fríggjadagur 10. mai 2013síða 10

Fríggjadagur 10. mai 2013 · Nr. 53 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Jón Brian Hvidtfeldt Smáar tríggjar milliónir krón­ur kostaði raksturin av nýggja og stásiliga Boða­nes­ heimi­num, væl at merk­ja áðr­ enn fyrsta fólkið nakran­tíð flutti inn har at búgva, 1. des­ em­ber í fjør. Út­gold­nar vórðu 2,1 milliónir krón­ur í lønum, um­framt aðr­ar rakstr­ar­út­ reiðsl­ur fyri 750.000 krónur. Væl at merk­ja, áðr­enn fyrsta fólk­ið nakr­an­tíð flutti inn. Tá talan er um rakstur, er tað Almannaverkið, sum skal gjalda. Raksturin á ein­ um røktarheimi verður rokn­ aður út eftir einum føst­um gjaldi fyri hvørt bú­fólk­ið, einum sonevndum dags­ prísi, ið Almannverkið rind­ ar leiðslunum á einstøku røktarheimunum at umsita. Men Almannaverkið, ið rindar pengarnar út, eftir­ lýs­ir einum amboði at stýra peng­unum, ið verða játtaðir. Í brævi til lands­stýris­ kvinnuna í almannamálum í mars mánað staðfestir stjór­ in í Almannaverkinum, at talan er um ein generellan trupul­leika fyri allar rakstr­ ar­út­reiðslur á økinum. Men trupul­leikin við vantandi stýrings­amboðum er serliga sjón­lig­ur í samband við at nýggj røktarheim lata upp. Og tað gekk eisini heilt galið, tá tølini fyri fyrs­ta roknskaparár hjá Boðanesheiminum skuldu gerast upp. Í rokn­skap­ar­tøl­ u­num er staðfest ein meir­ nýtsla á 2,3 millión­ir krónur, sammett við ta rakstr­ arjáttan, ið Al­manna­verk­ið veitti Boða­nes­heimi­num. - Tað er neyðugt við neyv­ ari regulering av økinum. Vit mugu hava greiðari ásetingar um, hvat er at rokna sum van­lig rakstrarútreiðsla, ið landskassin skal gjalda (gjøgnum Al­manna­verk­ ið, red.), og nær rakstr­ar­út­ reiðslan má sigast at hava ein slíkan karakter, at hon av røtt­um eigur at vera goldin av kommununi, sigur Petra John­s­dóttir Joensen. Sjónarmiðini hevur stjór­ in á Almannverkinum ført fram fyri Al­manna­mála­ráð­ num, millum annað í brævi til ráðið í mars mánað. Boðanesheimið verður brúkt sum dømi um, hvussu trupult tað er at stýra einum øki, har ein partur tekur av­ gerðir um viðurskifti, ið ein annar partur skal gjalda. Ella, sum stjórin á Al­manna­ verki­num málber seg: - Samanhangur er ikki mill­um gjald og vald. Á flestu røktarheimum er seta­n­ar­myndug­lei­k­in hjá kommununi ella stýri­num fyri røkt­ar­heimið. Leiðsl­ur­ nar á røktar­heim­unum vísa tí ikki bein­leiðis til Al­manna­ verkið. Og tí eru stýrings­am­ boð­i­ni avmarkað til at gera vart við fíggjarligu gongd­ ina, tá framskrivingar og met­ingar geva ábendingar um, at játtanin ikki fer at halda, sigur Petra Johns­dótt­ ir Joensen. Og tað er ikki í lagi, sam­ bært stjóranum á Almanna­ verkinum, sum vísir á, at tað jú er hennara frems­ta upp­ gáva at syrgja fyri, at sam­l­ aða játtanin á fíggjar­lóg­ini til ellis- og røktarheim verður hild­in. - Almannaverkið hevur onga heimild at áleggja sank­ tiónir, um boðini ikki verða fylgd. Í fleiri førum kunnu vit bara heita á avvarandi kommunu ella stýri fyri røkt­ar­heimið um at taka neyðugu stigini, verður ein játt­an ikki hildin. Tí hava vit ikki tey stýringsamboð, sum eru neyðug fyri at tryggja, at nýtsla­n verður hildin innan fyri játtanina á fíggjarlógini, sigur Petra Johnsdóttir Joen­ sen. Stjórin á Al­manna­ verkinum vil tó ikki skjóta alla skyldina yvir á teir skeiv­ leikar, ið eftir hennara tykki eru í skipanini. Tað venda vit aft­ur til. Sprongja karmar Nýggja Boðanesheimið í Havn er sum nevnt bara eitt dømi um eina skipan, har tað sam­bært stjóranum á Al­ man­na­verk­inum ikki er sam­ svar millum gjald og vald. Ein uppgerð yvir rokn­ skapirnar hjá øllum røktar­ heimunum fyri 2012 staðfesti tíð­liga í ár, at so at siga øll hava sprongt sína játtan. Her er talan um tey røktarheim, ið vóru opin alt árið í fjør, og tí eru Boðanesheimið og heimið á Grønanesi í Vest­ manna ikki við. Níggju av 11 stovnum hava brúkt fleiri pengar, enn teimum varð játtað. Samanlagt játt­ aði Almannaverkið teim­um 11 røktarheimunum 192,3 milliónir krónur til rakst­ urin. Men tey brúktu 196,7 milliónir. Staðfesta meir­ nýtslan á 4,4 milliónir krón­ ur svarar til 2,3 prosent av játtan­ini. Á flestu røktarheimum hev­ur Almannaverkið sum­ nevnt ikki heimild at skera ígjøgn­um og krev­ja spar­ ingar, einans gera varug við støðu­na og heita á leiðsl­ u­r­nar á røktar­heimun­um um at koma við upp­skotum til spar­i­ng­ar fyri at halda játtan­ina. Í mars mánað komu so leiðslurnar á røktar­heim­ unum við einum felags út­ spæli til Almannaverkið, har leiðslurnar góvu sítt boð uppá, hvussu sparast kann upp aftur meira á økinum. Spariætlanin kemur aftur at øðrum sparingum, ið komu í gildi á nýggjárinum. Í stuttum mæltu røktar­ heims­leiðslurnar til at skera burtur tilboðini um ítrív, terapeuttímar og rehabilitering. At mið­savna alt bókhaldið og finna pengarnar til hesa upp­ gávuna onkra aðra staðni enn á rakstrarjáttanini til røktar­heimini. Og sum tað triðja mæltu leiðslurnar til at niðurleggja nøkur røkt­ ar­heims­pláss og javna so­ nevnda dagsprísin fyri tey (játtanina til hvørt ein­stakt búfólk, red.) út á tey røkt­ar­ heims­pláss, ið eftir eru. Í brævi til Almannaverkið vístu leiðslurnar á røktar­ heimunum á, at dagsprísurin er útholaður. Prísurin sam­ svar­ar ikki longur við kost­ naðar­støðið í sam­felag­num, og tí røkka pengarnir ikki til meira. - Tí má støða takast til, hvørjar tænastur og á hvørj­um støði, húsfólkini á røktar­heimum í framtíðini kunnu vænta at fáa, skriva leiðslur­nar í felags brævi til Al­mannaverkið í mars. Stjórin á Al­manna­verki­ num sigur seg skilja kritikkin frá røktarheimsleiðslunum. Enntá vera samda. - Eingin lønar­fram­skriv­ ing hevur verið síðstu árini. Tað er fakta, og tað merk­ ir also, at økið skal spara. Bara í ár kostar lønar­ fram­skrivingin umleið 1,5 millión krónur. So jú, á tann hátt kann man væl siga, at dagsprísurin er út­holað­ ur. Hetta er støðan, bæði hjá teimum stovnum, har Útreiðslurnar ren Rætturin at taka avgerðir og fíggjarliga ábygdin av eldraøkinum ganga ikki hond í hond. Almannaverkið, sum umsitur játtanina, hevur ikki heimild til at skera ígjøgnum úti á einstøku røktarheimunum. – Vit síggja yvirtrekk at kalla allastaðni, og tað ger tað ikki lættari, at samanhangur ikki er millum gjald og vald, sigur Petra Johnsdóttir Joensen, stjóri í Almannaverkinum Jón Brian Hvidtfeldt Í tólvta tíma áðrenn ting­ setan endaði og løgtingið fór í summarfrí, kom lands­ stýrið við eini eyka-játt­an­ ar­lóg, ið veitir 4,1 millión krónur aftur at til rakst­ urin av ellis- og røkta­r­heim­ unum. Eyka­játtan­arlógin ­fyri mai varð løgd fram, við­gjørd og sam­tykt, alt um somu leið miku­kvøl­d­ið. 4,1 milliónir krónur er ov lítið, helt andstøðan, sum tí kom við broytingaruppskot um at hækka eykajáttanina upp í 6,2 milliónir. Hetta er tað, ið røktarheimini skulu spara, tí at prís- og løn-ar­ fram­skrivingar eru ikki gjørd­ar í játtanini fyri í ár, sig­ur andstøðan. Men andstøðuuppskotið fall, samgonguuppskotið varð samtykt, og tí fáa ellis- og røktarheimini kring landið tilsamans 4,1 millión­ ir krónur afturat til rakstur í ár. Petra Johnsdóttir Joen­ sen, stjóri á Al­manna­verki­ num, dugir í løtuni ikki at siga, júst hvussu tær 4,1 millión­ir­nar skulu brúkast. - Nú fari eg fyrst á fund vil landsstýriskvinnuna fyri at hoyra, hvat hon ætl­ar. Men tað er greitt, at megin­parturin verð­ur brúkt so­leiðis, at grund­ leggj­andi tæn­ast­ur­nar á røktar­heimunum ikki verða skerd­ar ov nógv, sigur Petra Johns­dóttir Joensen. Stjórin á Al­manna­ verkinum hevur reglu­lig­ an fund við lands­stýris­ kvinnuna, eina ferð um mánaðin. Næsti fundur av hes­um slag er mánadagin, og tá væntar Petra Johns­ dóttir Joensen, at málið verð­ur tikið upp. - Ja, tað rokni eg avgjørt við. Tá vil eg sum nevnt fyrst hoyra útspælið frá Anniku Olsen, og so taka vit tað harfrá, sigur Petra Johns­dóttir Joensen. Stjórin á Al­manna­ verkinum vil heldur ikki meta um, hvørt ella í hvønn mun, tær 4,1 milliónirnar í eykajáttan steðga frá­boð­ aðu sparingunum. - Nú mugu vit fyrst ana­ ly­sera støðuna av nýggjum. Áðr­enn tað er gjørt, vil eg ikki melda nakað út, sigur Petra Johnsdóttir Joensen. Sambært lands­stýris­ kvinnuni í almannamálum vilja tær 4,1 milliónirnar gera góðan mun. - Hetta tekur broddin av avleiðingunum av mangl­ andi rakstrar- og lønar­fram­ skriv­ing­unum, sum hava verið gjøgnum fleiri ár, si­g­ ur Annika Olsen í frá­boð­an á Facebook. 4,1 millión í eykajáttan Mikukvøldið samtykti løgtingið eina eykajáttan á 4,1 milliónir krónur til raksturin av ellis- og røktarheimunum kring landið. Pengarnir skulu brúkast til at taka broddin av fráboðaðu sparingunum, so at tær ikki raka so meint