mánadagur 11. mars 2013síða 24

Mánadagur 11. mars 2013 · Nr. 29 24 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Randi Jacobsen Útbúgvingin hjá ambu­lansu­ fólki er í trimum stig­um, men higartil hevur eing­in verið á hægri enn á fyrsta stigi, tí víðari út­búgv­ingar­møgu­ leik­arnir hava ikki verið í Før­oy­um. Men nú eru tey fyrstu nýggju ambulansufólkini kom­in upp á annað stig og nev­nast nú ambulansu­við­ gerar. Narkosulæknin Hans Ják­up Simonsen tók saman við øðrum stigið til hesa eyka útbúgving saman við heilsuskúlanum í Silkeborg í Danmark. Av tí at næmingarnir vóru so nógvir, var bíligari at fáa undirvísarar av skúl­an­um til Føroya enn at senda am­bu­ lansufólkini til Dan­markar. Undirvísingin fór partvís fram við fjarlestri. Næsta liðið av ambulansu­ fólki fer undir somu út­búgv­ ing næsta ár. – Tá ið tey eru komin ígjøgnum útbúgvingina, verð­ur tað krav, at ein ambu­ lansu­viðgeri skal vera í hvørj­ um sjúkrabili, sum fer út, sigur Hans Jákup Simonsen. Neyðug útbúgving Tørvurin á at útbúgva am­ bu­lansufólkini meira vaks, tá ið Læknavaktin á Lands­ sjúkra­húsinum kom, og komm­unu­læknarnir kring landið ikki longur skuldu hava vakt alt samdøgrið. Tað gjørd­ist neyðugt at útbúgva ambulansu­fólkini betur, tí tey høvdu ongan lækna á stað­num a ráðføra seg við. – Endamálið við øllum er at bjarga mannalívum, og við hesi útbúgvingini eru hesi fólkini uppaftur betur fyri at bjarga lívi, sigur Hans Jákup Simonsen. Hann sigur, at tað um árið eru einir sjey átta til­burðir, har tað eydnast ambu­lansu­ fólkunum at fáa lív aftur í fólk, sum eru dottin um. – Tað gongur rætta vegin, og tað er so týdningarmikið, at tá fólk fáa ein hjartatilburð, at tey sum skjótast fáa hjálp, til møguleikarnir fyri bjarg­ ing fella við 10 pro­sentum um minuttin. Fyrr yvirlivdi eing­in. Tað eru mest fólk frá 40 árum og uppeftir, sum fáa hjarta­tilburð, men dømi eru eisini um heilt ung ítróttar­ fólk, sum mitt í øllum smella um. – Vit eru øll líka takksom, tá ið vit møta fólki aftur og tey hava tað gott eftir ein til­ burð, sigur Hans Jákup Sim­ on­sen. Málið hjá Landssjúkra­ hús­inum er, at øll ambu­ lansu­fólkini skulu útbúgvast víðari, men tað er ein sera krevjandi útbúgving, og øll standa tí ikki royndirnar fyrstu ferð. Útbúgvingin fylgir altjóða krøvum. Víðkaðar heimilidir Ambulansuviðgerarnir refe­ rera beinleiðis til lið­læknan, Hans Jákup Simonsen. Hann hevur gjørt eina bók til hvønn einstakan viðgera við mannagongdum, sum teir skulu fylgja í arbeiði sínum. Bøkurnar skulu teir hava so leingi, teir eru í arbeiðinum, men hann eigur tær. Við nýggju útbúgvingini hava ambulansuviðgerarnir fingu víðkaðar heimildir til at geva heilivág. Hans Jákup Simonsen er fegin um, at fyrsta hjálp nú er krav, tá ið fólk taka koyri­ kort. Jú fleiri fólk duga fyrstu hjálp, jú størri er møguleikin fyri bjarging. Eru fólk, sum duga fyrstu hjálp, eiga tey beinanvegin at leypa til at geva hjartamassasju, til pro­ fessionellu ambulansu­fólkini koma og kunnu taka yvir. Ambulansutænastan er eisini ment tekniskt. Ambulansufólkini kunnu taka hjartabílæt, máta puls og blóðtrýst og senda vakt­ havandi lækna hesar upp­ lýsingar beinleiðis yvir teld­ una. Málið hjá Ambulansu­tæn­ astuni er at útbúgva ambu­ lansuviðgerarnar víðari til tað, sum nevnist para­ metikarar. randi@sosialurin.fo Allan er errin Allan Sam­ uel­sen er ein av nýútbúnu ambu­lansu­ við­gerunum, og hann er ovurfegin um at vera komin gjøgnum ta krevjandi útbúgvingina Randi Jacobsen Einki av ambulansu­ fól­kunum fór undir út­ búgvinga móti sínum vilja. – Eg gjørdi tað, tí arbeiðið hevur mín stóra áhuga, sigur All­ an Samuelsen. Tað var nógv at lesa og nógv praktisk venj­ ing. – Tað stóð nógv á og var hart at koma ígjøgnum. Nú kennist tað einastandandi væl, og eg eri errin, sigur hann. Tað, sum fer at koma sera væl við, er, at viðgerarnir kunnu geva pínustillandi heili­vág við sproytu, tí tey koma mangan út til eitt nú beinbrot á fólt­ bólts­vøllum. Koma ambulansu­ viðgerarnir út til onkur, sum hevur fingið ov nogv rúsevni í, seg, hava tey nú andevni at geva sjúklinginum. Tað hendir nú ikki so ofta í Føroyum. Eisini hava tey nú heilivág at geva fólki, sum eru við at kvalast. – Hetta er gott, men vit mugu eisini alla tíðina halda okkum við­líka, sigur Allan Sam­uelsen. Eru uppaftur betur fyri at bjarga mannalívum Sjey ambulansufólk á Landssjúkrahúsinum hava sum tey fyrstu í landinum tikið eina eyka útbúgving og starvsheiti teirra er nú ambulansuviðgerar Her eru átta av teimum níggju nýútbúnu ambualnsviðgerunum: Mortan H Swartson. Tóra G Nolsøe, Eirikur Olsen, Jógvan P Krosslág, Jógvan P Kannuberg, Edith á Hálvmørk, Allan Samuelsen og Olav Andreasen. Á myndini eru eisini Hans Jákup Simonsen, yvirlækni og Jákup Nolsøe, leiðari á Sjúkraflutningstænastuni.  Ein vantar á myndini, og tað er John A. P. Høgenni