týsdagur 5. mars 2013síða 6

Mikudagur 6. mars 2013 · Nr. 27 6 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 heilsa Lagt til rættis: Árni Joensen – Vit halda, at tað, at barnið ikki kemur í samband við bakteriurnar hjá mammuni, kann elva til ovurviðkvæmi seinni, tí at bakteriurnar í teirri vanligu føðingarrásini hjá mammuni hava stóran týdning fyri immunskipanina hjá barninum. Tað er ein partur av nið­ ur­støðuni, sum gransk­ar­ ar á Henry Ford Hospi­tal í Detroit í USA eru kom­nir til eftir at hava kann­að hesi viður­skiftini, og niður­støðan stuðlar upp und­ir upp­fat­an­ ina av, at tey fyrstu árini hjá einum barni hava stóran týdning fyri menningina av immunskipanini. Teir amerikonsku gransk­ ararnir siga, at børn, sum eru fødd við keisaraskurði, eru í fimm ferðir størri vanda enn hini fyri at fáa ovurviðkvæmi seinni í lívinum, um tey koma í samband við eitt nú dust og hár av hundi, kettu ella øðrum loðdjórum. Granskararnir kannaðu 1.258 børn, og tað bleiv gjørt í fýra umførum. Tann fyrsta kanningin var, tá børnini vóru ein mánað gomul, onnur kanningin var, tá tey vóru seks mánaðir og tær báðar seinnu, tá børnini vóru eitt ár og tvey ár. Royndir vórðu tiknar av nalvastronginum og skarninum, og harumframt vórðu foreldrini kannað fyri ovurviðkvæmi. Kannað í Danmark Danskir granskarar gjørdu fyri nøkrum árum síðani eina kanning, sum líkist teirri amerikonsku. Tað var í 2003, tá Stat­ens Serums Institut kann­aði sambandið millum keisara­ skurð og astma. Ikki færri enn 9.722 børn vóru við í kann­ ingini, og hon vísti, at tað er møguliga samband millum føðing við keisaraskurði og sann­líkindini fyri astma seinni í lívinum. Teir donsku granskararnir kundu kortini ikki ávísa, at samband er mill­um keisara­ skurð og ovurvið­kvæmi, eins og kanningin hjá Henry Ford Hospital ger. Keisaraskurður økir vandan fyri ovurviðkvæmi Børn, sum koma í heimin við keisaraskurði, verða ikki ávirkað av bakteriunum, sum eru í undirlívinum á mammuni Og tað er ikki ein fyrimunur Barnið kom í heimin í stat­in­um Mississippi, og longu 30 tímar aftan á føð­ingina byrjaðu lækn­ ar­nir at viðgera tað við antrireotriviralum heilivági. Nú er eitt ár, síðani við­ gerðin steðgaði, og í dag er tað hálvt triðja ára gamla barnið eftir øllum at døma frískt. Vísir tað seg, at smittan er horvin við alla, er hetta aðru ferð í søguni, at tað hevur eydnast at lekja nakran fyri HIV-virus, skrivar The New York Times og leggur afturat, at koma seinni kanningar til sama úrslit, er tað einki minni enn ein kollvelting innan háttin at viðgera nýfødd børn. Mamman visti ikki, at hon hevði HIV-smittuna í sær, tá hon kom á sjúkra­ húsið at eiga. Dr. Hannah B. Gay, sum er professari í barnasjúkum á Mississippi University, tók nakrar royndir av tí nýfødda barn- inum. Tað vísti seg, at eitt vet av virusi var í blóðinum, og tá royndir, tiknar so tíðliga, vóru positivar, var niðurstøðan, at barnið var smittað, áðrenn tað kom í heimin. Í slíkum føri plaga lækn­ ar­nir at geva minni nøgd­ir av heilivági sum fyri­byrgj­ andi, men Hannah B. Gay sigur við The New York Times, at hon fór undir við­gerðina alt fyri eitt. Við­ gerðin helt fram í hálvt ann­ að ár, og á sjúkra­hús­inum kundu tey staðfesta, at hon gav úrslit. Fimm mánaðir seinni vórðu nýggjar royndir tik­ nar av barninum. Tær vóru negativar. Vanligt í Danmark Tað eru ikki allir læknar, sum eru so ovfarnir av avrikunum hjá Hannah B. Gay og hennara toymi. Danskir professarin Jens Lundgren segði við danska kring­varpið mánadagin, at viðgerðin, sum tann ameri­kanska gentan fekk, er sama viðgerð, sum danska sjúkra­hús­verkið bjóðar børnum hjá HIV-positivum mammum. Jens Lundgren leggur afturat, at hann væntar ikki, at viðgerðin av teirri amerikonsku smágentuni fer at kollvelta bardagan ímóti eyðkvæmi. Lektu smábarn fyri HIV – stórhending ella vanligt Amerikanskir granskarar hava lekt eitt barn, sum var føtt við HIV-virusinum í sær Læknin Deborah Persaud var við í granskaratoyminum, sum viðgjørdi ta lítla barnið Mynd: Reuters Í mong ár hava fólk innan heilsuverðina kjakast um, hvørt tað eftirgjørda søtevnið Aspartam elvir til krabbamein ella ikki, samstundis sum summi hava lagt tað undir at hava ábyrgdina av, at børn verða ov tíðliga fødd. Men nú eru evropeiskir granskarar komnir til ta niðurstøðu, at tað er ikki heilsuskaðiligt at brúka Aspartam við máta. Aspartam verður serliga brúkt í light-sodavatni.