hósdagur 1. apríl 2004síða 4

6 Nr. 64 - 1. apríl 2004 Nr. 64 - 1. apríl 2004 7 Heini hevur álit á skrivaranum Jacob Vestergaard, fyrrvernadi lands- stýrismaður við fiski- vinnumálum, sigur, at hann handlaði rætt politiskt, tá loyvið til Jógvan S varð tikið aftur DÓMURIN Edvard Joensen Tað var rætt politiskt at taka loyvið til Jógvan S aft- ur, sigur Jacob Vestergaard, fyrrverandi landsstýrs- maður við fiskivinnumál- um. men hann ivaðist í, um tað var umsitingaliga rætt, og hann hevur nú fingið váttað frá Føroya rætti, at tað var tað ikki. Sum politikari hevði eina greiða fatan av, hvat ynski var, sigur Jacob Vester- gaard. Har var eingin ivi um, at hann suldi taka loyv- ið aftur. Tað sma kann sigast út frá teirri niðurstøðu, lands- stýrismálanevndin kom við. Men hann sigur greitt, at hann hevur ikki veirð undir poltiiskum trýsti, soleiðis at skilja, at hann varð trýstur av samgongumonnum at taka ta støðu, hann tók, men helt sjálvur, at tað var rætt at fylgja løgtingsins vilja. Aftan á er lætt at siga, at tað átti at verið øðrvísi. Men støðan var tann, at líka mikið hvat landsstýrismað- urin hevði gjørt í hasum málinum, hevði tað verið sagt at verið skeivt. Jacob Vestergaard heldur, at landsstýrismálanevndin ehvur spælt sín leiklut lidnan. Hann ehldur ikki, at tað er brúk fyri hesi nevndini meira, nú vit hava fingið Løgtingsins umboðsmann. Har kunnu slík mál við- gerast, sigur hann. Hinvegin er ikki so nógv at seta fingurin á,av tí, han gjørdi, sigur jacob Vester- gaard. Har er týðuliga stað- fest, at mannagongdin hjá Fiskimálaraðnum, tá upp- runaloyvið varð givið í 2002, var røtt. Jacob Vestergaard kennir seg ikki tyngdan av málin- um. Hann sigur, at hann hevur gjørt eitt mistak, men einki ólógligt. – Tá tú arbeiðir, hendir tað, at tú gerst okkur mistak. Men tað er stórur munur á at gera eitt mistaks og at gera nakað ólógligt, sigur hann. Heini O. Heinesen, fyrrverandi formaður í landsstýrismála- nevnini, hevur fult álit á skrivaranum og løgfrøðinginum hjá nevndini, hóast Før- oya Rættur leggur av- gerðina hjá nevndini til grund fyri avgerð- ini um at lata Jógvani S veiðiloyvið aftur DÓMURIN Edvard Joensen Tað er skeivt av rættinum at blanda landsstýrismanna- nevndina upp í úrskurðin, sum rætturin hevur gjørt, sigur Heini O. Heinesen, fyrrverandi formaður í landsstýrismálanevndini. Rætturin blandar ting sam- an, sum einki hava við hvørt annað at gera, sigur hann. Tað, sum landsstýris- málanevndin hevur gjørt, er í lagi. Vit hava gjørt eitt jur- idiskt tilmæli við ráðgeving frá skrivara okkara, og tað haldi eg framvegis vera rætt. Eg sovi væl, og fari fegin í fongsul restina av lívinum fyri eitt slíkt mál. So vísur eri eg í, at tað, sum nevndin gjørdi, er rætt. Fiskimálaráðið bað um at verða dømt í hesum málin- um, sigur Heini O. Heine- sen, og tað er rættiliga álv- arsligt heldur hann. Landsstýrismálanevndin hevur ikki givið nøkrum boð um nakað sum helst. Hon hevur bara gjørt eitt tilmæli um, hvussu hon heldur, at málið var um- sitið. Tað er eingin ivi um, at at tað var skeivt av landsstýr- ismanninum at taka loyvi aftur frá skipinum, sum framman undan var altið tí. Tað, sum var skeivt, var at lovyið nakrantíð varð latið, staðfestir Heini O. Heine- sen. Tað var tað, sum málið snúði seg um. Nú blandar rætturin fleiri ting saman við at blanda landsstýris- málanevndina upp í eitt mál um at taka eitt loyvi aftur – Jacob Vestergaard handlaði undir politiskum trýsti, sigur Heini O. Heine- sen, og heldur, at hansara politisku partamenn, Høgni Hoydal og Tórbjørn Jacob- sen, avgjørt ikki eru uttan skuld í, at málið er komið hertil. Teir søgdu greitt við landsstýrismanin, at um hann ikki gjørdi, sum hann gjørdi, so varð hann frá- koyrdur. Nú skapar hetta málið eitt fyridømi, og nú er avgjørt væntandi, at fleiri fara at koma aftur um aftur og vilja hava fiskilolyvi á hesum grundarlagnum, sig- ur Heini O. Heinesen. Hann hugsar sær til allar teir, sum hava fingið avslag upp á umóknir um fiskiloyvir. – Vit kunnu gott rokna við, at nú fer línuskipaflot- in upp á eini 30 skip, og so verður einki til nakran, sigur hann. Hann harmast um, at tann stýring, hesi árini hev- ur verið á fiskivinnuni, nú fer fyri einki. Nú er tað gjørt lógligt at flyta skip millum bólkarnar, og so hava vit sagað greinina, vit sita á, av, sigur Heini O. Heinesen. Føroya Rættur blandar ting saman, sum einki hava við hvørt annað at gera, sigu Heini O. Heinsen, fyrrverandi formaður í landsstýrismálanevndini, sum hevur fult álit á tí, skrivarin hjá nevndini hevur rætt henni til Tað var politiskt rætt Jacob Vestergaard, fyrr- verandi landsstýrismaður, ásannar, at hann gjørdi eitt fyrisitingarligt mistak, men handlaði politiskt rætt Fiskimálaráðið vil ikki gera viðmerking- ar til dómin í Føroya Rætti, fyrr enn avgerð er tikin um, um málið skal kærast til Landsrættin Dómurin Edvard Joensen Bjørn Kalsø, landsstýris- maður við fiskivinnumál- um, vil ikki gera viðmerk- ingar til dómin í málinum um fiskiloyvið hjá Jógvani S. Landsstýrismaðurin sig- ur seg hava gjørt sær nakrar tankar um málið, meðan tað hevur verið ávegis í rættinum, men hann vil ikki siga, hvat hann hugsar, fyrr enn hann saman við sínum løgfrøðingum hevur gjørt av, hvussu farið verður víðari fram fyrisitingarliga. Hann sigur seg hava fingið dómin og lisið hann saman við viðmerking- unum. Nú verður so umhugsað, hvønn av teim- um tveimum møguleik- unum, ið eru, Fiski- málaráðið skal velja. Ann- aðhvørt at taka við dóm- inum ella at kæra hann til Landsrættin. Tað eydnaðist ikki, áðr- enn blaðið fór til prent- ingar, at fáa viðmerking frá reiðarínum. Men sak- førarin hjá reiðarínum hevur áður sagt við Sosi- alin, at um úrslitið av sak- armálinum verður, at reið- aríið fær viðhald, verður farið at arbeiða við at krevja endurgjald fyri mista inntøku. Nú hevur reiðaríið fing- ið viðhald í Føroya Rætti. Partarnir hava tvær vikur til at umhugsa dómin. Fiskimálaráðið tigandi Rætturin hevur talað og sagt, at Jógvan S skal hava fiskiloyvið aftur frá Fiskimálaráðnum Mynd: Edvard Joensen - Tað eru bæði russisk og norsk skip, sum fiska, avhøvda og heilfrysta fiskin í blokk. Tá ið túrurin er av, senda reiðaríini fiskin til virkingar í Kina og selja hann virkaðan á bretska marknaðinum. Hóast langa flutningin og tað, at fiskurin verður seldur bíligari í Bret- landi, loysir hetta seg betur fyri russisku og norsku reiðaríini enn at virka fiskin um- borð, sigur Mortan Johannesen, reiðari FISKIVINNA Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Herfyri kom flakatrolarin, Enniberg, aftur úr Barents- havinum við 850 tonsum av flaki. Hesin túrurin hevur vart í hálvan triðja mánaða. Teir byrjaðu at fiska í norskum sjógvi og endaðu í russiskum sjógvi. Enniberg hevur seinastu dagarnar ligið við molan í Havn, men í dag loysa teir aftur og fara niður til Bret- lands at selja. Mánadagin byrja teir at lossa í Grims- by. Skipari hendan túrin hev- ur verið Sonny Johannesen, sum saman við stýri-mann- inum, Jógvani Líggjas Gregersen og 36 øðrum monnum, hevur ført hesa stóru lastina til lands. Mortan Johannesen, reið- ari, sigur, at fiskiskapurin hendan túrin hevur verið góður. Lágir prísir Tað hevur ljóðað, at mann- ingarparturin er einar 250.000 krónur, men tað vil reiðarin ikki vátta. Spurdur, hvussu tað gongur at sleppa av við flakið í Bretlandi, sigur hann, at tað ongantíð er nakar trupulleiki at selja veiðina, men prísirnir eru einki at reypa av. - Prísirnir á flaki eru nevniliga skramblaðir niður í ár og hava ikki verið so lágir í langa tíð, sigur Mort- an Johannesen. Fara vit eini átta ár aftur í tíðina, var prísurin á flaki tó væl lægri, enn hann er í dag. Bílig framleiðsla Reiðarin vísir á, at ein or- søkin til stóra prísfallið seinasta árið, er, at nógvur russarafiskur og norskur fiskur er á marknaðinum, og hesin fiskurin fer fyri minni prís enn tað, sum føroysku reiðaríini vilja hava. - Tað eru bæði russisk og norsk skip, sum fiska, av- høvda og heilfrysta fiskin í blokk. Tá ið túrurin er av, senda reiðaríini fiskin til virkingar í Kina. Í Kina er bílig arbeiðsmegi. Fiskurin verður arbeiddur við hond, og hvørt einstakt bein verður pilkað úr flakinum. Úr Kina verður fiskurin fraktaður á bretska markn- aðin, og hóast hann verður seldur bíligari enn eitt nú fiskurin, sum vit koma við, liggur meira eftir hjá norð- monnum og russum enn hjá okkum. Mortan Johannesen sig- ur, at ilt er at spáa um, hvussu gongdin verður. Færri mans Sonny Johannesen, skipari á Ennibergi, veit at siga, at færri mans eru við teimum skipum, sum fiska, av- høvda og frysta í blokk, og tí verða eisini færri um býtið. - Eg havi skilt, at tað loysir seg væl fyri reiðaríini at senda fiskin til virkingar í Kina, og eg havi eisini skilt, at manningin fær væl burtur úr, sigur hann í eini stuttari viðmerking. Bílig arbeiðsmegi í Kina: Minkar um inntøkuna hjá føroyskum flakamonnum Grót er dagligur kostur FERÐSLA Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo - Umframt tungu ferðsluna, sum koyrir við gróti, koyra bilar við ruski gjøgnum bygdina og bilar, sum koma við høvdum og eftir høvdum av Høvdavirkinum, sigur leirvíkingur. Eftir greinina, vit høvdu í Sosialinum í gjár um tungu ferðsl- una gjøgnum Lei- rvíksbygd, hevur ein lesari í Leirvík vent sær til blaðið. - Tit skriva um tað eina óhappið, har grót datt av einum lastbili og á vegin. Men tað er dagligur kostur, at størri og smærri grót dettur av bilunum, sum koyra gjøgnum bygd- ina. Umrødda greinin var ein samrøða við bygdarráðsformannin í Leirvík, Sjúrð Eliasen. Somuleiðis skiftu vit orð við sýslumannin í Eysturoy, Kristian Martin Joensen. Sjúrður helt, at ferðslan eftir umstøð- unum hevur gingið hampiliga væl, og at koyringin av gróti úr undirsjóvartunlinum fer fram í neyvum samstarvi millum teir, sum hava ábyrgdina av koyringini og ferðslu- nevndina hjá Leirvíkar bygdarráði. Sýslumaðurin stað- festi, at løgreglan ikki hevur verið boðsend í samband við hesa koyring, men vísti á, at nú tunga ferðslan í oynni er so nógv økt, heldur løgreglan sjálv- sagt eyguni eftir, at alt gongur forsvarliga fyri seg. Lesarin í Leirvík vísir á, at tað er ikki bara koyringin úr und- irsjóvartunlinum, sum órógvar leirvíkingar, sum búgva við vegin, har tann nógva ferðsl- an gongur. - Umframt tungu ferðsluna, sum koyrir við gróti, koyra bilar við ruski gjøgnum bygdina og bilar, sum koma við høvdum og eftir høvdum av høvdavirkinum. Lesarin sigur seg ivast í, um allir bilfør- arar halda seg til há- marksferðina, sum sambært ferðsluskelt- inum er 30 kilometrar um tíman. - Eg havi ongantíð áður upplivað, at fiskiskapurin eystan fyri hevur verið so góður í so langa tíð sum hesaferð. Á øll- um túrinum var eing- in dagur miseydnað- ur, sigur skiparin á Ennibergi, Sonny Johannesen FISKIVINNA Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Fyri eini tíð síðan skrivaðu norsk bløð um eitt av størstu hálum í søguni, tá ið Enniberg fekk eini 60 tons av ráfiski í einum háli, meðan teir royndu í norsk- um sjógvi. Norsk bløð skrivaðu, at hetta var eitt miljónahál – eitt hál, sum í ráfiski var vert eina heila miljón! Fleiri miljónahál Sonny Johannesen, skipari á Ennibergi, sigur, at hann frætti um umrøðuna, hetta eina hálið fekk, men vísir á, at teir høvdu onnur hál, sum vóru á leið líka so stór. Eitt av hesum var seinasta hálið, teir høvdu á túrinum. Hetta var í russiskum sjógvi. - Eg havi ongantíð upp- livað, at fiskiskapurin eyst- an fyri hevur verið so góður í so langa tíð. Um hesa tíð- ina í fjør var nógvur fiskur at fáa í russiskum sjógvi, men í ár hevur bara verið so nógv meira at fingið. Skiparin sigur, at á øllum túrinum var eingin dagur miseydnaður. Yvirvaksin toskur - Vit høvdu góðan fiskiskap í norskum sjógvi, og tá ið vit komu í russiskan sjógv, 29. februar, komu vit í rættiligan rokfiskiskap. Hann vísir á, at hetta er góð fiskitíð, bæði í norsk- um og russiskum sjógvi. - Áðrenn vit fóru í russ- iskan sjógv at royna, vóru vit á Røstbankanum, sum er gýtingarleið, og har var bara yvirvaksin toskur at fáa. Skiparin sigur, at fisk- urin, teir fingu í russiskum sjógvi, serliga í byrjanini var ógvuliga góður. Upp til Bjarnoynna Sonny Johannesen, sum eisini verður skipari á Enni- bergi komandi túr, veit at siga, at teir væntandi fara ein stuttan túr upp til Bjarnoynna eftir páskir. - Har kunnu vit fiska eini 100 tons av flaki, sigur hann. Tá ið Enniberg kemur aftur undan Bjarnoynni, fara teir í Irmingarhavið at royna eftir kongafiski. Enniberg hevði fleiri miljónahál á túrinum Enniberg við bryggju í Havn. Ein stór last, sum verður seld í Bretlandi – í kapping við eitt nú russiskan og norskan fisk, sum reiðaríini senda til virkingar í Kina. Mynd: Terji Nielsen C M Y K 7 6