fríggjadagur 12. apríl 2013síða 16

Fríggjadagur 12. apríl 2013 · Nr. 41 16 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Áki Bertholdsen Føroyski útróðrarmaðurin er eitt doyggjandi fólkaslag. Tað staðfestir Auðun Kon­ ráðs­son, formaður í Megin­ felag Útróðrarmanna. Á Flokstinginum hjá Tjóð­ veldi seinasta viku­skift­ið mál­aði hann eina ógvuliga dap­ra mynd av støðuni, okk­ ara elsta vinnugreinin er í. - Saman við land­bún­ aði­num, er útróðurin elsta vinnu­grein­in í Føroyum, so skulu vit tosa um søgulig rætt­indi, áttu vit at verið væl fyri, helt hann speiskliga fyri. 47 útróðrarmenn eftir Men tað sæst ikki nógv til, at útróðurin hevur nøkur serlig rættindi, tí seinastu árini er hendan, fyrr so stolta vinna, fánað burtur í at kalla einki. Fiskiárið 1998/99 vóru 79 stór­ir útróðrarbátar í Før­oy­ um, tvs, útróðrarbátar yvir 15 tons. Í dag eru 33 loyvi eftir, men av teimum 33 loyvunum, eru tað 12 loyvi, sum eru virk­ in. - Tað vil siga, at upp á 15 ár eru vit farin frá 79 út­róðr-ar­ bát­um til bara at vera 12 eftir – og tað gongur skjótt aftur á. Men tað merkir so aft­ ur, at skuldu for­treyt­ir­nar broyt­ist, kun­nu 21 bát­ar ko­ ma afturat. - Skulu vit tosa um teir min­ni út­róðr­ar­bát­ar­nar, alt­so teir undir 15 tons, vóru 124 bát­ar í fiski­ári­num 2007/2008. - Í dag eru bara 35 bátar eftir, segði Auðunn Kon­ráðs­ son. Sostatt eru bara 47 út­róðr­ ar­bátar eftir í Føroyum av teimum hundraðtals út­róðr­ ar­monnunum, sum einaferð vóru. Løgtingið er størsta hóttanin Hinvegin leggur Auðunn Kon­ráðs­son afturat, at aldrin í søguni hevur royndin eftir botn­fiski undir Føroyum ver­ið minni, enn hon er nú. At tað er blivið so nógv til av uppsjóvarfiski undir Før­ oyum, tekur hann bara sum tek­in um, at vistfrøðiliga skipa­n­in í sjónum er broytt. - Tað er neyvan tráðroynd, sum er orsøkin til, at tað er so lítið at fáa av botnfiski, legg­ur hann afturat. - Fiskiskapurin broytist alla tíðina. Fyri 20 árum síða­ ni var Christian í Gróti­num, ringasti kansur, ein fiski­ mað­ur kundi fáa, tí har var úrtøkan so vánalig, at hann lá bundin við bryggju ímeð­ an línuflotin fór við øllum fólki­num. Fyri sjey árum síðani vóru trol­bát­ar­nir á landleiðini tann heilt stóri møguleikin, men tey síðstu árini hevur ikki loyst seg hjá teimum. Einki nýtt Auðunn Konráðsson legði aftur­at, at útróðurin er ein lág­løn­ar­vinna og tað hevur hann altíð verið. - Men útróðurin er ein ser­ støk vinna. Tað er ein vinna, tú fært í blóðið. Kona mín plaga at siga, at útróður er ikki eitt arbeiði, tað er ein sjúka. Formaðurin í Meginfelag Út­róðr­armanna sigur, at tað er einki nýtt, at tað gong­ur upp og niður við fiski­skapi­ num. Men hann staðfestir, at tað er heldur ikki tað, sum er tann størsti vandin fyri út­ róður­in og fiskivinnuna. - Tann størsta hóttanin ímóti fiskivinnuni, er tann polit­iska umsitingin. Hann sigur, at tá ið fiski­ vinn­an er til umrøðu í poli­ tikki og í almenninginum, er tað beinanvegin, at polit­ik­ar­ ar og serfrøðingar mis­sa jørð­ for­bindilsi og fara at tosa um yvir­skipað mál og um, hvør skal gjalda fyri hvat. - Men tá ið tosast skal um, hvussu fiskiskapurin skal stýrast, verður prátið bein­an­ vegin meiri ógreitt og kámt. Kastibløka Auðunn Konráðsson stað­ fest­ir, at fiskivinnan er bliv­ in kastibløka í einum polit­ iskum sjónleiki um at áseta fisk­i­dagar og hann heldur, at tað er ein óvirðilig og ábyrgd­ ar­leys støða at seta okkara høvuðs­vinnu í. - Vit enda í einum polit­isk­ um hundaslagsmáli á hvørj­ um einasta ári og hvørja ferð, fiskidagarnar eru til við­gerð­ ar í politikki, sita øll í vinnuni við bivandi hjarta og bíðar eftir úrslitinum. Hann heldur ikki, at tað er sømu­l­igt, at fiskivinnan og ser­liga útróðurin, verða tikin til gísla í einum politiskum sjón­leiki á Føroya Løgtingið á hvørjum ári. - Fyri ikki at tala um, tá ið val er, tí hvørja ferð, ein nýggj samgonga tekur við, verð­ur hótt við, at nú skal øll skipan­ in endavendast. - Afturat tí, at vit hava stór nátúr­lig sveiggj at dragast við, skulu vit eisini dragast við stór politisk sveiggj og tað ger støðuna ótolandi. Vaksin fólk Auðunn Konráðssson sær bara eina loysn fyri fiski­ vinnu­ni, og tað er, at allir flokk­ar seta seg saman og tosa saman sum vaksin fólk og finna eina semju um, hvussu fiskvinnan skal skip­ ast. - Støðan er so ørkymlandi, at tað ger næstan tað sama, hvørja skipan, politikarar semj­ast um, bara teir semjast um okkurt, so at vit vita, hvat vit hava at halda okkum til hesi næstu árini. - Og tað hevur avgerðandi týdn­ing fyri vinnuna, at karm­ar­nir eru teir somu ár um ár, so at fiskivinnan fær støðug viðurskifti at virka und­ir. Auðunn Konráðsson vísir eisini á, at aðrastaðni verður nógv granskað í fiskivinnuni og tað hevur elvt til, at fiski­ vinn­an er ein vinna, sum er vorð­in høgt í metum. - Tað er hon ikki í Før­ oyu­m, tí her verður fiski­ vinn­an ikki vird serliga høgt. Formaðurin í Meginfelag Út­róðr­armanna vísir á, at ein av­leiðing av tí er, at fólk við góð­um útbúgvingum, fara ikki í fiskivinnuna. Men ein annar vansi er, at tað tað er alt ov langt ímillum fiskivinnuna og aka­ dem­iska umhvørvið. Hann heldur, at helst eru for­dómar frá báðum pørtum ein partur av forkláringini. Aðunn Konráðsson vísir eisi­ni á, hvussu tey gera í Íslandi. Har er ikki óvanligt, at fiska­virki seta seg í sam­ban­ di við universitet og bjóða granskarum á virkið at granska. - Soleiðis verða brýr bygd­ ar ímillum fiskivinnuna og granskarar og hetta er eitt samstarv, báðir partar fáa nakað burtur úr, tí gransk­ ar­ar fáa høvi at granska og vinn­an kann fáa nyttu av úrs­liti­num av granskingini, sigur formaðurin í Megin­ felag Útróðrarmanna. Hann vísir eisini á, at í ES eru tey farin at veita stuðul til at endurreisa staðbundna út­róð­urin, sum er farin fyri skey­ti av teirri miseydnaðari fiski­vinnuumsitingini í ES. - Og eg eri heldur ikki í iva um, at seta politikararnir sær fyri at útróðurin skal varð­ veit­ast sum vinna í Føroyum, verð­ur honum lív lagað. POLITIKARAR HÓTTA Størsta hóttanin ímóti okkum er ikki vánaligur fiskiskapur. Størsta hóttanin eru politikarar, sum hvørt ár taka okkum til gísla í einum politiskum sjónleiki, sigur Auðunn Konráðsson, formaður í Meginfelag Útróðrarmanna Tað ger næstan tað sama, hvørja skipan, politikarar semjast um, bara teir semjast um okkurt Hundaslagsmál - Hvørt einasta ár enda vit í einum politiskum hundaslagsmáli, og hvørja ferð, fiskidagarnar eru til viðgerðar í Løgtinginum, sita vit við bivandi hjarta og bíða eftir úrslitinum, sigur Aðunn Konráðsson, formaður í Meginfelag Útróðrarmanna Útróðrarmenn eru ein doyggjandi rasa