mánadagur 10. desember 2012síða 24

Mánadagur 10. desember 2012 · Nr. 144 24 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Kjak Borgarstjórin í Havn, Heð­in Mortensen, gevur í dag flatskattinum skyld­ina fyri, at familjur í høvuðsstaðnum ikki hava tað gott. Við Vága­ portalin sigur hann, at “hóast komm­unan hevur tað gott, so hava ikki allar familjur í kommununi tað gott, og tað er ein beinleiðis ávirkan av flat­skattinum”. Flatskattur Tað er nokkso løgið, at borgarstjórin gevur flatskattinum skyldina, tí landsskatturin er pro­gressivur. Inntøkur niðan fyri 500.000 kr. rinda 20% í landsskatti. Millum 500.000- 800.000 kr. 25%, meðan inn­tøkur omanfyri 800.000 kr. gjalda 30% í lands­skatti. Kommunuskatturin er harafturímóti púr­ asta flatur. Sama hvørja inntøku tú hevur, rindar tú omanfyri 20% í komm­unuskatti. Botnfrádrátturin Verður síðani hugt eftir botnfrádráttinum, hevur samgongan hækkað botn­frádráttin úr 30.000 kr. til 65.000 kr. um árið. Botnfrádrátturin hjá kommununi er har­aft­ur­ímóti 30.000 kr. Við øðrum orðum. Hevur tú eina inntøka á 65.000 kr., rindar tú 0 kr. í landsskatti, meðan komm­unan fer avstað við um­leið 7.5000 kr. Av tí at kommunu­ skatturin er púrasta flat­ ur, rinda lág-, miðal- og háinntøkurnar akkurát tað sama. Tískil er tað mótsig­ andi, tá borgarstjórin sigur, at skatturin hjá sam­gonguni er orsøkin til, at familjur hava tað torført, tá kommunan hevur reinan flatskatt! Um Heðin Mortensen ynskir at fjálga um familj­urnar, hevur hann møguleikan at hækka botnfrádráttin. Ikki bein­leiðis, tí løgtingið skal samtykkja tað, men um borgarstjórin ynskir at hækka botnfrádráttin úr 30.000 kr. til 65.000, skal hann siga til. So sleppa familjurnar at varð­veita í minsta lagi 7.500 kr. afturat av inn­ tøkuni. Skal nokk stuðla hon­ um. Barnafrádráttur Samgongan hevur har­ afturat hækkað barna­ frádráttin við 1.000 kr. Úr 5.500 kr. til 6.500 kr. um árið. Tórshavnar kommmuna hevur somuleiðis hækkað barna­frádráttin. Í hesum førum fjálga bæði landið og kommunan um familj­urnar. Tískil er tað óheppið, tá borgarstjórin kemur við niðrandi útsøgnum, tí familjurnar sleppa at varðveita størri part av lønini við flatskattinum hjá ABDH-samgonguni. Flatskatturin hjá Heð­ ini Mortensen verð­ur harafturímóti nýtt­ur øðrvísi, tí barna­familj­ urnar njóta ágóðan av ísbreytini og annað. Sum borgari gjaldi eg fegin til Heðin, tí ís­ breytin er tað besta, sum er hent í býnum. Tískil er útsøgnin óhepp­in. Óneyðug. Kann saman­ berast við, at Heðin skoyt­ar uttan skoytur. Øll vita, hvussu kloss­ ut tað er… Heðin á ísbreytini! Hanus Samró Løgtingsmaður fyri fólkaflokkin Pálmuolja skaðilig fyri umhvørvið, náttúru og menniskju Kári Thomsen ráðg. Agenda 21 Stovan Pálmuolja, ið oftast gongur undir felagsheitinum vege­ tab­ilsk olja, er nokk heimsins mest brúkta plantuolja, men eisini ein orsøkin til at regn­ skógir hvørva, áhaldandi veður­lagsbroytingar og at up­prunafólk mugu rýma frá teirra búplássum. Pálmuolja finnist i mat­ vørum og tílíkum sum t.d. marga­rin, barnagreyt, sukur­ látu, popkorn, chips, keks og køkur og aðrar vørur, og gongur oftast undir navn­ in­um vegetabilsk olja ella plantuolja. Næstan øll pálmuolja stav­ ar frá Indonesia og Malaysia. Í báum londum verða regn­ skógir áhaldandi høgdar nið­ ur, og er hetta megin orsøkin til at regnskógir hvørva í stór­um. Upprunafólk, ið liva í regnskógarøkjum eru mill­ um heimsins fátakastu og bundin at teim úrdráttum regn­skógirnar geva teimum av mati, heiluvági, amboðum og byggitilfari. Lívfrøðiliga margfeldi er annars sera stórt í regn­skógar­ økjum, men við áhaldandi felling av skógunum minkar margfeldi, ið aftur við sær eina afturgongd í samlaðu lívfrøðini. Ein kendur skabningur, ið einans finnist á oyggjunum Borneo og Sumatra, er hóttur á sítt tilverugrundarlag. Talan er um apuna Orangutang, ið ikki kann verða regn­skóg­ irnar fyriuttan, skal hon fram­haldandi verða ein av heim­sins íbúgvum. Regnskógirnar í Indonesia og Malaysia vaksa í mýru- og vátlendum, ið hava í sær stórar nøgdir av koltvíiltu (CO2). Tá skógirnar verða feldar latast út stórar nøgdir av koltvíiltu úr vátlendunum. Pálmutrøðini binda langt frá somu nøgd av koltvíiltu sum vanliga regnskógin, og hevur hetta m.a. vi sær at langt stórsti parturin, heili 80% av útlátum av veður­lags­gass­ um stava frá skógar­fell­ing og broytingum í jarðar­brúk­ inum. Av hesi orsøk liggur Malaysia á einum triðja­plássi fyri heimsins mest dálkandi lond tá tað snýr seg um veður­lagsgassir. Flestu matoljur eru heilsu­ góðar. Pálmuolja er tó eitt und­antak tí innihaldið av mettaðum feittsýrum er áleið líka stórt sum í t.d. vanligum mjólkarfeitti. Aðrar matoljur hava vanligt stórar nøgdir av ómettaðum feittsýrum, ið likamið tolir væl betur. Flest øll vita at mettaðar feittsýrur økja um kolestorolnøgdina í blóðinum og við tí vandan fyri aðra- og hjartasjúkum. Fyri einum ári síðan brúkti hvør normaður góð 3 kilo av pálmuolju. Hetta er við miðvísari kunning og upplýsing bert eftir einum ári minkað niður í 1 kilo. Verða norsk tøl brúk til okkara við­ urskifti, so brúka vit umleið 150 tons av pálmuolju um árið. At støðan er broytt sam­ svarandi norskum tølum fyri í ár, kann ein ivast í. Um tú sum vanligur brúkari ynskir at fáa gjølliga kunning um vandarnar við áhaldandi at brúka pálmu­ olju, kann tú vitja norsku heimasíðuna hjá brúkara­ samtakinum Grøn Hverdag. Á hesu leinkju finnur tú pálmuoljuvegleiðingina har tú kann síggja hvørjar mat­ vørur hava í sær pálmuolju. Ein pálmuolju APP kundi verði hentur, men hann finn­ ist ikki enn – men er ávegis. http://www.gronnhverdag. no/nor/Palmeoljeguiden J Ó L F Y R I Ø L L Ke n d i r f ø roys k i r j ó l a s a n g i r 169 kr. F æ s t u m a l t l a n d i ð