mánadagur 5. november 2012síða 24

Mánadagur 5. november 2012 · Nr. 129 24 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Tað er gleðiligt at Bú­ stað­arfelagið (gamli Húsa­ ­lánsgrunnurin) hevur fingið heimildir til at veita lán og at reka leigu- og lutaíbúðir, tí tørvurin á lestrar- leigu- og luta­ íbúðum er vaksin nógv seinnu árini. Kommunu­ skúlaøkið Vit áttu at rivið gamla kommunuskúlan niður, bygt íbúðarlonir ístaðin og fingið eitt fyri­mynd­ arligt umhvørvi og savn­ ingarstað fyri øll. Tað er trupult hjá lágløntum, lesandi og støkum, at skapa sær eina framtíð í Havn Vilja vit at Tórshavnar kom­ muna skal vaksa, er al­ neyðugt at skapa karmar og góðar umstøður fyri borgaran at seta búgv. Eru bústaðar­umstøð­ urnar ikki nøktandi, velja fleiri heldur eina framtíð uttanlands, har bú­stað­ armarknaðurin er fjøl­ broyttari enn okkara. Ein íløga í fragari bú­ staðarviðurskifi er ein íløga í trivnaðin. Hetta er bráðneyðugt vilja vit hava vøkstur og vælferð í Havn. Havnin er býurin, vit vilja búgva í kommunuval 2012 Rógvi á Rógvu Valevni hjá Tjóðveldi Gerið Havnina til lestrarbý Aftaná Hoydalar fór eg í 1975 á Fróðskaparsetrið í 2 ár. Jóhan Hendrik W Poulsen hevði avloyst Christian Mat­ ras, sum framvegis hevði nakrar fáar tímar. Skemt­ ingarsami Mortan Nolsøe undirvísti saman við Ole Jacobsen, Ulf Zachariassen, norska gestalærarunum Trygvi Skomedal og svianum Bjørn Hagstrøm, sum altíð setti sær og øðrum sera høg mál. Vit vóru ikki nógvir næmingar tá, men lestrar­ umhvørvið var gott, og vit fingu ein førning fyri lívið. Tí fegnist eg um, at Fróð­ skaparsetrið 37 ár seinni hevur ment seg til ein depil, har umleið 100 fólk starvast og talið av lesandi er farið uppum 650. Stóri vøksturin kemur tó mest av saman­ leggingum við aðrar skúlar í høvuðsstaðnum í eini roynd at skapa eitt samanhangandi undirvísingarumhvørvi. Fiskivinnan er at kalla horvin úr høvuðsstaðnum, og tær stóru framleiðslu­ eindirnar liggja nú í Norð­ oyggjum, Eysturoynni, Vág­ oynni og Suðuroynni. Havnin eigur ongan part av fiska­ tilfeinginum, og hetta sæst á Vestaru Vág, har bert eitt sindur av landingarvirksemi er. Havnin skal tí finna nýtt virksemi til fólkið, her býr. Fremsta boðið í løtuni er at gera býin til ein lestrarbý við øllum tí avleidda virk­semi­ num, sum kann standast av hesum ( t.d. matstovur, íbúðir og aðrar tænastur). Skal hetta eydnast, má fólkið standa saman um átakið. Tað ber ikki til at spjaða hægri undirvísing um alt landið, og tí mugu møgu­ ligar ætlanir um at flyta sjóvinnuútbúgvingarnar úr Havnini sleppast. Tað er ikki nóg mikið at hava útbúgvingarnar í sama býi, tær mugu savnast á sama øki, campus, soleiðis at vit veruliga fáa gjørt ein lestr­ arfelagsskap fyri tey lesan­ di. Størsta vandamálið í løtuni er fráflytingin. Onga aðrastaðni rýmir helvtin av studentunum av landinum á hvørjum ári, men skal før­ oyski ungdómurin nema sær vitan, noyðist hann ofta at fara. Tí eiga vit at gera alt fyri at geva ungdóminum ein møguleika fyri at vera ver­ andi í landinum. Uni­versity of Faroe Islands kundi verði ein partur av loysnini. Finnbogi Arge Oljuinntøkur til flogvøll og sjúkrahús Enn hevur spurningurin ikki verið so nógv frammi, men eg kenni meg rættiliga vísan í, at flestu føroyingar munnu hava ta áskoðan, at tá olja og gass eru funnin í undirgrundini, so skulu vit seta inntøkurnar í ein oljugrunn. Hesin skal fyrst og fremst skal tryggja kom­ andi ættarlið, men eisini vera ein framtíðartrygd hjá samfelagnum yvirhøvur, skuldu kreppur herjað. Samstundis er greitt, at í tí løtu, tann fyrsti føroyski oljufundurin er veruleiki, so fer tað eisini at síggjast aftur. Avkastið av inntøkunum fer at koma út í samfelagsrenslið, og tá er spurningurin, hvussu vit handfara hesa inntøku. Sjálvandi skulu vit ikki selja skinnið, fyrr enn bjørn­ in er skotin, men eg veit av drúgvum royndum sum politikari, at tú altíð eigur at leggja ætlanir og hava tankar um framtíðina, tí tað er tað skilabesta at gera. Fái eg til ta tíð nakra ávirkan á, hvussu inntøk­ urnar frá oljuvinnuni verða handfarnar, so vil eg mæla til eina raðfesting, har vit bæði hava ein oljugrunn, men eisini seta pening av til útbúgving og mentan. Hesi bæði eru sera avgerandi fyri, at fólk kunnu støðast her á landi, og samstundis eru tað hesi bæði, ið fremst av øllum kunnu kjølfesta okkara sam­ leika sum fólk og tjóð. Skulu vit vera før fyri at hava eina slíka menning, ið er treytin fyri at bera Føroyar fram á leið, kunnu vit heldur ikki lata eyguni aftur fyri, at alneyðugt verður at raðfesta ein nýggjan flogvøll á Glyvursnesi, ið saman við verandi flogvølli skal kunna byggja brýr millum Føroyar og útheimin. Bæði sum eitt amboð hjá okkara útflutningsvinnu og sum ein trygd fyri støðugari ferðing til og úr Føroyum. Skal seg so annars eis­ini vísa á eitt annað ítøkiligt umráði, ið eigur at fáa bein­ leiðis gagn av teimum inn­ tøkum, komandi oljuvinnan fer at skapa, so stendur eitt nútímans og vælvirkandi Landssjúkrahús ovarlaga á mínum ynskilista. Hetta eigur at minka um tørvin at senda sjúklingar burtur í onnur lond at fáa heilsubót, tí vit á okkara egna Lands­ sjúkrahúsi skulu kunna veita alla viðgerð, samstundis sum vit skulu kunna byggja upp vitan og dugna í okkara heilsuverki, so bæði læknar og heilsufólk annars trívast og støðast her. Við støðugum ferðasam­ bandi og einum góðum Lands­sjúkrahúsi verða Føroyar tá eitt land, ið kann veita bæði føroyingum og øðrum ta viðgerð, ið er fyri neyðini. Tá verður tað ikki bara so, at vit fara í onnur lond at leita okkum hjálp, men at onnur fara at koma til okkara. Heðin Mortensen Borgarstjóri í Tórshavnar kommunu Rørsla og heilsa Vit vita, hvussu stóran týðning heilsan hevur at siga fyri okkum øll, bæði ung sum gomul. Við rørslu kunnu vit vera við til at byrgja fyri mongum brekum og sjúkum. Fyri­ byrging er bæði betri og bíligari enn eftirviðgerð: Betri, tí tann fríski fær betri lívsdygd, og bíligari, tí samfelagið sleppur undan at fara undir við­ gerðargongdir, sum í mong­um førum eru bæði drúgvar og dýrar. Her í høvuðsstaðnum eru vit tíbetur rættiliga væl fyri í so máta, tí vit hava alskyns tilboð, tá ið um rørslu ræður, bæði til ung og gomul. Tórs­ havnar kommuna hevur á hesum øki skapað karmar og umstøður fyri, at fólk fáa høvi til at venja og vera væl fyri. Men hesi tilboð eiga at gerast enn meira fjøl­ táttað og fleiri, serliga í sambandi við innan­du­ ra­ítróttir, sum kunnu venjast alt árið. Ein ítrótt, ið enn er ikki komin til Føroya, er Squash. Hon kostar lutfalsliga lítið at fara undir. Hon vendir sær til øll, bæði ung sum eldri. Hon er heilsugóð, og hon er stuttlig. Hetta er sera væl dámd ítrótt í lond­ unum kring okkum. Nýhugsan og nýskap­ an eru lyklaorðini. Grundin undir hørðu virðunum eru bleytu virð­ini. Verði eg vald tann 13. novembur, er hetta eitt av málunum, eg fari at virka fyri. Sigrún Mohr Valevni á lista C.