týsdagur 12. mars 2013síða 24

Mikudagur 13. mars 2013 · Nr. 30 24 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 tíðindi Áki Bertholdsen - Vit skulu uppdragast til at hugsa um javnstøðu. Tað heldur Katrin Kalls­ berg, forkvinna kvinnu­felag­ num í Havn. Hon heldur, at ein máti at venja okkum við at hugsa um javnstøðu er, at hvørja ferð, eitt uppskot verður lagt fyri løg­tingið, skal tað við­merkj­ ast, hvørjar av­leið­ingar tað hevur fyri javnstøðuna. Sum er, verður greitt frá, hvørjar fíggjarligar av­leið­ ing­a­r eitt uppskot hevur fyri land­ið og kommunurnar, hvørj­ar sosialar avleiðingar tað hevur, hvørjar avleiðingar tað hevur fyri umhvørvið og fyri umsitingina. Men nú skal javn­støðu­ hugtakið við, heldur Katrin Kalls­berg. - Tað kann tykjast løgið, at vit hava eitt slíkt ynski í 2013, men hetta er eitt, vit halda, eig­ur at vera sett í verk. - Tað krevur ikki tað stóra av umsitingini, men hevur ein uppalandi ávirkan. Manglandi virðing Og tað heldur hon er neyð­ ugt, tí hon heldur ikki, at vir­ð­ing­in fyri javnstøðu er ser­liga stórur. Hon minti á, at altjóða kvinnu­dagurin. 8. mars, er al­mennur flaggdagur í Før­ oy­um. Tí fegnaðist hon um, at tey í Tinganesi høvdu minst til tað og høvdu vundið Merk­ið á stong fríggjadagin. Tað er als ikki ein sjálv­ fylgja, tí á landsins størsta ar­beiðs­plássi fyri kvinnur, á Lands­sjúkra­húsinum, høvdu tey ikki minst til tað. Har varð Merk­ið ikki vundið í húnar­hátt, fyrr­enn hon ring­ di og gjørdi vart við tað. Langt á mál Men sambært forkvinnuni í Javnstøðunevndini er langt á mál, áðrenn javnstøða verður ein natúrligur hugburður her á landi. Hon vísir til eina kann­ ing, sum er gjørd í 2011 og 2012 og sum vísir, at 17% av kvinnunum og 39% av monnu­num eru av teirri fatan, at í Føroyum hava vit ongar trupulleikar av javn­støðu. Í eini aðrari kanning var niðurstøðan enn meiri hug­ stoytt, tí har vórðu ungar gent­ur í framhaldsdeildini spurd­ar, hvørja støðu, tey høvdu til javnstøðu. - Tað vóru heili 22% av teim­um, sum hildu, at menn vóru betri leiðarar og dugdu betri at taka avgerðir, enn kvinn­ur. Í sínum arbeiði sum lækni sær Katrin Kallsberg eisini javn­an, hvussu hugburðurin er. - Hevur ein kvinna átt ein beiggja, siga øll, hvussu rask­ ur hann er. Eigur hon eina diddu, er hon fitt. - Longu har síggja vit hugburðin til kynini, sig­ ur for­kvinnan í javn­støðu­ nevnd­ini Hon sigur, at tað eru tveir vegir fram ímóti betri javn­ støðu og tað er við upplýsing ella við lóggeving. - Í Noregi hava tey prógva, at tað ber til at fremja eina hug­burðs­broyting ígjøgnum lóg­gev­ing. Í Noregi tóku tey tað støðu, at tey vildi hava javn­ ari kynsbýti í nevndum og ráð­um og at býtið skuldi vera minst 40% og 60%. Tað varð gjørt við lóg og tað hevur eydnast væl. Í Danmark valdu tey upp­ lýs­ingarvegin, akkurát sum vit hava gjørt tað, og at javn- s­tøð­an skuldi vera sjálv­boð­ in. Men har hevur milt sagt ikki gingist nakað serligt við javn­støðu. Tvørtur ímóti er tað ging­ ið skeivan vegin á summ­um økj­um, tí har er pro-sent­part­ urin av kvinnum í leiðslum enn­tá minkaður seinastu ár­ini. Skulu uppdragast at hugsa um javnstøðu JAVNSTØÐA Spurningurin um javnstøðu er mest millum oyruni og tí er neyðugt við hugburðsbroytingum, sigur forkvinnan í Javnstøðunevndini Løgmaður og aðrir politi­ kar­ar, skulu vanda sær van­ da sær um orðini, tá ið teir halda óvavsøkurøðu, nýggj­ ár­s­røðu ella aðrar røður. Tað helt Hallbera Fríða Vest á tiltakinum í Miðla­ húsi­num í sambandi við al­ tjóða kvinnudagin. Á tiltakinum var tað nevnt meiri enn einaferð, at spurningurin um javn- støðu er ikki minst ein spurn­ing­ur um hugburð. Tískil er eisini neyðugt við eini hugburðsbroyting, skulu vit røkka javnstøðu ímill­um kynini. Í hesum sambandi nevn­ di Hallbera Fríða Vest tær røð­ur, ið løgmaður heldur á ólav­søku og á nýggjárinum. - Har haldi, eg, at løg­ mað­ur átti at vanda sær um málið, tí mangan er tað ógvu­liga maskulint. Hon nevndi seinastu nýggjár­s­røð­una sum dømi, tí tað var ein røða, sum var ”gjøgnumsúrgað við masku­li­num metaforum” har løgmaður eisini dyrkaði for­tíð­ar fyrimyndir. Hon hugsar um, at løg­ mað­ur sipaði til Trappu­ brøð­ur­nir, sum keyptu slupp­ina, Fox, til Føroya. Men hon hugsaði eisini um aðrar politiskar røður, har tað alla tíðina verður sip­að til ”teir, sum bygdu land” og ”felags áratøk” og onn­ur maskulin virði. - Tað eru allatíðina menn­in­ir, sum gera alt og av­rika alt og tískil verða kvinn­ur­nar ósjónligar. Johan Dahl, lands­stýris­ maður í javnstøðumálum, sum eisini var staddur á til­taki­num­, lovaði at bera lø­gmanni boðini. Løgmaður má hugsa seg um Røðan hjá løgmanni var gjøgnumsúrgað av maskulinum metaforum, helt Hallbera Fríða Vest, sum her situr mitt í myndini á tiltakinum í Miðlahúsinum í sambandi við Altjóða kvinnudagin Gjøgnumsúrgað Altjóða kvinnudagurin er altjóða kvinnudagur, men størsta almenna arbeiðspláss í landinum fyri kvinnur, Landssjúkrahúsið, gloymdi at flagga. Vit mugu fáa eina hugburðsbroyting, var ein boðskapur á tiltaki í Miðlahúsinum í sambandi við altjóða kvinnudagin