilvild gjørdist film­sjón­leik­ ari, nú skuldi roknast millum tær stóru stjørnurnar. – Lív mítt er veruliga farið á flog. Eg eri púra sannførdur, tá eg sigi, at eg ongan tíð havi verið meira eydnusamur. Í løtuni gangi eg bara og bíði eftir, at 25 tons av hestaperum detta oman yvir meg, segði Hoskins ta einu ferðina, hann varð spurdur, um hann var nøgd­ ur við tilveruna. Lítli og tjúkki banditturin Í nógvum av hesum filmum var leik­ luturin hjá Hoskins sum ein hálv­krimi­ nellur fýrur, ið ikki var bangin fyri at nýta lygnina á vegnum fram móti mál­ inum. Ella um einaræðisharrin, ið legg­ ur vertin í, hvat næstin fær. Og sjálvur hevði Hoskins eisini eina av­gjørda fatan, hví so var. – Flestu einaræðisharrar eru stuttir, tjúkkir, tilkomnir og skallutir. So umframt Danny DeVito er tað bara eg, sum kann spæla hesar leiklutirnar, helt hann skemtiliga fyri, tá hann ta einu ferðina varð spurdur, um hann ikki leiddist av at spæla tann óndi og keðiligi. Umframt at bio-hyggjarar og films­ leikstjórar hava havt als til lítla og tjúkka bandittin, so er eingin loyna, at fjølmiðlarnir eisini hava tikið væl ímóti Hoskins. Einamest tí hann sjáldan var tann, ið kom við teimum keðiligu og stereotypu útsagnunum, tá spurningar vórðu settir. Heldur dugdi hann meira enn vanliga væl at siga tingini upp á ein skemtiligan máta, soleiðis at yvirskriftir kundi fáast til vega. Og á tann hátt syrgdi hann fyri, at lívið á tindunum gjørdist longri enn hjá teimum allar flestu. Alt hevur tó ein enda. Fyri tveimum mánaðum síðani boðaði Hoskins frá, at hann hevði havt sín seinasta leiklut innan filmsheimin. Hann stríðist í løt­uni við Parkinson-sjúkuna, og í tí stríð­num eru stundirnar ikki til eisini at hugsa um undirhaldsvinnuna. Tað er tó eingin ivi um, at undir­ halds­vinnan fer at minnast Hoskins í nógv ár, og munnu ikki nakrar føðingar­ dags­heilsanir koma honum í hendi, nú hann í dag fer um tey 70 árini.