fríggjadagur 8. februar 2013síða 10

Fríggjadagur 8. februar 2013 · Nr. 16 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Jón Brian Hvidtfeldt - Tað skal ikki vera lætt at taka eitt fiskiloyvi frá einum reiðara. Jacob Vestergaard stend­ ur við sítt, hóast po­li­t­isku útmeldingarnar í kjalar­vørri­ num á uppritinum um fiski­ vinnu­nýskipan hava verið ógvus­ligar. Leisturin hjá lands­stýris­ manni­num í fiski­vin­nu­ málum er, at reið­ar­ar fáa ræði­s­rætt á fiski­loyv­un­um utt­an ára­mál, með­an landið kann siga loyv­ini upp við sjey til níggju ára varn­ingi. Ein leistur, ið reelt merk­ir, at fiskiloyvini verða giv­in ver­andi reiðarum fyri tíð og æv­ir, ljóðar skotsmálið frá teim­um atfinningarsomu. - Nei, her eri eg grund­ legg­j­andi ósamdur. Landið kann til eina og hvørja tíð siga upp fiskiloyvini. Men minstakravið má væl vera, at landið tá veit, hví loyv­ ini verða søgd upp og hvør ætlan­in síðani er við fiski­ vinnu­ni, sigur Jacob Vester­ gaard og heldur fram: - Tá fær vinnan møgu­ leika, antin at avvikla sítt virk­semi ella laga seg til nýgg­ja og broytta politikkin. Landsstýrismaðurin er av­gjørdur. Hann endurtekur fleiri ferðir, at tað skal ikki vera lætt at taka aftur eitt fiski­loyvi. Víst hevur verið á, at sam­bært fyrisitingarlógini skal grundgevast neyvt og sak­ligt fyri eini avgerð. Velur polit­iski myndugleikin at taka loyvið frá einum skipi, so hevur viðkomandi reiðari rætt til at verða viðfarin eins og øll onnur. Og skal polit­iski myndugleikin so siga upp øll loyvi, spurdi Halg­ir Winther Poulsen í samrøðu við Sosial­ in í síðs­tu viku. Niður­støðan hjá royn­da ad­vo­ka­t­inum er tí, at fiski­loyv­ini eftir leisti lands­stýris­mans­ins í praksis verða endaliga av­hend­að. Men ávaringin rínur ikki við landsstýrismannin í fiski­vinnu­málum. Heldur ikki, um neyðugt reelt verður at siga upp øll fiskiloyvi, um lands­stýr­ið ætlar at fáa loyv­ ini innaftur. - Ja, tað má gerast kollek­ tivt. Og hví er tað ein tru­ pul­leiki? Eg síggi ikki tru­ pul­leikan, svarar Jacob Vest­er­gaard sjálvur. - Um tú sigur upp eitt loyvi, so má tað vera ein góð or­søk til tað. Og so mást tú sum áður nevnt hava eina ætl­a­n við, hvat síðani skal hen­da. Annars gevur tað als onga meining at tosa um trygg­ar karmar fyri vinnuna, sig­ur Jacob Vestergaard. Atgongdin er har Sambært uppritinum hjá lands­stýrismanninum verða tað ikki fleiri fiskiloyvi inni í skipanini, eftir at fiski­ vinnunýskipanin er kom­in í gildi. Tey, ið sita á fiskiloyv­ unum í dag, koma fram­hald­ andi at hava loyvini. Leisturin hevur verið fyri hvøssum atfinningum, tí nærum ógjørligt er hjá nýggj­um aktørum at sleppa inn í vinnuna. Í hvussu er skulu hesi hava rættuliga nógv­a­r pengar í rygginum, verð­ur sagt. - Ja, handan pástandin hoyri eg allatíðina. Men hatta passar snøgt sagt ikki. Veru­leikin er, at vinnan er í ka­pping, konkurslógin er gald­andi fyri fiskivinnuna og møguleikin at sleppa inn er til staðar, sigur Jacob Vester­ gaard. Landsstýrismaðurin peik­ ar aftur á tryggu karmarnar, ið eftir hansara tykki eru so av­gerandi, áðrenn hann skjýt­ur aftur eftir kritik­ar­ unum: - Teir, sum eru stórir í fiskivinnuni ídag, eru eisini einaferð komnir inn í vinn­ u­na. Fyri 20 árum síðani var lætt og bíligt at koma inn í upp-sjóvarvinnuna, sum í dag tjenar nógvar pengar. Í dag er lætt at koma inn í línu­ flot­an og trolaraflotan, tí her eru ikki so nógvir pengar júst nú. Vestergaard hevur tosað seg heitan: - Eg veit væl, at øll vilja sleppa inn, har sum tað eru nógvir pengar at tjena júst nú. Tað er natúrligt, og soleiðis hevur tað altíð ver­ið. Henda tráan elvir til trýst og krav um atgongd til fiskivinnuna. Men hetta er i­kki eitt atlit, ið eg kann leggja fiskivinnupolitikkin eftir, sigur Jacob Vestergaard av­gjørdur. Stendur tað til lands­ stýris­mannin, kemur tað tí ikki uppá tal at seta nýggjar ventil­ar inn í skipanina, so­ leið­is at fiskiloyvi kunnu fá­ast til vega við at bíða eitt ávíst áramál, til loyvini hjá ver­andi reiðarum ganga út. Dynamikkur Ein grundarsteinur undir fiski­vinnu­nýskipanini hjá Jacobi Vestergaard er at skapa størri umsetiligheit í vinnu­ni. - Ja, tað skal í nógv størri mun bera til at samanseta veiði­rætt­indini. Hví skal ein reiðari vera bundin at ein­ um ávísum fiskiskapi, um hann sær møguleika fyri at tjena pengar í øðrum fiski­skapi og harvið fáa eitt bein afturat at standa á, spyr landsstýrismaðurin og tveitir aftur argumentið um tryggu karmarnar fyri vinnu­na á borðið. Men størri umsetiligheit, har reiðarar í enn størri mun kunnu keypa hvønn annan, merk­ir alt annað líka færri aktør­ar í vinnuni. Eina meira mið­savnaða vinnu. - Ja, eg síggi fyri mær færri skip og størri reiðarí, sum virka í eini meira sam­ an­sett­ari vinnu enn vit higar­til hava sæð, sigur Ja­ cob Vestergaard. - Grundtankin er, at vinn­ an skal hava somikið nógv bein at standa á, at vánaligur fiskiskapur eftir einum fiska­slag ikki vendir øllum á høvdið. Eitt reiðarí má alla tíð­ina hava møguleika at laga seg til umstøðurnar. Men letur leisturin ikki upp fyri kannibalismu í vinnuni, har størstu reiðarí­ ini eta upp tey smáu og harvið koma í mono­pol­líkn­ andi støður? Sagt um uppritið til fiskivinnunýskipan Politisk argument halda ikki mótvegis lóggávuni. Og hvat skal eitt komandi landsstýri gera, tá øll skulu viðfarast eins. At uppsiga øll loyvi við sjey til níggju ára freist gevur heldur onga meining, tí politisku vindarnir skifta jú sum kunnugt. Verandi leistur í fiskivinnunýskipanini merkir tí í praksis, at loyvini verða endaliga avhendað. Halgir Winther Poulsen í samrøðu við Sosialin Landsstýrismaðurin ætlar sær at broyta rættarstøðuna viðvíkjandi gildistíðini hjá fiskirættindum. Einasta grundgeving er, ta peningastovnarnir vilja tað. Nú sær tí út til, at landsstýrismaðurin vil ganga bankunum á møti og broyta nýtslurættin avgerandi. Heldur løgið í eini tíð, har álitið á bankarnar er í botni í Føroyum og aðrastaðni. Kjartan Hoydal í kronikk í Dimmalætting Á hvørjum einasta ári selja privatir kvotabarónar fiskirættindi fyri miljónir, og fyri hundraðtals miljónir. Fiskirættindi, teir ongantíð áttu part í. Eg minnist heilt týðuliga tveir av ríkastu reiðarum landsins selja fyri fleirfald hundrað miljónir í almennum fiskirættindum – fyri egnan vinning. Hermann Oskarsson í sínum bloggi, Hermannastova Øll vilja sleppa har sum pengar eru at tjena júst nú Henda tráan elvir til trýst og krav um atgongd til fiskivinnuna. Men teir reiðarir, sum eru stórir og sterkir í dag, byrjaðu eisini í eini vinnu, har tað einaferð var lætt at koma inn. Tað sigur Jacob Vestergaard, sum tvíheldur um tryggu karmarnar hjá verandi fiskivinnu