fríggjadagur 4. januar 2013síða 14

Fríggjadagur 4. januar 2013 · Nr. 1 14 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 kjak Vit hava valt at búgva her Leggja aftur til brots í býráðnum Eg ynski at búgva í Føroyum í 2013 og mong ár fram. Vón mín er eisini, at eg kann gera mítt til at byggja land, ið onnur leggjast til. Men í hesi stund, ynski eg fyrst og fremst, at tað er búgvandi í Føroyum. Lat okkum skapa einar Føroyar, har vit, ið valt hava at búgva á hesum oyggjum, støðast og mennast. Lat okkum byggja eitt land, ið loyvir øllum at trívast og fjølgast í Føroyum. Veður og vind broyta vit ikki. Men! Vit kunnu nýta okkara rætt at boða kosnum kvinnum og monnum, hvat vit meta skal til, at vit verða verandi og harvið leggja lunnar undir, at onnur leggj­ ast afturat. Lat okkum skapa einar visionerar og fjølgandi Føroyar! Eg ynski mær einar Før­ oyar, har eg kann arbeiða og gjalda skatt. Har eg kann keypa føroyska mjólk og aðrar góðar gerandisvørður - og eiga eitt oyra at nýta, tá eg havi goldið mítt. 2012 boðaði mær ikki hetta dreyma-land, men eg havi álit á, at um vit standa saman, kunnu politikkarar ikki framhaldandi køva okk­ um móðurlandið. Lat okk­um standa sterk, kanska larm­ andi, kanska boy­kott­andi, men í hvussu er sjón­liga! Lat okkum vísa politik­ar­unum hvat vit hava valt teir til. 2013 verður vónandi árið, vit skjóta í gongd verk­ ætlanina at byggja nýggja ferju til Nólsoyar. Samstundis vóni eg eisini, at hetta verður árið, vit síggja nýhugsan og mentanarlig átøk. Lat okkum í felag menna Føroyar. Lat okkum í felag taka stev, ið tryggjar okkum og komandi føroyingum ríkt land. Kommunuval er farið afturum. Men lyftini minnast vit! Gott nýggjár! Nú byrjar eitt nýtt skeið í Tórshavnar býráð. Ein flokk­ ur hevur meiriluta einsa­ mall­ur, men hevur boðið okk­ um øðrum, sum vórðu vald í Tórshavnar býráð, upp í eitt breitt samarbeiði. Teir formligu karmarnir um hetta samarbeiði eru settir við skipan av for­mans­ skapi og nevndum og eini ávísari umskipan av nevnd­ar­ bygnaðinum, sum hevur við sær, at tær føstu nevndirnar verða heldur færri, men fáa afturfyri víðari málsøki. Eitt tak verður at leggja til rættis nevndararbeiðið, so tað verður yvirkomiligt, nú nevndirnar hvør sær skula varða av víðari øki, enn tær hava havt frammanundan. Ætlanin við umskipanini er at fáa smidligari máls­ gongdir og skjótari av­ greiðslu. Tað fer at hava við sær, at mál, sum hava kravt nevndar­viðgerð áður, í ávísan mun verða løgd til um­sit­ ingina at avgreiða eftir polit­ iskt settum meginreglum. Nógv mál í teknisku nevnd Í samarbeiðsavtaluni millum allar flokkar varð serligur dentur lagdur á tríggjar nevnd­ir. Tekniska nevnd fer nú at fevna um alt tað tekniska økið. Sostatt verða byggi- og býar­skipanarnevndin og heilsu- og umhvørvisnevndin lagdar saman við gomlu tekn­ isku nevnd, ið serliga tók sær av vegum, ferðslu, kloakkum, vatni, bussleið og slíkum. Nú skal hon eisini taka sær av heilsu- og umhvørvis­ málunum, sum hava troðkað meir og meir á hesi seinastu árini. Hartil skal hon taka sær av byggimálum og býar­ skipanarmálunum, sum einsa­møll hava verið sera stórt og krevjandi málsøki í býráðnum. Fari at ynskja umsit­ing­ ini og teimum sjey nevnd­ ar­limunum hepna hond við hesi bygnaðarligu saman­ sjóð­ingini av tekniska økin­ um og minna tykkum á ikki at lata tey framlítandi málini hvørva í meldrinum. Vinna og havnir Í nýggja bygnaðinum verður havnarnevndin nevnd vinnu­ nevndin. Dugi ikki at meta um, hvat hetta fer at merkja fyri havnarmálini, men havi skilt, at navnaskiftið skal signalera tann dent, sum bý­ ráðið nú leggur á vinnu­mál­ ini. Býráðið ásannar, at komm­unan hevur ikki ráð til at halda seg burtur frá vinnu­málunum. Høvuðs­ stað­urin fer ikki í longdini at tola afturgongd í fram­leiðslu­ vinnu og aðrari vinnu. Ser­ liga umráðandi fyri komm­ un­una er at eggja til nýtt vinnu­lív. Tað veri seg vinn­ ur, har brotið verður upp úr nýggj­um, og vinnur, sum dúva upp á ráevni, ið vit duga og eru von við at handfara. Tórshavnar kommuna má vera úti um seg at borð­ reiða fyri vinnulívinum við møguleikum at reka vinnu og tjena pengar – eisini til felagsskapin. Samtykt er tíbetur at skipa eitt íbirtara­ hús í býnum og Tórshavnar havn hevur gjørt sítt til at fáa vinnulív í gongd aftur á Vestaru bryggju. Vit vænta okkum nógv av báðum átøkum. Bygdirnar og menningin Tann triðja nevndin, ið gjørt varð burturúr, er økis­ nevndin. Hetta átak verður gjørt ásann­andi, at fráleikin frá Vaglin­um út á bygdirnar kann vera ov stórur, um komm­unan ikki raðfestir rætt. Stór mál troðka á í bygd­ unum, skula tær fáa lut í javn­bjóðis menning. Eitt tað torførasta hevur verið út­ stykkingar til bústaðir. Her má annað skil kom á, skulu stórar bygdir ikki stagnera og fara aftur eftir hæli sum dømi eru um í løtuni. Bygdirnar treingja til góðar vegir og ferðslutrygg viðurskifti. Bygdavegirnir eru yvirhøvur gamlir, krók­ utir og smalir. Teir mugu dag­førast ella endurnýggjast og málið eigur at verða tikið upp sum ein heild og raðfest yvir eina tíð. Vetrarfriðing troðkar eis­ ini á. Tað er eitt víðfevnt og kostnaðarmikið mál, men tað rennist ikki undan tí í allar ævir, tí okkara borgarar í bygdunum hava eisini krav upp á at liva í nøkurlunda friði fyri teimum ferføttu. Tað hoyrir tíðini til. Jú, mangt og hvat er at hava í huga, nú lagt verður til brots aftur á Vaglinum. Hetta var bert ein lítil partur í sambandi við tær bygn­ aðarbroytingar, sum nú skula standa sína roynd. Viðmerkingar og lesarabrøv til Sosialin skulu sendast til teldupostadressuna: post@sosialurin.fo Eftir myrkur kemur ljós, eftir kulda kemur hiti og eftir vetur kemur vár. Hesir aldargomlu sannleikar, sum menniskju onga ávirkan hava á, kunnu setast saman við, eftir kreppu koma góðar tíðir, eftir kríggj kemur friður og eftir ójavnvág kemur javnvág – ella kunnu teir tað? John Lennon sang “Kríggj er søga, um vit vilja tað!” Ella eru vit bara bundin av egna sannleikanum, at lívið er ein ringrás, sum vit onga ávirkan hava á? Bønin “Gev okkum í dag okkara dagliga breyð” sipar neyvan bara til, at vit fáa mat og drekka her og nú. Men hon sipar eisini til alt tað, sum gevur okkum nýggja orku og fær okkum at liva. Luther vísir nevni­ liga á, at “gev okkum í dag okkara dagliga breyð” er bøn­in um alt tað, okkum tørvar til lívsins uppihald – mat, heim, frið, góðar vinir og grannar, gott stýrislag í land­in­um, góða og trúfasta yvirvøld, bara fyri at nevna nakað. Eftir dagin í dag kemur morgindagurin við sínum lívi. Hvat verður tá? Tørvir, vit høvdu fyri ársskiftið, verða óivað júst teir somu komandi árið. Spurningurin er tá, um vit gleða okkum til nýggja dagin – til morgindagin? Ella eru vit um eitt ár, tá ið jólini aftur standa fyri durum, í somu støðu, sum nú? Fernando Savater leggur lívinum hesar eginleiar: “Lívið hevur eina meining, eina meining, sum ikki kennir sín líka. Lívið fer, uttan at nakar gevur tí ferð, leikir kunnu ikki takast aftur, og vanliga kann einki verða rættað. Tí er neyðugt at hugsa um, hvat vit vilja og leggja merki til, hvat vit gera.” Í einum samfelag, har umleið 500 umsóknir eru til jólahjálp, kunnu vit spyrja, hvar eru hesi um eitt ár? Ella hvar eru tær 630 einligu mammurnar um eitt ár - og hvar eru páparnir at børnunum tá? Og orð sum stakir uppihaldarar, sperdar barnafamiljur og ungdómar við færri møguleikum enn fyrr - hvar eru øll hesi um eitt ár? Verða tey tá í somu støðu, ella eru tey tá komin víðari og hava fingið dirvi at gera av, hvat tey vilja og hava vón fyri framtíðina? Møguliga duga vit ov illa at síggja avleiðingar? Tí hóast foreldur vita, at børn teirra ynskja, at tey eru saman, fara tey hvør frá øðrum. Hóast fólk vita, at útbúgving er ofta vegurin til persónligt frælsi, velja mong tað frá. Hóast politikarar vita, at fólkið troyttast av kegli og klandri, eru bløðini, útvarpið og sjónvarpið full av hesum. Møguliga fara vit í ár at gerast vísari. Víst vísa útlendsk hagtøl, at børnini ofta arva sosialu umstøðurnar frá foreldrum sínum. Væl vitandi um, at øll vælferðarsamfeløg hava menniskju, sum skulu og eiga at fáa hjálp úr almennu skipanini, so havi eg hug at spyrja, hvussu nógv av hesum, eru júst í somu støðu komandi ár, sum tey eru í ár? Tað er navnliga áhugavert, tí um eingin vón er fyri at hesi, ella um bara ein lítil partur av teimum komandi ár er komin upp á turt og hava fingið eitt sjálvbjargið lív, so verður hesin bólkurin vaksandi. Ella eru vit bara bundin av egna sannleikanum, at lívið er ein ringrás, sum vit onga ávirkan havi á? Hesi orð við vón um eitt gott og eydnuberandi nýggjár fyri land og fólk okkara, har vit øll leggja okkum í geyma, at vit hvønn dag hava fyri neyðini at fáa dagliga breyð okkara. Tóra við keldu Lærari EYGA MÁLIÐ Gev okkum í dag okkara dagliga breyð Jákup av Skarði Jógvan Arge varaborgarstjóri og býráðslimur fyri Tjóðveldi