fríggjadagur 14. desember 2012síða 21

21 Fríggjadagur 14. desember 2012 · Nr. 146 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 kjak Samgongan skapar álit og arbeiðspláss! Tað heldur andstøðan har­ aftu­rímóti ikki. Hon sigur í minnilutauppskotinum til fíggjarlógina fyri 2013, at “samgongan skapar mis­álit og ótryggleika.” At fíggjar­ poli­tikkurin ger kreppuna verri, minkar um “álitið og opti­mismuna, sum er neyð­ug í einum og hvørjum sam­fe­ lag.” Andstøðan grund­gev­ur við tølunum hjá Lands­bank­ an­um, ið siga, at nýtslu­kvotan fyri 2012 er 84%, sam­an­borið við 86% í 2011. Bjartskygni Tað er eingin loyna, at nýtslan er tengd at optimismu. Eru fólk bjartskygd, brúka tey pengar. Eru fólk bangin, brúka tey ongar pengar. Hes­um hevur andstøðan rætt í. Tískil er tað ikki sørt undr­anarsamt, at andstøðan gev­ur samgonguni skyldina fyri, at nýtslukvotan lækkar við 2%, tí hon hevur ikki gjørt annað í tólv mánaðir enn at sáa iva og mistreysti í Føroyum. Tað er ikki ein vika síðani, at Høgni Hoydal hevði ein tjekk lista yvir, hvat samgongan hevði gjørt. Hann nevndi millum annað, at: • sosialt leiðir samgongan Føroyar aftur í gamla stættarsamfelagið • vinnuliga leiðir samgongan Føroyar aftur til feudalsamfelagið Tað skapar ikki álit. Heldur ikki treysti. Fleiri arbeiðspláss Fyri tveimum vikum síð­ ani viðgjørdi løgtingið upp­ skot frá andstøðuni um, har heildarætlan skuldi ger­ast fyri, hvussu vit basa ung­ dóms- og lang­tíðar­ar­beiðs­ loysinum í Før­oyu­m. Tey vildu vera við, at vit ikki høvdu neyvu tølini fyri ar­ beiðs­loysið, tí summi fólk komu undir tað, sum and­ støðan nevnir skuggatøl. Um somu tíð, sum uppskotið var viðgjørt, boðaði Hagstovan frá, at arbeiðsloysið lækk­ aði úr 5,1% niður í 5%. Sam­ gongan fegnaðist um tølini, tí flatskatturin hevur havt við sær, at arbeiðsloysið er lækka við 1%, síðani hon tók við í fjør. Gleddist um 385 nýggju arbeiðsplássini. Hetta dámar andstøðuni ikki. Inntøkurnar vaksa Tað sigur seg sjálvt. Tá ar­ beiðsloysið lækkar, verða fleiri arbeiðspláss skapt. Um vit hyggja at tølunum, er talan um 385 fleiri løntak­ arar. Í krónum og oyrum er lønarvøksturin hjá føroysku húsarhaldunum øktur við 305 mió. kr. í 2012, samanborið við 2011. Hetta ásannar andstøðan eisini, men hon velur ístað­ in at seta sjóneykuna á MVGið, sum fyrstu 11 mán­ aðirnir øktist við 40 mió. kr. Tað er minni, enn sam­gong­ an væntaði, men tað skal viðmerkjast, at jóla­mán­að­ ur­in er ikki íroknaður. Tá nýtsla og MVG eru tengd at hvørjum øðrum, og nýtslu­ kvotan er lækkað við 2%, er orsøkin tann, at sam­gongan skapar “misálit og ótrygg­ leika.” Vit kunnu verða samd um, at útsøgnirnar hjá Høgni Hoydal ikki skapa álit. Heldur ikki tryggleika. Sama er galdandi fyri upp­ skotið hjá andstøðuni um, hvussu vit basa lang­tíðar­ ar­beiðsloysinum, tá fleiri og fleiri fáa arbeiði. Hugleiða um fiktivar pengar Ístaðin loyvir andstøðan sær at hugleiða í minniluta­álit­ inum: “Var nýtslan vanlig – tvs 95% av tøku inntøkuni –“ ístaðin fyri 84% í 2012, hevði privata nýtslan vaksið við “1001 mió. kr… Tá umleið 30% av privatu nýtsluni kemur inn sum inntøkur til landið, høvdu landsins inntøkur verið øktar við 300,3 mió kr.” Hetta er tann reini heila­ spuni. Gævi at nýtslan var 95% av tøku inntøkuni, men vit mugu ikki gloyma, at vit eru partur av heims­sam­ felagnum. Vit eru miðskeiðis í svárastu kreppuni í nýggjari tíð, og tað sigur seg sjálvt, at fólk aftra seg at brúka peng­ar. Bæði í Føroyum og í útlondum. Tískil er tað púrasta burtur við, tá and­ støðan tekur hesa fiktivu 300,3 mió. kr. og uppáheldur, at greitt yvirskot hevði verið á fíggjarlógini, “um vit høvdu eina leiðslu í landinum, ið megnaði at skapa álit og tryggleika í staðin fyri misálit og ótta.” Framtíðin er bjørt Samgongan roynir at skapa álit. Tryggleika. Vit royna at vísa á, at lønarvøksturin øktist við 305 mió. kr í 2012. At 385 nýggj arbeiðpláss eru skapt í 2012. At arbeiðsloysið lækkaði úr 6,1% niður í 5%. At undirskotið á fíggjarlógini minkar við 135,9 mió. kr. Harafturat vísa nýggj­ astu metingarnar hjá fíggj­ ar­málaráðnum, at skatta­ inn­tøkurnar verða millum 10 og 20 mió. kr. hægri, enn mett var í fíggjarlógini. Tað skal viðmerkjast, at talan er um landsskatt, sum van­ligi borg­arin rindar í A-inn­tøku. Sostatt fylgja øktu skatta­ inn­tøkurnar neyvt saman við lønarvøkstrinum og nýggju arbeiðsplássunum. Tað er eingin loyna, at arbeiði og nýtsla eru tengd at hvørjum øðrum. At arbeiðs­ pláss og optimisma fylgjast hond í hond. Hava fólk ar­ beiði, brúka tey pengar. Hava tey einki arbeiði, brúka tey ongar pengar. Tískil er tað at gleðast um, at andstøðan nevnir optimismu, tí fram­ tíðin er bjørt. Spurningurin er, um and­ støðan framhaldandi ætlar at skapa misálit og ótryggleika, ella um tey framyvir vilja skapa treysti og tryggleika saman við samgonguni. Livst so spyrst! Hanus Samró Løgtingsmaður fyri fólkaflokkin 46,5 nýggj støðug ársverk í Klaksvík Tað er sera hugaligt, nú hettar býráðskeiðið er um at verða liðugt, at tað í hesi setuni eru komin 46,5 nýggj støðug ársverk innan tað sosiala økið til Klaksvíkar. Tá vit so hugsa um, at tað eru fleiri, sum ynskja at arbeiða niðursetta tíð, kann hetta lættliga hava við sær, at uml. 60 fólk ella fleiri fáa støðugt arbeiði. Á Brekku í Klaksvík verða bygdar íbúðir til fólk við serligum avbjóðingum. Hetta er eitt samstarv mill­ um Klaksvíkar kommunu og landið. Fyrst og fremst er tað sjálvandi hugaligt, at fólk við serligum av­bjóð­ ingum nú fáa møguleika at búgva fyri seg sjálvan í góð­um íbúðum. Eftir ætlan verða hesar íbúðir longu lidnar vári 2014. Hendan íløgan skapar 20 nýggj støðug ársverk í Klaksvík. Nýggja Røktarheimið við Vánna verður liðugt eftir ætlan longu í juli 2013. Eisini her er tað fyrst og fremst gleðiligt, at Røktar­ heimið fer at bøta munandi uppá tørvin á eldraøkinum. Hendan íløgan fer at skapa 26,5 nýggj støðug ar­beiðs­ pláss í Klaksvík. Her er talan í stórstan mun um arbeiðspláss, sum verða røkt av kvinnum. Tí er tað tess meir gleðiligt at vit við hesum fáa fleiri nýggj støðug arbeiðspláss til kvinnur, tá kanningar vísa, at tað serliga eru kvinn­urnar, sum rýma av land­inum. Sjálv havi eg gingið sera høgt uppí , at vit skulu hava fleiri støðug arbeiðspláss óansæð hvussu veðrið, streym­ur ella fiskiskapurin er. Hetta hevur stóran týdn­ ing fyri økið her norðuri og er hetta eitt stig á leiðini. Tað er langt eftir á mál enn, men hetta er rættur vegurin at ganga. Serliga eru tað vitunartung ar­ beiðs­pláss vit hava brúk fyri og eru tey ein partur av hesi íløgu. Eg síggi fyri mær, at vinnan í framtíðini fer at koma meira við, og verður tað kanska serliga innan gransking og vørumenning í fiskiídnaðinum. Elsebeth Mercedis Gunnleygs­ dóttur býráðslimur Strika mótrokningina millum hjún Í morgin skal Løgtingið við­ gera uppskot frá Anniku Olsen, landsstýriskvinnu í al­mannamálum, um at strika mót­rokningina mill­ um hjúna­felagar fyri fólka­ pen­sjónistar, sum eru giftir við ein­um, sum ikki er fólka- pen­sjónistur. Vinnur uppskotið frama vil møgulig inntøka hjá tí hjúnafelaganum, sum ikki fær pensjón, onga ávirkan hava á pensjónina hjá pen­ sjón­istinum. Tað er bert egin inntøka, sum ávirkar pen­ sjónina. Sum er verður inntøka hjá hjúnafelaga, ið er á ar­ beiðsmarknaðinum, mót­ rokn­að í pensjónini hjá fólka­pensjónistum. Tá fær pen­sjón­isturin í ringasta føri bert grundar­upphædd og sam­halds­fasta. Hetta verður nú ætlandi broytt. - Tað skal ikki vera ein fíggjarligur vansi fyri eini hjún, at annar part­urin fram­vegis er á arbeiðs­mark­ naðinum. Uppskotið bøtir um støðuna, sum pensjónistar við hjúnafelaga, ið ikki er pen­sjónistur, kunnu koma í, um hjúnafelagin hevur van­ liga arbeiðsinntøku, sigur lands­stýriskvinnan í við­ merk­ing til uppskotið. Við hesum lógaruppskoti verður inntøka hjá hjúna­fe­ laga, ið ikki sjálvur er pen­ sjónistur, ikki longur roknað upp í inntøkugrundarlagið hjá pensjónisti í sambandi við útrokning av vanligu við­bótini. Frameftir verður bert mótroknað í inntøku hjá hjúnafelaga, um bæði eru pen­sjónistar. Hetta er fyrsta stigið á leiðini bert at knýta fólka­ pensjónina at egin inn­tøku, sum er eitt av enda­mál­un­um í arbeiðinum við pen­sjóns­ nýskipanini. Gildiskoma er í 1. juli 2013 Almannamálaráðið