fríggjadagur 1. mars 2013síða 16

Fríggjadagur 1. mars 2013 · Nr. 25 16 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 kjak Sjálvandi, løgmaður: Samhaldsføst gjald­ skipan er rætta loysnin Kaj Leo Holm Johannesen, løg­maður, tekur okkum stund­um á bóli við frískum hug­skotum og útsøgnum. So­leiðis eisini í Degi og Viku sein­asta týskvøld, tá hann í orða­skifti gav til kennar eisini sína sannføring um, at bert ein samhaldsføst tunnils­ gjaldsskipan, har øll koyrandi bera kostnaðin í felag, kann føra okkum á mál til fullgóða samferðsluskipan. Hugstoytandi hevur tað verið í útvarpinum at hoyra t.d., at gjáarfólk og fámj­ iningar ikki í næstu framtíð skulu kunna droyma um at fáa í lag tey smáu tunnilshol, sum teimum er tørvur á til trygga ferðing til og frá – hug­stoytandi ikki bara hjá fólki har á staðnum, men hjá øllum, sum hava føriska heild­ar­samfelagið í huga og sinni. Burtursæð frá, at Við­ oygg­in nýliga er komin í fok­ us, hevur tunnilsorða­skif­t­ið seinnu árini mest­sum bara snúð seg um Skála­fjarð­ar­ tunn­ilin og/ella Sand­oyar­ tunn­ilin. Men um­framt hesar báðar megin­tunlar aftrat teim fimtan ver­andi, sum hava gjørt tað livi­lig­ari víða um í landinum, er tørvur á enn so mangari aðrari tunn­ ils­gerð, áðrenn sam­ferðslu­ kervið kann sigast at vera út­ bygt til fulnar á hes­um øki. Á ongan hátt kann lands­ kassin einsamallur bera kost­ naðin av hesari so átrokandi út­bygging, og at sleppa pri­ vatum íleggj­ar­um framat í okkara sam­ferðsluskipan og geva teimum fíggjarligan ræðis­rætt, har sum íløgan loysir seg best, er heilt burt­ ur­við. Men standa vit soli­dar­ iskt saman, so at øll gjalda í mun til tað, sum tey koyra gjøgnum tunlar, verður fíggj­ ar­grundalagið haldgott og samfelagsgagnligt og málið komið í eygsjón. Havi áður sum leikmaður loyvt mær at vísa á, at við ein­um gjaldi upp á bara 20 kr. aftur og fram gjøgnum tunnl­ar – bert triðingin av bíl­iga­stu loysnini hjá ferð­ andi øll hesi mongu árini gjøg­num Vágatunnilin og í Norð­oyatunnilin -, so verða við verandi ferðslu ikki undir 100 milliónir tøkar um árið, sum so aftur verða trygt grundarlag undir milliarda­ láni eitt nú uttan­lands. Við munagóðari avsláttar­ skipan og møguligum árs­ gjaldi verður tunnilsgjald held­ur ongin nervandi forð­ ing, um ferðarleiðin gongur gjøgnum fleiri tunlar. Ivaleyst man tað tó fara og falla mongum fyri bróst­ ið, um kubba- ella onnur bummgjaldsskipan verður sett í verk, har tað áður var frítt at fara. Men sum løg­ maður tók til, so hava vit ikki ráð til annað, um hes­ar stóru verkætlanir til full­ góðan samanhang í okkara samfelag skulu kunna fremj­ ast. Í landi sum t.d. Norra, har fíggjartreytirnar eru heilt aðrar enn her hjá okkum, er tað ein sjálvfylgja, at tú rindar fyri at koyra gjøgnum tunlar, sum land ella býir hava latið gera. Eitt fullgott samferðslu­ kervi er ikki bara av alstórum týdningi fyri livilíkindir og trivnað úti um landi, men er t.d. eisini ein fortreyt fyri, at vit øll til fulnar skulu kunna gagnnýta teir upp­ livingarmøguleikar, sum okk­ara land hevur at bjóða okk­um, sum búgva her eins og ferðandi uttanífrá. Dugi illa at hugsa mær, at politisk undirtøka ikki skal kunna fáast frá bæði sam­ gongu og andstøðu fyri slík­ ari loysn, sum tað her oman fyri er borið við. Hvussu landslagið sær út, velst um eygað, ið sær. Eitt eyga sær dalarnar og møguleikarnar, annað eyga sær fjøllini og forðingarnar. Møguliga er veruleikin ikki eins einfaldur, tó tað í almenna kjakinum sýnist rættiliga einfalt og einsíðugt, tá ið litaðu brillurnar verða settar á nøsina. Eyguni hava seinastu tíðina sæð Kringvarpið spart, ætlanir at avtaka Landsbankan, Mentanargrunn landsins skerdan og flatskattin settan í verk. Hesi eymu mál, sum brillurnar á nøsini lita. Uttan at taka støðu til, um játtanin til Kringvarpið er nøktandi ella ikki, kann tað undra, at tað var heilt ómøguligt, orsaka av ógvusligum og illviljaðum sparingum, hjá almenna Kringvarpinum at halda skránna, men nú, bara vikur eftir sparingarnar, er skráin meir ella minni hin saman sum fyri sparingina. Víðari kann tað irritera, at eyguni ofta verða tvingað at síggja veruleikan ígjøgnum litaðar brillur, har onkuntíð enntá øll við kjakborðið eru samd. Uttan at taka støðu til, um Landsbankin er neyðugur fyri samfelagið ella ikki, so var grundgevingin fyri at varðveita Landsbankan sum stovn, at eitt skott skal vera millum politikarar og teir stovnar, sum umsita gjaldførið og skuld. Tá ið landsbankastjórin í Kringvarpinum síðani sigur, at hann í tíðini fram til komandi løgtingsval, til nýggj stjórn møguliga er skipað, fer at halda lív í nøkrum tingum, so tað ikki fer í fillir, er nærliggjandi at spyrja: Tá ið neyðuga skottið millum partarnar er litað, hvat er tað tá? Inni í Spaniastovu var tað kanska ikki løgið, at fólk - øll við litaðum brillum - fóru at flenna, tá ið lands­ stýrismaðurin skuldi grundgeva, hví rithøvundurin og listamaðurin skuldi fáa Mentanarvirðisløn landsins. Tí fyrst hevði listamaðurin skrivað undir listaboykott, síðani hótt við at partera landsstýrismannin, men í Spaninastovu tók hann við takksemi ímóti peningi frá sama landsstýrismanni, sum var eins ræðuligur og hin versti. Neyvan er nakað galið við listaliga avrikinum hjá listamanninum, men tilvildin spældi eitt puss - og trúvirðið í Mentamálaráðnum í fylgi einum í nevndini fyri grunninum, vaksið - og liturin broyttur. Eyguni hava eisini fylgt við, hvussu oyðandi flat­ skatt­urin er fyri samfelagið. Hugtøk sum vina- og kenn­inga­politikkur ella korrupsjón tykjast at klinga væl. Tá so búskaparfrøðingurin í Degi og viku sigur, at tað er vøkstur í føroyska búskapinum, ja, tá hava mong møguliga í eina tíð hugt ígjøgnum brillurnar hjá onkrum øðrum. Vit kunnu vera samd um, at tað er gott, at røddir gera vart við seg, tí ómøguligt er at taka litaðu brillurnar av. Men semja er óivað eisini um, at almenna kjakið manglar minst eina dimensión. Av tí sama gerst kjakið ikki serliga fjølbroytt. Myndirnar av landslagnum gerast ikki serliga spennnandi, tá tær altíð eru tiknar úr sama sjónarhorni - ella litaðar við somu brillum. Hesi orð eru sum so ikki politisk, men áðrenn fólk eru farin at lesa, hava tey hugt eftir, hvør hevur skrivað, og í stundini verða brillurnar settar á nøsina, og hesar gera av, hvørjum eygum hetta skal lesast við - nakað einfalt, men nakað er um tað. Tóra við Keldu lærari EYGA MÁLIÐ Á ferð í litaða landslagnum ÓLAVUR HÁTÙN kjak Viðmerkingar og lesarabrøv til Sosialin skulu sendast til teldupostadressuna: post@sosialurin.fo Eitt fullgott samferðslu­kervi er ikki bara av alstórum týdningi fyri livilíkindir og trivnað úti um landi, men er t.d. eisini ein fortreyt fyri, at vit øll til fulnar skulu kunna gagnnýta teir upp­ livingarmøguleikar, sum okk­ ara land hevur at bjóða