fríggjadagur 18. januar 2013síða 28

Fríggjadagur 18. januar 2013 · Nr. 7 28 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Avtøka av ferðaavgjaldinum Framsókn Tí hevur Framsókn lagt lógar­uppskot um avtøku av ferðaavgjaldinum fyri tingið. Uppskotið snýr seg um, at fáa ferðaavgjaldið heilt burtur innan 2016 og at gera hetta so einfalt sum møgu­ligt, soleiðis at ongin um­siting­ar­kostnaður verður av at broyta gjaldið. Bæði í 2011 og 2012 hev­ ur Framsókn skotið upp, at lækka ferðagjaldið mun­ andi. Nú er komið glið á – løgtingið hevur samtykt at lækka inntøkurnar frá ferða­avgjøldum við 3 mill í ár. Roknast kann tí við, at rest­upp­hæddin ca. 11 mill., er burtur innan heilt stutta tíð. Umráðandi er, at lækk­ ing­in av avgjaldinum verður gjørt í samráð við vinnuna. Longu nú er greitt, at tær 3 mill, sum samtyktar eru at lækka ferðagjaldið við í ár, koma ov seint – so­leiðis at skilja, at ferða­skriv­stov­urnar longu hava selt og markn­ aðarført seg við teimum 120 kr. fyri árið í ár. Tí er kanska skilabest ikki at lækka gjaldið fyrr enn í heyst ella støðla peningin fyri í ár til næsta ár og tá lækka gjaldið við 90 krónum. Sum nevnt er umráðandi, at lækkingin av gjaldinum ikki hevur umsitingarligar av­ leiðingar við sær; at boðað verður frá longu nú, at gjaldið verður burtur í 2016 – soleiðis at vinnan kann fyrihalda seg til hetta og leggja sín sølu­ politikk hareftir. Nú flogvøllurin er longdur og betri útgjørdur, kunnu vit rokna við at fleiri feløg fara at bjóða seg fram at flúgva uppá Vágar. Tí ræður um at avtaka ferðagjaldið á ein so umsitingarligan einfaldan hátt og greitt at boða frá, at ferðagjaldi verður burtur um stutta tíð. Hetta vil eggja til kapping og samstundis verða ein byrjan uppá at fáa ferðakostnaðin til og úr Føroyum niður. 16. januar, 2013 Hans Andrias hevur táttað skrúvuna í so harðliga Fari at koma við nøkrum við­merkingum til seinastu grein­ina hjá Hans Andriasi Sølvará, undir heitunum: “Nei-Jógvan skilir framvegis ikki”, ella í onkrari aðrari yvir­skrift: “Nei – Jógvan skil­ ir einki”. Tað undrar meg, av teirri orsøk at hetta vóru við­merk­ ingar til mínar tvinnu greinar, at hann brúkar so nógv av grein­ini til at viðgera mál, sum eg enn ikki havi viðgjørt, so sum Kjølbro fyritøkuna, at Rubek-Nielsen var svágur Ewald Kjølbro, og so hetta afturvendandi “amatør-kjakið” um at, “..síðani Jógvan fór at skriva um hetta evnið, hava fólk sett seg í samband við meg við ítøkiligum dømum um arbeiði hjá Kjølbro, har brøður vóru valdir fram um fólk, sum ikki vóru brøður – enntá fram um ikki-brøður, ið vóru nógv betri skikkaðir til viðkomandi starv” o.s.fr. Alt hetta hevur onki við mínar báðu greinir at gera, men er í nógvum førum leyst prát“undir húsahornum”, um hvør fekk starv og ikki. Vit sum kenna Føroyar meiri og minni, hava livað her í mong ár­tíggir, hava hoyrt hesi – í evarska lítlan mun prógvað – men vanliga fullkomiligu próvleysu uppáhaldini um alt landið, innan so væl privata sum almenna virksemið. Hetta havi eg ikki viðgjørt enn, og veit ikki hví alt hetta fær høvuðsleiklutin í aftur­ svari hansara. Tað er seinasta brotið - Hans Andrias Hinvegin, tað sum eg í fyrstu syftu havi viðgjørt er hesin setningur, sum púra rætt sum Hans Andrias sigur, eg havi tikið út úr bæði fyri­ lestrinum og er lutvíst sagt í práti í Útvarpi Føroya: “En betydningsfuld faktor var også, at J. F. Kjølbro, den største arbejdsgiver i bygden, var baptist, og i første række gav arbejde til dem der hørte til bap­tist­menigheden. Det førte tit til, at mange, også af øko­nomiske grunde, lod sig gen­døbe”. Undirstrikaði sjálvur seinasta partin. Hetta og onki annað av øll­ um Hans Andriasar inni­haldi havi eg viðgjørt. Hinar part­ arnar verður tíð til at koma inn á seinni, um lív og heilsa gevst. Tí hevði mær dámt, at hann helt seg til málið meiri enn bara tað, at hann sigur í greinini: “Sjálvur taki eg ikki støðu til, um alt tað, sum Josias Matras heldur uppá er satt – havi heldur ikki gjørt neyvar kanningar, sum kundu givið greiðari ábendingar um tað...”. Jú, eg skilji brúkið! Vekir úr skrivligum dvala eftir hálva øld Tað sum eftir stendur frá hansara síðu, og sum hann hevur vakt aftur til lívs, eftir ein langan skrivligan dvala, ikki tí, at hetta var tikið fyri at vera sannaleiki – tvørtur­ ímóti, er ein fatan ella var­ hugi av, at samkoman í Betesda er grundað á: ...”Det førte tit til, at mange, også af øko­nomiske grunde, lod sig gen­døbe”. – Hetta er álvarsom ódoku­menterað ákæra bæði móti sam­komuni, Kjølbro og mongd av fólki. Liðin er meiri enn hálv øld, síðani hesi orð vórðu skriv­að, og so vítt eg veit, hevur verið meiri ella minni skriv­lig tøgn um hetta, inntil søgu­frøð­ing­ urin, ikki bara sum sagt, heldur lívið í tí, men blæsur nýtt lív í, og fer út um tað “ganska land” við meiri enn einum ferili av staðfestingum við ódoku­men­ teraðari leikmanna­keldu, og hevur brúkt hana undir fleiri viðurskiftum. Ein “farsa ella veruleiki” Í Danmarkskrønike 1953- 57 hevur Paul Hamme­rich - sum eisini er ein av høv­ und­unum til áhugaverdu sjón­varpsrøðina Matador - eitt brot. Hann sigur m.a.: “I Klaksvik var kamp­en om sjælene socialt lag­delt: baptist-sekten Plymouth­ brød­rene havde stærkt tag i over- og mellemklasserne, mens indbyrdes stridende indre­missi­onske bevægelser huser­ede blandt de lavere ind­tægts­kiler”. Eg tók hesi orð fyri tað mesta ongantíð fyri meiri enn eina “farsu”. – Mær vitandi eru ongantíð gjørdar kanningar og enn minni granskingar á hesum øki. – Men fyri nøkur eitt gott og lætt undirhald. Høvdu fleiri góðar samtalur Áðrenn eg endi í hesum um­ fari, fari eg at taka eitt brot úr greinini hjá Hans Andriasi, har hann av órøttum ger seg inn á tekstin hjá mær: “Jógvan roynir hinvegin við beinleiðis óviðkomandi og ósakligum tilsipingum, t.d. at Josias Matras bara var leik­ fólk og “bådejer”, og við ong­ um grund­gevingum at sáa iva um trúvirðið hjá Josiasi Matras. Men Josias Matras var ikki hvør sum helst. Eins og Jógvan var hann virkin vinnu­lívsmaður, skipari og sat í sóknarstýrinum í 1951, 1952, 1953 og í 1954 var hann sóknar­stýrisformaður. Hann var kirkjuráðsformaður í nógv ár og fekk riddarakrossin, tá ið Christianskirkjan var vígd í 1963”. Her fer hann aftur lætliga um mark. Fyri tað fyrsta, havi eg ongastaðni sagt, at hann “bara var”. Hinvegin eru vit báðir leikfólk í søguskriving. Tað skuldi ikki verið “nøkur skomm”. Fyri tað annað, so kennir hann meg illa, tá eg kalli ein “bådejer” fyri “bara at vera”. Titulin í bókini var “bådejer”, og tað er tað. Rokni við, at Hans Andrias er samdur við mær um, at eg havi altíð sett vinnulívið høgt í metum. Fyri tað triðja, so kendi eg Josias Matras, eg virdi hann, og vit høvdu ikki so fáar samtalur bæði um andalig- og samfelagsviðurskifti, aft­aná hansara framløgur bæði um hesi viðurskifti og bíbliu­týð­ ingina. Eg viðgeri bara tað, sum er skrivað. Epilog Til seinast hesaferð! Kom at hugsa um Hans Andrias, tað sum eg havi sæð týska høvundin Christ­ian Morgen­ stern siga onkunstaðni fyri ein­um 100 árum síðani, nakað soleiðis: “Tað eru fólk, sum altíð billa sær sjálvum inn, at tað er eitt álop at tey, um onkur hevur eina aðra ella sigur sína meining”. – So siga vit, at kjakmentanin í Før­oyum er komin longri! Nei, her er ikki talan um álop, ella, sum hann sigur, ..”ill­viljaðar og ógrundaðar skuld­setingar”, men veika og svíkjandi grundarlagið, sum kemur at standa eftir søgu­ frøðinginum í hesum broti langt inn í 21. øld og longri. Jógvan við Keldu Eg havi ikki viðgjørt leyst prát “amatør-kjak undir húsahornunum”, um hvør fekk starv og ikki, tí hesi uppáhald hava verið ivaleys av í okkara lítla landibæði innan alment og privat virksemi Avtøkan av ferðaavgjaldinum má vera umsitingarliga einføld og má verða tikið av í samráð við vinnuna. kjak