mikudagur 31. mars 2004síða 3

4 Nr. 63 - 31. mars 2004 Nr. 63 - 31. mars 2004 5 Vandin fyri, at nýggja Suðuroyarskipið hjá Stranderðsluni verð- ur lagt við bryggju, tá ið tað kemur til landið í heyst, er nú minkaður eitt sindur SEMJA Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Nú er vandi fyri, at nýggi Smyril verður lagdur, tá ið hann kemur, minkaður. Í hvussu so er eitt sindur! Tað er greitt, eftir at Fíggjarmálaráðið og Maskinmeistarafelagið gjørdi eina semju klokkan sjey í gjáramorgunin. Fíggjarmálaráðið og Maskinmeistarafelagið settust longu á miðdegi fríggjadagin at samráðast saman við semingsmonn- unum at samráðast um nýggjan sáttmála fyri teir maskinmeistarar, sum arbeiða hjá tí almenna. Tað vil siga teimum, sum sigla við Strandferðsluni og Magnus Heinasyndi og teimum, sum arbeiða á sjúkrahúsum og á øðrum almennum stovnum á landi. Sostatt tók tað meiri enn hálvtfjórða samdøgur at koma til eina semju. Og størsti trupulleikin var júst nýggja Suðuroyar- skipið. Fíggjarmálaráðið setti uppá, at nýggi sáttmálin skuldi eisini fevna um nýggja Smyril fyri at forða fyri, at hann fekk somu lagnu sum bæði nýggi Teistin og Brimil, sum báð- ir lógu í fleiri vikur, eftir at teir vóru liðugur, tí semja fekst ikki um lønina hjá summum av teimum, sum skuldu sigla við. Hinvegin tvíhelt Maskin- meistarafelagið um at nýggi Smyril skuldi ikki vera við í hesum sáttmálan- um. Felagið segði, at nýggi Smyril var ikki við í upp- runakrøvunum hjá fíggjar- málaráðnum og tí kundi hann ikki takast við. Fel- agið segði eisini, at ongin veit enn, hvussu hann skal mannast og tí ber ikki til at gera sáttmála um hann enn. Hetta var størsta forðingin at koma um og tað mesta av hesum yvir 90 tímunum, sum samráðingarnar vardu, fóru við at partarnir lógu í hvør sínari skotgrøv og togaðust um nýggja Smyrli. Funnu eina millumloysn Tað endaði so við, at sem- ingsmenninir tíðliga í gjáramorgunin løgdu eitt semingsuppskot fyri part- arnar við eini salomonskari loysn í. Og tað, sum sem- ingsmenninir skutu upp, var, at bíða við samráðing- unum um nýggja Smyril. Men samráðingarnar um nýggja Smyril skulu byrja so skjótt tað er greitt, hvussu hann skal mannast. Og tað skal vera greitt fyrst í mai. Semjast partarnir ikki um lønina hjá teimum, sum skulu sigla við nýggja Smyrli, kunnu allir sáttmál- arnir um maskinmeistar- arnir hjá tí almenna, sum samráðingarnar hava verið um á hesum sinni, sigast uppaftur. Sostatt kunnu sáttmálarnir um maskin- meistararnir hjá Strand- ferðsluni, teir við Magnusi Heinasyni og teir á sjúkra- húsum og á øðrum al- mennum stovnum á landi, sigast uppaftur við einum mánaða ávaring. Teir kunnu tó í fyrsta lagi sigast uppaftur fyrsta sep- tember. Fíggjarmálaráðið sigur, at sostatt bendir nógv á, at sáttmálaviðurskiftini í sam- bandi við nýggja Smyril kunnu avgreiðast í nóg góðari tíð. Maskinmeistarafelagið sigur, at teir hava alla tíðina verið greiðir yvir, at avtala skal gerast um nýggja Smyril, men tað kann bara ikki gerast nú. Maskinmeistararnir eru kortini fúsir at fara aftur til samráðingar, tá ið mann- ingarskjølini eru klár fyrst í mai. Jógvan Nybo, formaður í maskinmeistarafelagnum, heldur ikki, at hetta bara er at útseta pínuna, tí tað er ásett, at samráðingarnar um nýggja Smyril skulu byrja fyrst í mai og miseydnast tær, kunnu allir sáttmálarn- ir sigast upp aftur. Annars eru sáttmálarnir, sum vórðu undirskrivaðir í gjáramorgunin innan fyri lønarkarmin upp á eini níggju prosent í tvey ár. Ein partur av lønarhækk- ingini fer til eftirløn, og onkrar umflokkingar verða gjørdar. Harumframt eru maskinmeistarar á landi fevndir av sættu feriuvik- uni, og arbeiðstíðin hjá teimum er sett til 39 tímar um vikuna. Somuleiðis er avtalan um førleikamenning er gald- andi fyri allar tríggjar sátt- málarnar. Forkvinnan í fel- agnum fyri sjúkra- røktarfrøðingar varð afturvald við stórum meiriluta AÐALFUNDUR Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Forkvinnan í felagnum Før- oyskir Sjúkrarøktarfrøðing- ar eitur eisini Jana H. Dals- gaard tey næstu trý árini. Tað er greitt eftir aðal- fundin í felagnum leygar- dagin. Á aðalfundinum vóru einir 100 av teimum 800 limunum í felagnum møttir og har varð úrslitið av nevndarvalinum kunn- gjørd. Í felagnum fyri sjúkra- røktarfrøðingar, fer nevnd- arvalið fram við frumat- kvøðu ímillum limirnar undan aðalfundinum og so verður úrslitið kunngjørt á sjálvum aðalfundinum. Ein ávísur spenningur var um valið, tí hesuferð hevði Ana Reinert í Havn bjóðað Janu H. Dalsgaard av í valinum um forkvinnuna. Men tá ið avtornaði var engin ivi um, hvør skuldi vera forkvinna í felagnum : Jana H. Dalsgaard varð nevniliga afturvald við stórum meirluta. Hon fekk yvir 300 atkvøður. Tað er meiri enn tvær ferðir so nógvar atkvøður sum mót- valevnið fekk, tí hon slakar hálvtannaðhundrað atkvøð- ur. Annars eru nevndarlimir í felagnum hesir: Anna Maria Simonsen í Tórshavn er afturvald, Jonna Hansen í Vestmanna er nývald, Maria Debes í Tórshavn er nývald, Joan Ziskason í Tórshavn er eisini nývald, Hervør Eidesgaard á Tvør- oyri, afturvald og Elsa Vest á Sandi, aftuvald. Tiltakslimir eru Einar Klakkstein í Klaksvík, sum er nývaldur, Turið Zachari- asen í Hvannasundi og Kat- rin Jønsson í Nesi í Eyst- uroy. Annars hevur nevndin afturvalt Hervør Eides- gaard til næstforkvinnu. Hon hevur verið nevndar- limur í felagnum hesi sein- astu 12 árini. Nøkur vóru eisini, sum ikki stillaðu uppaftur til nevndarval hesuferð. Tær vóru Óluva Nónstein í Tórshavn, Anna Jóanesar- dóttir úr Tórshavn og Ana Reinert í Havn, sum ístaðin stillaði upp til forkvinnu. Nýggjur sáttmáli Annars hava felagið Før- oyskir Sjúkrarøktarfrøðing- ar og Fíggjarmálaráðið eis- ini gjørt sáttmála um ein nýggjan tvey ára sáttmála fyri sjúkrarøktarfrøðingar. Eftir sáttmálanum, sum varð undirskrivaður í farnu viku, hækkar lønin tilsam- ans umleið 9% hesi bæði næstu árini. Í sáttmálanum hava part- arnir gjørt eina avtalu um serstakar frídagar. Eftir hesi avtaluni, kunnu starvsfólk vinna sær ein eyka fríviku. Men tey, sum ikki vilja hava frívikuna, kunnu í staðin fyri lønina útgoldnað Samstundis hava partarnir gjørt avtalu um støðugt at menna førleikan hjá sjúkra- røktarfrøðingum – Skulu uppgávurnar hjá stovnum landsins verða røktar á munadyggan hátt við neyðugari dygd og framhaldandi menning, er sera týðandi, at førleikarnir hjá starvsfólkunum verða áhaldandi røktir og mentir - bæði í dagliga arbeiðnum og við eftirútbúgving og víðari útbúging, stendur í avtaluni um førleikamenn- ing. Vandin fyri nýggja Smyrli er minkaður Jana vann við stórum meiriluta Samráðingar um nýggja Smyril skulu byrja fyrst í mai og fæst ikki semja, kunnu allir sáttmálarnir sigast upp Jonna Hansen, Hervør Eidesgaard, næstforkvinna, Anna Maria Simonsen, Joan Ziskasson, Jana H. Dalsgaard, forkvinna, Einar Klakkstein og Elsa Vest Maria Debes, nevndarlimir og tiltakslimirnir, Turið Zachariasen og Katrin Jønsson, eru ikki við á myndini Deyði eydnuboll- ans Kristeligt Dagblad skrivar 28. mars, at málið kann verða eitt vápn í stríðnum móti tunglyndi. Saman við fleiri øðrum donskum bløðum hevur KD gjørt av, at gevast at nýta heitið eydnubolli fyri heilivág móti tunglyndi. Í framtíðini fara bløðini at skifta orðið "eydnu- bolli" út við "depressi- onsbolli". Sambært heimsheilsustovninum, WHO, er tunglyndi væl á veg at gerast ein "global epidemi". WHO metir, at tað júst nú, glo- balt sæð, ganga minst 120 milliónir deprimer- aði menniskju runt í heiminum, og at umleið 1 millón av teimum, fer at velja sjálvmorð sum loysn uppá sínar trupul- leikar. rs Náttarbeiði styttir lívið Náttararbeiði styttir um lívið, skrivar Tanja Parker Astrup í Politikk- en 28. mars. Arbeiði um náttina og ov lítil svøvn- ur er skaðiligt fyri heils- una. Hetta vísir millum aðrar ein kanning, ið er gjørd á Karolina Instit- uttinum í Svøríki. Ser- stakliga eru tað kvinnur- nar, ið eru í vandabólki fyri at doyggja ov tíð- liga. Granskarar vita ikki, hví kvinnur tola verri náttararbeiði enn menn. rs Heima- kjekk av bróstum dugir ikki Nógvar kvinnur kanna sjálvar bróstini fyri knyklar. Men tað mink- ar ikki um møguleikan at fáa bróstkrabba, vísir ein kanning, sum er gjørd av 100.000 russ- iskum kvinnum í árun- um, 1985-2003. Hetta stendur at lesa í grein í Politikken 13. mars. Høvuðsorsøkin er, at nógv teir flestu knykl- arnir eru ov smáir til, at tú sjálv kann varnast teir og harvið kanst koma nóg tíðliga í viðgerð. rs Í døgunum 3. til 10. apríl hevur Jógvan Purkhús myndaframsýning í hølun- um hjá Føroya Banka á Fornagørðum í Klaksvík. Talan er um 21 myndir og málningar, sum Jógvan hevur gjørt. Somuleiðis lut- taka Hans Hansen, Páll Purkhús, Jóngerð Purkhús og Jakob Jóhannsson Purk- hús á framsýningini við vatnlitsmyndum, oljumáln- ingum og akrylmyndum. Jógvan Purkhús sigur sjálvur, at tá hann sum smá- drongur sá myndir eftir Hans Hansen og Fritjof Joensen, vaktu tær hugin og ansin hjá honum. – Teir vóru so gløggir og nærlagdir í sínum arbeiði, og tað vakti hjá mær ein longsul eftir at skapa nakað og at eiga eina slíka hegnis- hond, sum teir áttu, sigur Jógvan Purkhús. Á fundi um at gera ein kvinnulista til býráðsvalið í Havn vórðu bólkar settir til at arbeiða víðari við málinum, og ein nýggjur fundur er somuleiðis avtalaður. Undirtøkan millum luttakararnar letst at vera góð, sigur Ann- ika Sølvará, ein av lut- takarunum KVINNULISTI Solby A. Eliasen solby@sosialurin.fo Í blaðnum í gjár stóð grein um, at ein kvinnufelags- skapur hevur tikið stig til at gera ein kvinnulista til bý- ráðsvalið í Havn. Sigast skal beinanvegin, at tað ikki er rætt, at tað er ein fel- agsskapur, sum hevur tikið stig til hetta, men heldur er talan um nakrar einstakar kvinnur, sum vóru vón- brotnar av úrslitinum av løgtingsvalinum tann 20. januar. Og tí hava hesar fundast og tosað um at gera ein kvinnulista í eina tíð. Og mánakvøldið var so aftur ein fundur, har fitt av kvinnum vóru møttar. Annika Sølvará var ein av luttakarunum á fundinum, og hon sigur, at flestu kvinnurnar tóku undir við hesum. – Huglagið var so avgjørt positivt á fundinum, og flest allar vóru við upp á at gera ein kvinnulista, greiðir hon frá. – Áhugi er fyri einum kvinnulista, tað er ongin ivi um tað, sigur Annika Sølv- ará. Tað er heldur ongin ivi um, at Annika sjálv heldur hetta við einum kvinnulista til býráðsvalið vera eitt frá- líkt hugskot, og leggur hon afturat, at um kvinnulistin verður veruleiki, og hann ger stóra nyttu, so er vónin, at tað fer at smitta av til løgtingsval framyvir. Styggir ikki Ein vansi, sum verður nevndur í hesum samband- inum er, at ein kvinnulisti fer at taka atkvøður frá teimum kvinnunum, sum eru uppstillaðar á flokslist- um, men hetta er Annika Sølvará als ikki samd í. Hon heldur tvørturímóti, at talan kundi verðið um eina øking í samlaða at- kvøðutalinum til kvinnur, um ein kvinnulisti bleiv. – Eg kundi ímyndað mær, at eitt samstarv mill- um ein kvinnulista og tær kvinnurnar, sum eru upp- stillaðar á einum flokslista heldur, sigur hon. Annika heldur ikki, at hetta við at seta so nógv fokus á kvinnur og val, kann fara at bíta seg sjálvt í halan við, at tað møguliga styggir veljararnar. – Eg trúgvi ikki, at tað fer at styggja nakran, tað má vera upp til ein sjálvan, um ein velur kvinnu ella mann. Men tað er onki at aftra seg í, at kvinnur sjáldan eru fyrstvaldar á einum floks- lista, staðfestir Annika. Hetta heldur hon kann koma av, at fólk hugsa sum so, at tað verður ikki ein kvinna, sum verður vald, og tí velja tey ein mann. Og tí kann sleppast undan við einum reinum kvinnulista, sigur hon. Sum sagt er undirtøka millum kvinnur fyri at gera ein kvinnulista. Bólkar fara nú at arbeiða víðari við málinum og nýggjur fundur er avtalaður. So óivað verð- ur meira at hoyra til hendan listan framyvir. Undirtøka fyri kvinnulistanum Fundur var í Havn mánakvøldið um at gera ein kvinnulista. Annika Sølvará var ein av luttakunum, og hon sigur, at undirtøkan fyri einum kvinnulista til býráðsvalið í Havn er stór Jógvan Purkhús í Klaksvík C M Y K 5 4