mánadagur 29. apríl 2013síða 8

Mánadagur 29. apríl 2013 · Nr. 48 8 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Kommunurnar nokta at yvirtaka eldraøkið ELDRAØKIÐ Kommunurnar nokta blankt at yvirtaka eldraøkið frá landinum soleiðis sum samgongan ætlar, staðfestir Heðin Mortensen, borgarstjóri í Havn og formaður í Kommunusamskipan Føroya Áki Bertholdsen - Tað er so stór ósemja ímill­ um samgonguna og kom­ munurnar, at sum støðan er nú, kemur ikki upp á tal, at kommunurnar fara at yvirtaka eldraøkið frá landinum. Tað staðfestir Heðin Mortensen borgarstjóri í Havn og formaður í Kom­mu­ nusamskipan Føroya, KSF, har átta kommunur eru limir, sum tilsamans umboða tríggjar fjórðingar av Føroya fólki. Samgongan hevur sett sær fyri at kommunurnar skulu yvirtaka alt eldraøkið tann 1. januar, tað er longu um átta mánaðir. Í langa tíð hava sam­ráð­ ingar verið ímillum sam­ gonguna og kommunurnar um treytirnar fyri at kom­ munurnar skulu yvirtaka eldra­økið. Men nú er rættilig nagga­ tódn komin í samráðingarnar, tí tað sum støðan er nú, er eingin loysn í eygsjón, sigur Heðin Mortensen. Vandi fyri ruðuleika Borgarstjorin og formaðurin í KSF staðfestir, at tað eru fleiri viðurskifti, sum kommunurnar vilja hava fulla greiði á, áðrenn eldra­ økið kann yvirtakast. Men tað hevur gingið illa at fáa greiði á hesum við­ur­ skiftum. – Sostatt er yvirtøkan í stórum vanda, tí sum støðan er nú, kemur ikki upp á tal, at kommunurnar yvirtaka økið. Samstundis ávarar Heðin Mortensen um, at tíðin er av álvara við at renna undan, tí talan er um eitt rættiliga stórt og umfatanti øki, sum kommunurnar mugu fáa góða tíð at fyrireika seg til at yvirtaka. – Vit skulu skipa øki og vit skulu seta starvsfólk, so tað krevst ein ávís fyri­reikingar­ tíð. Harafturat er greitt, at nú fara kommunurnar undir at leggja fíggjarætlanirnar fyri næsta ár, so skal eldraøkið yvirtakast, er avgjørt eingin tíð at søpla burtur, sigur borgarstjórin í Havn og og formaður í Kommunu­sam­ skipan Føroya. – Sostatt veksur vandin alsamt fyri, at tað tað fer at enda í tí bera ruðuleika, skulu kommunurnar yvir­ taka eldraøkið á nýggjári­ num, verður og tað vilja vit heldur ikki leggja rygg til. 100 milliónir ov lítið Spurningarnir, sum kom­ munurnar krevja at fáa svar á, áðrenn tær vilja yvirtaka økið, eru bæði av fíggarligum og bygnaðarligum slagi. – Tað eru spurningar, sum ikki eru loystir enn, og sum eingin loysn er í eygsjón fyri, sigur Heðin Mortensen. – Í hesum sambandi eru samgongan og kom­munur­ nar nevniliga heilt langt frá eini semju um, hvussu nógvur peningur skal fylgja við frá landinum til kom­ munurnar fyri at tær kunnu átaka sær eldraøkið. – Jørgen Niclasen, lands­ stýrismaður í fíggjarmálum, hevur roknað seg fram til, at eldraøkið kostar 320 milliónir krónur at umsita og at hetta verður upphæddin, kom­ munurnar fáa frá landinum tá ið tær yvirtaka eldraøkið, staðfestir Heðin Mortensen. Men hann leggur dent á, at hetta alt ov lágt sett. – Okkara kanningar í KSF staðfesta, at eldraøkið kostar minst 400 milliónir um árið at umsita, sigur hann. Í hesum sambandi hava vit fingið upplýst at fyri tveimum árum síðani, í 2011, kostaði eldraøkið 340 milli­ ónir, ella 20 milliónir meiri enn tað, landsstýrismaðurin sigur, at tað kostar í dag. – Tað merkir, at hóast lønir og prísir eru farnir upp hesi seinastu tvey árini, metir samgongan, at eldra­ økið kostar 20 milliónir minni í dag enn tað kostaði í 2011 og tað er veruleikafjart. Heðin Mortensen sigur, at tá ið Jørgen Nichalsen hevur roknað seg fram til, at eldraøkið ikki kostar meiri enn 320 milliónir í dag, er tað tí, at tað er rættiliga aftur­ úrsiglt og niðurpínt. Men kommunurnar vilja ikki yvirtaka eitt eldraøkið, sum er niðurpínt og tí vilja tær ikki góðtaka at bara 320 milliónir skulu fylgja frá landinum til kommunurnar í sambandi við eina yvirtøku. – Vit vilja hava fulla trygd fyri, at samsvar er ímillum veruliga tørvin og fíggingina, sum fylgir við frá landinum til kommunurnar, leggur hann afturat. Bygnaðurin skal broytast Heðin Mortensen vísir eisini á bygnaðin í eldraøkinum. – Bygnaðurin er alt ov stórur og sostatt eisini alt ov dýrur. Men skulu kom­mu­ nurnar yvirtaka eldraøkið, vilja vit eisini hava fult frælsi at skipa økið av nýggjum, sum vit vilja. Heðin Mortensen vísir á, at eisini hetta er ein tru­pul­ leiki, tað gongst illa at finna semju ímillum kommunur­ nar og samgonguna um. – Tað vísir seg sum um at landið vil leggja eldraøkið undir kommunurnar, men vil kortini ikki sleppa endamum heilt. Hóast vit skulu yvir­ taka økið, vil landið kortini hava myndugleikan á sum­ mum økjum, sigur hann. – Men tað kemur ikki upp á tal, tí kommunurnar fara ikki at yvirtaka eldraøkið við tí bygnaði, nú er. – Har kommunurnar skulu gjalda, skulu tær eisini valda, stað­ festir hann. Hann leggur afturat, at tað hevur stóran týdning fyri kommunurnar, at tænastan verður jøvn um alt landið og at tænastan er á einum ávísum stigi. Tí heldur Heðin Morten­ sen, at vit eiga at fáa eina eldralóg, sum ásetir nøkur minstukrøv til eldraøkið, men at so nakrar kommunur fara at bjóða eina enn betri tænastu, er eitt annað mál. – Men heldur ikki eldra­ lógin er komin enn, hóast ætlanin er, at vit skulu yvirtaka eldraøkið um átta mánaður. Ein annars snávingar­ steinur er, hvussu samstarvið ímillum kommunurnar skal vera. Ætlanin var at tað er neyðugt at leggja Føroyar saman í sjey kommunur fyri at tær kunnu vera førar fyri at átaka sær at umsita eldraøkið. Men kommunusaman­ legg­ingin fór í vaskið og Heðin Mortensen heldur, at kanska er tað bara Tórs­ havnar Kommuna, sum er før fyri at yvirtaka eldraøkið og tí vilja kommunurnar eisini hava greiði á, hvussu landið skal skipast í eldraøki. Naggatódn Rættilig naggatódn er komin í samráðingarnar ímillum samgonguna og kommunurnar um at yvirtaka eldraøkið. Heðin Mortensen, borgarstjóri í Havn og formaður í Kommunusamskipan Føroya, sigur, at talan verður undir ongum umstøðum um, at kommunurnar yvirtaka eldraøkið, uttan at tær fáa nógv betri sømdir frá samgonguni Sum støðan er nú, er eingin loysn í eygsjón