fríggjadagur 24. mai 2013síða 19

19 Fríggjadagur 24. mai 2013 · Nr. 58 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Gongdin, har ið Føroyar í út­ lendsk­um eygum í støðugt størri mun verða sæddar sum eitt land, ið setur seg uttan fyri altjóða samfelagið, er óheppin og má vendast Hvat fer fram í Føroyum? Hesum spurningi møti eg stund­um, tá ið eg hitti útlendskar politikarar og embætisfólk við áhuga fyri føroyskum viður­ skiftum. Aftan fyri spurningin býr sjálvandi bæði vanligt forvitni og kurteisi, men stundum hoyrist og hómast eisini ein undirliggjandi undran á, hvussu Føroyar standa í altjóða samfelagnum. So líðandi fær man eina fatan av, at umdømið hjá okkara fantast­ iska landi er broytt og skeiklað seinnu árini. Hetta er - ikki lesaranum at siga - ein óheppin gongd. Føroyar og føroyingar hava jú, alt tað ið vit minnast, staðið væl í eygunum hjá okkara gestum og útlendingum sum heild. Drúgva søga Føroya sum sjófar­ andi tjóð, har ið føroysk sjófólk hava arbeitt, fiskað, ferðast og búleikast kring allan knøttin, ber á henda sama positiva bógv. Hvussu djúpt stingur hetta? Kann vera, at mín fatan er ov stív, men okkurt bendir á, at vent er í holuni, hvat ið okkara umdømi viðvíkur. Spurningurin er, um hetta er ein einfaldur image-trupulleiki, ið vit mugu fáa Ferðaráðið, reklamu­ stovur ella nýmótans ráðgevarar at hjálpa okkum við? Ella stingur hetta djúpri, og fevnir hetta meira yvirskipað um, hvussu umheimurin fatar Føroyar? Helst tað seinna. Fatað sum Paria-statur Feskasta dømið um, at Føroyar verða umrøddar og viðfarnar sum eitt slag av Paria-stati - eitt óynskt land - er alt málið um boykottið, ið Europasamveldið hevur í hyggju at seta í verk móti pelagisku vinnuni í Føroyum. Umrøðan í europeiskum organum, t.d. í Europaparlament­ inum, hevur verið ómetaliga negativ. Leitar tú eftir orðunum "Faroe Islands" í útlendskum fjølmiðlum, er myndin lítið frægari. Støða Føroya í arktiskum sam­ anheingi er eitt annað óheppið dømi, og í Arktiska Ráðnum í Kiruna í farnu viku skurraði føroyski leikluturin. Gamaní varð ein góð røða hildin. Men landið forsømdi kjansin at greiða hinum lima­ londunum frá hóttandi boykott­ inum frá ES, ið á fundin­um bað lova sær upp í ráðið sum eyg­ leiðari. Har var møgu­leiki at leggja trýst á ES og at fáa samveldið aftur til samráðingar­b­orðið. Undrunarvert er eisini at Føroyar - í almenna rúminum - góðtaka, at Svøríki ger av, um og hvussu Føroyar verða umboðaðar har, ið avgerðir verða tiknar um Arktis. Myndin er grumsut. Í summum førum verður tramp­að og leikað í, har ið frægast er at vísa diplomatisk snildi, og í øðrum førum eru Føroyar púra passivar, tá ið tær eiga at reagera. Til fánýtis leitar man eftir góðu søgunum um Føroyar sum frí­ tíðarparadís og heimsins smørhol fyri ferðafólk úr stórbýum í Europa og Amerika. Positiva ímyndin er av sonnum farin í bakgrundina. Uttanlandspolitikkurin haltar Orsøkirnar til støðuna kunnu vera fleiri. Ein av teimum er ivaleyst, at uttanlandspolitikkur Føroya onkursvegna er tægaður sund­ ur millum tvey heimlig aðal­ráð: Fiskimálaráðið og Løg­mans­skriv­ stovuna. Formliga liggur uttan­lands­ politikkur undir Løg-mans­skriv­ stovuni, og har eigur hann eisini at vera. Veruleikin er tó, at Fiskimála­ ráðið í nógv størri mun rekur politikkin, ið sæst og hoyrist uttan fyri landoddarnar. Hetta er ráðið, ið skapar heildarfatanina av Føroyum í umheiminum. Fiskivinnusamráðingarnar, sum seinnu árini, sum kunn­ugt, hava verið merktar av saman­ brestum og ósemjum, leggja í grundini uttanlandspolitisku linju Føroya. Og tess størri ósemjur í fiski­ vinnumálum, tess verri gerst samlaða umdømi Føroya. Eftir hjá Løgmansskrivstovuni liggja mál, ið ikki eru eins sjónlig, og tað ber í sær, at umsitingin hjá løgmanni tykist at hava minni ávirkan, tá ið uttanlandspolitiska linjan verður løgd. Tørvur á miðvísum uttanlandspolitikki Neyvan ber til at broyta og betra umdømið Føroya eftir einari nátt - "overnight", sum tey siga. Tó ber til at fáa betri stýr á tí, sum almennu Føroyar vilja og gera á altjóða pallinum. Man kann byrja við at leggja allan uttanlandspolitikkin har, ið hann hoyrir heima, nevniliga hjá løgmanni og umsiting hansara. Eisini er neyðugt, at landsstýrið ger upp við seg sjálvt, hvat ið er uttanandspolitikkur, og hvat ið ikki er tað. Mær tykir til dømis, at sam­ ráðingar við onnur lond um fiski­ rættindi koma undir uttanlands­ politikk, ið, sum nevnt má rekast og umsitast á sama stað, sum annar uttanlandspolitikkur. Eisini ber til at umskipa í umsitingini, so at nógv fleiri av verandi kreftum verða fluttar og brúktar til at leggja til rættis og at halda fast um ein uttan­ landspolitikk, ið gagnar øllum áhugamálum Føroya. Fyrst og fremst er tó tørvur á, at vit hava eitt landsstýri, sum við sunnari fornuft dugur og torur at reka uttanlandspolitikk, ið flytir okkara land fram á leið. Lesur tú nýggjastu frágreið­ ingina frá landsstýrinum um uttanríkispolitikk, so má tíverri sigast, at nógv restar í. Ongin konstruktiv fiskivinnupolitisk kós, og ongin nevniverdur Europapolitikkur. Tað ber væl til at fáa væl betur burturúr, og tað ber eisini til at betra umdømið hjá okkara landi. Fyrsta kravið er, at ovasta leiðsla landsins gongur á odda. tíðargrein Edmund Joensen fólkatingsmaður fyri Sambandsflokkin Tórbjørn Jacobsen Jóannes Eidesgaard Hans Pauli Strøm Hergeir Nielsen Jógvan Sundstein Edmund Joensen Føroyar sum Paria-statur?