fríggjadagur 10. mai 2013síða 11

11 Fríggjadagur 10. mai 2013 · Nr. 53 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 na undan Petru Almannaverkið hevur a­v­ markað stýringsamboð, og har vit hava fulla ávirkan, sig­ur Petra Johnsdóttir Joen­ sen. Hon hevur tó onga av­ gjørda meining um, hvørt dags­prísurin er tann rætti. Men hon ásannar, at fyri­ munir­nir av at savna eldri fólk í nýggj og størri røktar­ heim hevur ikki gjørt rakst­ ur­in bíligari. - Eg vildi mett, at har áttu at verið stórdrifts-fyrimunir. Men vit síggja teir ikki aftur í rokn­skapartølunum, sigur Petra Johnsdóttir Joensen. Almannaverkið fer í næstum undir at analysera, hvat hvør tænasta kostar. Alt frá at fáa búfólkið upp um morgunin, at geva fólki mat, koyra tað í bað og so fram­vegis. - Vit vita ov lítið um, hvat hvør uppgáva kostar. Men seta vit tøl á hvørja upp­gávuna og falda upp við búfólkini, so ber betur til at meta um, hvat er ein reellur prísur fyri at reka eitt røktarheim við nøkrum ávís­ um tænastum, sigur Petra Johnsdóttir Joensen. Sambært stjóranum á Almannaverkinum er høvuðstrupulleikin, at leiðsl­ ur­nar á røktar­heimu­num siga seg ikki kunna stýra fyri teir pengarnar, sum verða játt­aðir. - Ta støðuna skilji eg. Men mín uppgáva er at halda játtan­ina á fíggj­ar­ lóg­ini. Spurn­ing­urin er so, hvus­su tú stýrir innan fyri teir fíggjar­karm­ar, sum nú eina­ferð eru. Og tað er tí, at spar­ingar fram­hald­andi verða gjørdar, sigu­r Petra Johnsdóttir Joen­sen. Spariætlanin Almannaverkið, sum hevur ábyrgdina av játtanini á fíggjarlógini til ellis- og røkt­ ar­heimini, var ikki nøgt við út­spælið frá røktar­heims­ leiðsl­u­num, sum í sín­um lagi hava ábyrgd av at reka røkt­ar­heimini á for­svar­lig­an hátt. Men 22. apríl varð ein spariætlan, ið røkt­ar­heims­ leiðsl­ur­nar og Almannaverkið í felag høv­du snikkað saman, løgd fyri Almannamálaráðið. Í brævi­num til lands­stýris­ kvinnuna stað­festir Al­man­ na­verkið, at neyðugt verður at gera mun­andi tillagingar í tænastu­støði­num fyri at hal­ da játtan­ar­karmin. Við brævinum til lands­ stýris­kvinnuna fylgdi ein útgreinað spariætlan. Skjalið lýsir bæði tær sparingar, sum longu eru settar í verk, um­framt aðrar sparingar, ið arbeitt varð við at seta í verk beinanvegin. Víst verður á, at longu nú verður spart uppá røktartímar, avloysarar verða ikki innkallað fyrsta og annan sjúkradag, maturin til viku­skiftini verður gjørdur niður­fyri og eisini skal meira gerast fyri at keypa bíligari mat, spart verður uppá innan­hýsis førleikamenning, rein­gerðar­tímar og ítriv inni á røktar­heimunum. Millum nýggju spari­átøk­ ini er at samskipa náttar­ vakt­ir­nar á røktarheimunum í Tórshavn, fyri á tann hátt at spara vaktir burtur. Sparast skal uppá feriuavloysarar og brúka somu terapeutar á fleiri røktarheimum. Stýringin Í samskiftinum millum Al­ mannaverkið og Al­manna­ ráðið kemur greitt til sjóndar, at Almannaverkið, ið hevur ábyrgdina av samlaðu játtan­ ini til raksturin av røktar­ heim­unum kring landið – tilsamans 242 milliónir krón­ur í ár – metir seg ikki hava nóg góð stýringsamboð til at tryggja, at játtanin nú eisi­ni kann haldast. Eisini kemur til sjóndar, at leiðsl­ur­nar á einstøku røkt­ ar­heim­unum meta seg hava trupult við at fáa endarnar at røkka saman, uttan at tað gong­ur út yvir búfólkini. Og sum tað triðja verð­ur víst á, at eingin lønar­fram­ skriving er givin til eldra­ røktina í ár, sammett við í fjør, og tað krevur upp aftur fleiri sparingar. - Vit mæla tí til, at til­lag­ ingar verða gjørdar í lógar­ grundarlagnum, soleiðis at Al­mannaverkið fær neyðugu stýrings­amboðini at tryggja eina skynsama fíggjar­stýr­ ing á játtan­ini til ellis- og røkt­ar­heim, sigur Petra Johns­dóttir Joensen. Sum støðan er í løtuni, mælir Almannaverkið tí til at áseta í lóggávuna, at meir­ nýtsla skal gjaldast av tí kommu­nu, har røktarheimið liggur. - Almannaverkið metir tað vera alneyðugt, at ábyrgd­ ar­býtið á eldraøkinum verð­ur skipað soleiðis, at saman­hang­u­r millum gjald og vald gevur stovninum neyðugu amboðini at stýra rakstrinum og halda nýtslu­ na innan teir karm­ar, sum eru játtaðir á fíggjarlógini, sig­ur Petra Johnsdóttir Joen­ sen. FAKTA - Játtanin til eldraøkið 2010: 321,8 mió. kr, til 360 búpláss 2011: 326,2 mió. kr, til 358 búpláss 2012: 317,9 mió. kr, til 400 búpláss 2013: 337,7 mió. kr (umframt 4,1 mió í eykajáttan), til 469 búpláss Talan er um netto-játtan á fíggjarlógini til eldraøkið, og fevnir játtanin um rakstur av ellis- og røktarheimunum kring landið og heimatænastuna. Boðanesheimið í Havn og røktarheimið á Grønanesi í Vestmanna lótu upp seint í 2012 og verður 2013 tí fyrsta árið við fullum rakstri á báðum heimum. Rakstrarjáttanin til hesi heim er ávíkavist 22,8 og 4,6 milliónir krónur, tilsamans 27,4 milliónir. Nakað verður tó spart á øðrum konti, tí eldri og óhjálpin fólk flyta úr øðrum tilboðum inn á nýggju røktarheimini. FAKTA – soleiðis verða pengarnir játtaðir Almannaverkið játtar pengar til raksturin av ellis- og røktarheimunum eftir einum sonevndum dagsprísi, ið er býttur í tveir bólkar. Ein dagsprís fyri vanligar røktarheimsbrúkarar, ið er 1314 krónur um dagin fyri hvørt búfólkið, og ein dagsprís fyri fólk við demens, ið er 1524 krónur um dagin fyri hvørt búfólkið. Tískil kostar eitt fólk á røktarheimi millum 480.000 og 556.000 krónur um árið. Harafturat veitur almannaverkið stuðul til sambýli, har er stuðulin 940 krónur um dagin fyri búfólkið. FAKTA – játtanin til Boðanesheimið Boðanesheimið í Havn skuldi upprunaliga takast í nýtslu 1. oktober. Sambært fíggjarlógini fyri 2012 vórðu 7,8 milliónir settar av til Boðanesheimið, sum skuldi latast upp fyri 64 brúkarum, tann 1. oktober. Men tá Boðanesheimið kortini ikki lat upp fyrr enn 1. desember, valdi Almannaverkið, sum umsitur rakstrarjáttanina fyri landskassan, at lækka játtanina við tveimum triðingum, niður í 2,6 milliónir krónur. Men sambært roknskapinum fyri 2012 kostaði raksturin av Boðanesheiminum 4,9 milliónir í fjør, hóast heimið bara hevði opið í ein mánað, enntá bara við 16 brúkarum. Lønarútreiðslurnar vóru 2,1 million, umframt aðrar rakstrarútreiðslur á 750.000 krónur, áðrenn fyrsta búfólkið flutti inn.