týsdagur 29. januar 2013síða 12

Mikudagur 30. januar 2013 · Nr. 12 12 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 heilsa Tað segði heilsustjórin í Bret­ landi, Dame Sally Davies, tá hon nú um dagarnar var á fundi við vísindanevndina hjá parlamentinum í London. Hon segði, at brunasjúkur, sum heilivágur ikki rínur við, gera støðugt meiri og meiri um seg í Bretlandi. Og hon mál­aði eina dapra mynd av støðuni um eini 20 ár. – Vanligar skurðviðgerðir kunnu elva til, at sjúklingurin doyr av heilt vanligum bruna, tí vit hava einki antibiotika, sum virkar, segði Dame Sally Davis á fundinum. Bretar avmarka nýtsluna Tann avgerandi trupulleikin er, at nýtslan av antibiotika hev­ur gjørt, at fleiri og fleiri bakteriur gerast mót­støðu­ førar, soleiðis at antibiotika rínur ikki við tær. Samstundis er tað ein stórur trupulleiki, at heilivágídnaðurin ger alt ov lítið fyri at menna nýggj sløg av antibiotika. Bretski heilsustjórin sigur við blaðið The Guardian, at meðan heilivágídnaðurin brúk­ar nógva orku upp á at menna heilivág til at viðgera sjúk­ur so sum ov høgt blóð­ trýst og hjartasjúkur, verður lítið gjørt við at menna nýggj sløg av antibiotika. Bretska heilsuverkið hev­ ur ásannað, at bretar brúka ov nógv antibiotika, og júst í hesum døgum hava myndug­ leik­arnir sett í verk eitt átak, sum skal fáa læknar og stov­ nar til at avmarka nýtsluna. Á fundinum við vís­inda­ nevnd­ina hjá Parla­ment­in­ um segði Dame Sally Davis, at heldur ver­andi gongd fram, ganga ikki mong ár, til vanligar krabba­meins­ viðgerðir mugu steðga, og at ymsar viðgerðir, sum vit í dag kalla ein­faldar, kunnu elva til lívs­hættis­ligan bruna. Tola tað sterkasta Trupulleikin við mótstøðu­ førum bakterium og virusi er ikki íkomin nýliga, men tey seinastu árini eru hesar bakteriurnar veruliga farnar at gera vart við seg. Í Bretlandi hava heilsu­ myndugleikarnir millum ann­að skrásett støðugt fleiri bakteriur, sum standa seg ímóti sjálvt teimum sterkastu sløgunum av antibiotika, teimum sokallaðu karba­ pene­m­unum. Í 2003 skrásettu myndugleikarnir trý dømi av bakterium, sum kláraðu so sterkt antibiotika. Í 2011 vóru dømini 217, og tað er einki, sum bendir á, at tey fara at fækka, skrivar The Guardian. Mótstøðuførar bakteriur eru ein líka stór hóttan sum eitt vanlukkuligt yvirgangsálop, ein heimsumfatandi influensa ella ein flóðalda Nýggur háttur Við at samanbera EEG-royndir ber til at staðfesta Alzheimers og aðrar minnissjúkur væl fyrr enn við verandi framferðarhátti. Tað kunngjørdi fyritøkan Mentis Cura á einari samkomu hjá íslendska læknafelagnum nú um dagarnar. -Sambært tí, sum vit higartil eru komin til, eru sera álítandi ábendingar um, at framferðarhátturin kann hjálpa við at staðfesta sjúkuna upp í trý til fimm ár, áðrenn klinisk sjúkueyðkenni vísa seg, segði Kristinn Johnsen hjá Mentis Cura á ráðstevnuni. Forritið, sum Mentis Cura hevur ment, kann arbeiða saman við øllum ESG-tólum og kann brúkast á øllum sjúkrahúsum og aðrastaðni. Lagt til rættis: Árni Joensen Tá danski heilsumálaráð­harr­ in fyri átta døgum síðani var í Føroyum, fekk hon millum annað eina frágreiðing um, hvussu tann talgilda sjúk­ linga­journalin í føroyska heilsu­verkinum virkar, og at vit hava eina og somu skip­ an fyri sjúkrahúsini og allar komm­unulæknarnar. Astrid Krag sigur við Sosi­al­in, at hon var sera hug­tikin av teirri føroysku skip­anini og ser­ stakliga tí, at skip­anin umfatar allar partar í kerv­inum. Í dag hava flestu lond tal­gildar sjúklingajournalir, men tað serliga við teirri før­oysku skipanini er, at ein og sama skipan umfatar alt kervið. Onnur lond hava tann trupulleika, at tey hava ymsar skipanir, men sum ikki virka saman. Soleiðis er eisini í Danmark, har ymsar skipanir eru í teimum fimm regiónunum. – Eg fari at taka hetta upp við regi­ónirnar, tí tað er heilt týði­ligt, at tað eru fleiri fyri­ munir at fáa við at brúka eina skipan sum ta í Føroy­ um, sigur ráðharrin. Á vitjanini í Føroyum fekk Astrid Krag høvi til at tosa við kommunulæknarnar í Klaksvík, sum søgdu seg vera sera væl nøgdar við THS- skipanina, og ráðharrin dugir væl at ímynda sær, hvussu stórar fyrimunir danir kundu fingið av einari felags skipan fyri sjúkrahúsini og teir prakti­serandi læknarnar. – Kunnu føroyingar fáa hetta at virka, kunnu vit í Danmark eisini, sigur danski heilsumálaráðharrin. Danski heilsu­mála­ráð­harrin bergtikin av føroyskari skipan At summar barnakonur og smábarnamammur fáa trupulleikar við tung­ lyndi er ikki nakað nýtt. Aðrastaðni vísa kann­ ingar, at millum 10 og 16 prosent av kvinnunum fáa trupulleikar við lynd­ inum, meðan tær ganga við barninum, ella aftaná at tær hava átt. Samstundis vísa kann­ ingar - eitt nú í Noregi - at tað er sera umráðandi at fáa staðfest, at ein barna­kona ella smá­ barna­mamma líður av tung­lyndi. – Tað er umráðandi at fáa staðfest og at við­gera tunglyndi hjá smábarnamammum, tí tunglyndi í burðartíðini ella barsilstíðini kann fáa varandi óhep­nar av­leið­ ingar fyri menningina hjá barninum, sigur granskarin Lillebeth Lar­um við blaðið Aften­ posten. Norsku heilsumynd­ ug­leikarnir arbeiða nú við at finna eina skipan, sum skal av­dúka tunglyndi hjá barna­ kon­um so tíðliga sum gjør­ligt. Tann 63 ára gamla Dame Sally Davis hevur verið bretskur heilsustjóri síðani á sumri í 2010 Um 20 ár hava vit einki antibiotika sum virkar Astrid Krag er so hugtikin av teirri føroysku THS-skipanini, at hon hevur sett sær fyri at fáa eina tilsvarandi skipan í danska heilsuverkinum Tunglyndi hjá mammuni ávirkar barnið Astrid Krag, sum er úr SF, varð fyrstu ferð vald í Fólkatingið í 2007, og hon hevur verið heilsumálaráðharri síðani 3. oktober í 2011 Mynd: Sosialurin