týsdagur 2. apríl 2013síða 8

Mikudagur 3. apríl 2013 · Nr. 37 8 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 tíðindi Jón Brian Hvidtfeldt - Eg haldi faktiskt, at vit hava gold­ið ótrúliga nógv fyri ólukk­ur­nar hjá øðrum. Klaus Rasmussen ljóðar sann­førandi, tá hann skal út­greina sítt egna uppáhald um at leiðandi røddirnar í sam­felagnum tekna eina órími­liga fíggindamynd av banka­num. - Tað er heilt opinlýst, at nógvir politikarar og al­ menn­ing­urin annars í longri tíð hava peikað á bankarnar sum stóru bandittarnar í okkara samfelag. Tað er bliv­ið ”legalt” at peika eftir banka­num og geva honum skyld­ina fyri alt. BankNordik hevði aðal­ fund í dym­bildaga­vikuni, og har legði Klaus Ras­mus­ sen fram sína frá­greið­ing, har hann lýsti støð­u­na hjá banka­num, sæð úr stóli­num hjá nevnd­ar­for­manni­num. Hann teknaði eina mynd av ei­n­um banka, sum í dag noyð­ist at gjalda í dýrum dóm­um fyri skrællini hjá kapp­ing­ar­n­eytunum. - Í BankNordik kennist tað eitt sindur sum um at vit skulu hava skyldina fyri húsa­gangin hjá Eik Ban­ka. Og ikki nóg mikið við at vit fáa rokningina fyri dugna­ loysi aðrastaðni. Vit verða eisi­ni útnevnd til at vera banditt­arnir, og millum poli­ tik­ar­ar og almenningin verð­ ur kókað undir ein stem­n­ing, ið sigur at banditt­ar­nir nú skulu gjalda. Tað er órímu­ ligt, sigur Klaus Ras-mus­sen. Primitivt Klaus Rasmussen er sjónliga irrit­er­að­ur av retorikkinum móti bankanum. - Hetta er klassiska mynd­ in av politikki. Tá tað gongur illa innanríkis, so fert tú í kríggj fyri á tann hátt at fáa fólk­ið at standa saman um okk­urt. Nú er man so farin í kríggj móti bankunum, sig­ur Klaus Rasmussen, nevnd­ ar­for­maður í Bank­Nord­ik, sum skýrir kritikkin at vera órími­ligan. - Vit gjalda í dag fyri banka­pakkar og økt krøv frá myndugleikunum. Eisi­ni skulu vit gjalda í trygd­ar­ grunn­in fyri inn­skjót­ar­ar, ið tryggjar kundarnar móti at missa sína uppsparing, tá ein banki fer á húsagang. Bara tann rokningin til trygd­ar­ grunn­in er 25 milliónir krón­ ur um árið, næstu fýra árini. Afturat øktu krøvunum og eykarokningunum koma krøv frá politikarum og al­ menninginum, ið gera við­ ferð­ina heilt órími­liga, sam­ bært nevnd­ar­for­manni­num: - Tá politikarar og al­ menn­ingurin annars krevja lægri útlánsrentu, hægri inn­láns­rentu, ongi gjøld fyri tæn­ast­ur, umframt at vit ikki skulu stongja deildir og siga fólki úr starvi – ja, tá er tað væl eingin, ið fær rokni­ stykk­ið at ganga upp, sigur Klaus Rasmussen og spyr retor­iskt, hvussu fólk halda at bank­ar­nir gjalda fyri eyka rokn­ing­ar: - Tað eru bara kundarnir og partaeigararnir, sum kunnu gjal­da rokningina. Meira inn­vikl­að er tað ikki. Sjálv­an­di skulu vit gera rakst­ur­in av banka­num effek­t­iv­ari og bílig­ari, og tað ar­beiða vit sum kunn­ugt hart við, sigur Klaus Ras­ mus­sen og sipar til um­fat­ an­di rationali­ser­ing­ar­nar í banka­num síðstu árini. Kritikkurin fellur nevnd­ ar­for­manninum fyri bróstið, tí sambært honum er tað eftirhondini soleiðis, at starvs­fólkini í bankanum merk­ja tað á egnan kropp: - Starvsfólkini hava sanni­ liga merkt tær rationali­ ser­ing­ar, ið vit hava gjørt innan­hýs­is í bankanum, og hava hóast tað hildið geisti­ num uppi og gjørt eitt gott arbeiði. Men tá tey har­ um­framt skulu kenna seg for­fylgd og niðurgjørd í almenna rúminum, bert tí at tey arbeiða í einum banka, tá er neyðugt at tala at. Tað er simpulthen ov langt úti, sig­ur Klaus Rasmussen, sum eftirlýsir eitt sindur av for­ stáil­si, serliga frá leiðandi rødd­un­um í samfelagnum. Tjena ov lítið Samstundis sum nevnd­ar­ formaðurin verður møtt­ur av krøvum um lægri út­láns­rent­ ur og hægri inn­láns­rent­ur, færri og lægri gjøld og betri tæn­astur, so heldur hann fast um, at bankin tjenar ov lít­ið. - Vit hava ein eginkapital á umleið tvær milliardir. Tað er ikki eitt óvanligt krav at egin­pen­ingurin skal for­ rent­ast við 10 prosentum, og tað gevur also 200 millión­ir krónur, sigur Klaus Ras­mus­ sen og samanber við úrslitið fyri 2012, ið gav 121 milliónir krón­ur í yvirskoti fyri alt sam­tak­ið. Fleiri orsøkir eru til at úrs­lit­ið fyri 2012 gjørdist lakari enn tað burdi, sam­ bært nevnd­ar­for­manni­num. Bankin hevði nógvar ser­lig­ar útreiðslur av at um­leggja og tillaga sítt virk­semi í kjalar­ vørri­num av upp­keyp­um uttan­lands, bank­in hevði eyka­út­reiðsl­ur av banka­ pakk­um og økt­um krøvum frá myndug­leiku­num, og har­til var mark­nað­ar­rent­an sera lág. - Men vit eru á rættari kós og koma at tjena fleiri peng­ ar, sigur Klaus Ras­mus­sen. Nevndarformaðurin nevn­ir eitt lán á 800 millión­ ir krón­ur, sum bank­in tók frá stati­num til eina ren­tu á um­leið 10 pro­sent um ár­ið. Framvegis eru 650 millió­n­ir eftir av láni­num, og rentu­ út­reiðsl­ur­nar tyng­ja tí rokn­ skap­in. - Vit kundu sjálvandi latið vera við at tikið hetta lánið, men so hevði ikki borið til at keypa Amagerbankan. Men tað er also neyðugt at fara út um landoddarnar at tjena pengar. Tað er har, BankNordik hevur møgu­ leika at veksa og tjena peng­ ar, sigur Klaus Ras­mus­sen. Tað er tó ikki ein loysn fyri BankNordik at tekna nýggj­ an partapening fyri á tann hátt at fíggja afturgjaldið. - Nei, til tað er kursurin alt ov lágur. Vit koma at gjalda lánið aftur við teimum peng­ um, sum vit tjena næstu ár­ ini, sigur Klaus Rasmussen, sum roknar við at lánið er aftur­goldið um eini trý til fýra ár. Føroyska projektið Hóast BankNordik síðstu ár­ ini hevur brúkt nógva orku og pengar uppá at víðka sítt virksemi til Íslands, Grøn­ lands og Danmarkar, so legg­ ur nevndarformaðurin stór- an dent á, at talan er um eitt før­oyskt projekt. - Vit eru ein føroysk fyri­ tøka, sum bæði ynsk­ir og dugir at gera seg gald­andi uttan fyri Føroyar. Ein fyri­ tøka, sum skal vera við til at tryggja til­veru­grund­ar­lagið hjá føroyska samfelagnum í fram­tíðini. Projektið er at skapa eina fyritøku, sum dug­ir at tjena nógvar pengar, sum allir føroyingar og parta­eig­ar­ar annars kunnu vera glað fyri og errin av, sig­ ur Klaus Rasmussen. Tað skal tó, sambært nevnd­ar­for­manninum, ger­ ast varliga. - Vit taka tað í smáum. Eitt fet í senn. Á tann hátt skulu vit tryggja, at vit ikki detta á vegnum, sigur hann. Í dag eru umleið 59 pro­ sent av partabrøvunum í Bank­Nordik á føroyskum hond­um. Landsstýrið eigur, um­veg­is Fíggingargrunnin frá 1992, sum kunnugt góð 33 pro­sent av partabrøvunum. Aðr­ir, í høvuðsheitum smær­ ri, føroyskir íleggjarar eiga 26 prosent, meðan síðstu 41 pro­sent­ini eru á útlendskum hond­um. - Tað er okkara vón, at bank­in framhaldandi verður eitt føroyskt projekt, har før­oy­ingar eiga meirilutan, hóast bankin er skrásettur á keyps­skál­un­um, sigur Klaus Ras­mus­sen og dylir ikki fyri, at boðskapurin serliga vend­ ir sær til føroyska høvuðs­ parta­eig­ar­an. Hann hevur onga meining um, hvørt landsstýrið skal selja síni partabrøv ella eiga tey í allar ævir. - Men velur man at selja, so vóni eg bara at tað verð-ur gjørt soleiðis at eisini før­oy­ ingar fáa ein reellan møgu­ leika at keypa, sigur Klaus Rasmussen. Rákið má venda Hó­ast nevndarformaðurin al­ment eftirlýsir, at bankin fær eina meira fair viðferð frá leiðandi røddunum í sam­ felagnum, so er eingin offen­ siv sjarmukampagna í væntu frá bankanum. - Nei, eg trúgvi snøgt Órímilig mynd av einum samfelagsfígginda - Hetta er klassiska myndin av politikki. Tá tað gongur illa innanríkis, so fert tú í kríggj fyri á tann hátt at fáa fólkið at standa saman um okkurt. Nú er man so farin í kríggj móti bankunum, sigur Klaus Rasmussen, nevndarformaður í BankNordik, sum skýrir kritikkin at vera órímiligan