hósdagur 30. mai 2013síða 10

Fríggjadagur 24. mai 2013 · Nr. 58 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Jón Brian Hvidtfeldt – Nei, eg orki ikki meira. So nú eri eg í holt við at avvikla alt. Eg rokni við at brúka juni mánað til at taka av neyt­ini og sleppa mær av við mjólkakvotuna, og gleði meg til at vera leysur av øllum, tá vit koma inn í juli. Mortan Joensen tosar við sorgblídni í røddini, tá hann greiðir frá um garðin, ið hev­ ur verið hansara arbeiðs­pláss síðstu 11 árini. Pápin, Fritleiv Joensen, lat fjósið byggja í 1974, og tá bróðurin Jógvan fall frá, tók Mortan yvir. – Avbjóðingin hevur alla tíðina verið at halda fjósið við líka og at endurnýggja seg. Men hesi árini havi eg ferð eftir ferð rent meg fast­ an í Búnaðargrunninum, sum eftir mínum tykki setir heilt órími­ligar treytir fyri at veita lán, sigur Mortan Joensen. Hann tekur fram dømi um eina mjólkimaskinu, ið hann skuldi keypa brúkta úr Danmark, afturi í 2005. – Eg hevði brúk fyri 40.000 krónum í láni úr Búnaðar­ grunninum. Lánið fekk eg, men afturfyri kravdi grunn­ urin trygd í mjólka­kvot­um og øðrum fyri meira enn tvær milliónir krónur. Tá sá eg, at her var heilt galið, sigur Mortan Joensen. Eins og flestu aðrir garð­ar kring landið verður fjós­ið á Kambsdali rikið í ein­um smá­ partafelag. Men stand­andi krav frá Búnaðargrunninum er, at bóndin skal hefta per­ sónliga. – Eg havi søkt um lán úr Búnaðargrunninum fleiri ferð­ir. Men altíð hevur kravið um trygd verið sera stórt, og altíð havi eg skula heft per­ són­liga fyri skuldini. Tað kann ikki vera rætt, tá talan er um vinnuligt virksemi, og tað kann eg heldur ikki bjóða familjuni, sigur Mortan Joensen og heldur fram: – Avleiðingin hevur so ver­ið, at vit klára ikki at gera neyð­ugu íløgurnar. Tað blívur bara til pjøss. Men vit mugu bara staðfesta, at vit bløða út, sigur Mortan Joensen, ið rekur fjósið saman við kon­ uni Lis. Endurnýggjan Mortan Joensen hevur mjólka­kvotu á 320.000 litrar, hann hevur tilsamans 80 neyt í fjósinum, harav út við 40 eru mjólkineyt. Fjósið á Kambs­ dali var modernað í 1974, men menningin á økinum er farin frá básafjósum til fjós, har neytini ganga frítt og verða mjólkað av mjólkirobottum. – Tað eru eftirhondini sjey ár síðani, at vit høvdu eina verk­ætlan klára um at byggja nýtt eftir prinsippinum um eitt fjós við fríttgangandi neyt­um. Vit hugsaðu okkum eitt fjós, ið kundi framleiða eini 500.000 litrar av mjólk um árið sigur Mortan Joensen. Tilsamans hevði íløgan ver­ið um 20 milliónir krónur. Men lógin heimilar tó stuðul til at byggja brunn og køst, og tí hevði íløgan netto verið væl lægri. – Vit søktu um stuðul til at byggja brunn og køst, tá lógin kom í gildi fyri tveimum ella trimum árum síðani, men tað gav einki ítøkiligt. Tað var tó kravið um at hefta persónliga fyri øllum, ið bremsaði ætlanini. – Eg verði 50 ár í summar, og tað er vónleyst hjá mær at binda meg persónliga fyri milliónir. Tað gongur snøgt sagt ikki at risikera hús og heim fyri sítt vinnuliga virk­ semi, sigur Mortan Joensen. Dreymurin um at gera íløgu í ta endurnýggjan, ið sam­bært honum er for­treyt fyri at reka fjós og mjólka­ framleiðslu víðari, førdi hann út á eitt vegamót: – Tað er somikið bundið og strævið at reka gomlu fjós­ini, at vit orka snøgt sagt ikki meira. Eins og í øðr­um vinnulívi er tað tí ein for­ treyt, at vit sleppa at endur­ nýggja okkum, sigur Mortan Joensen. Í fjørsummar fóru Mortan og konan Lis í summarferiu uttanlands í tvær vikur. Tað var fyrstu ferð, síðani hann bleiv bóndi fyri 11 árum síð­ ani, at tey hildu feriu. – Tá sóu vit, at her má okk­urt alvorligt henda. Antin gera vit tað ordiligt, ella gev­ast vit, greiðir Mortan Joensen frá. Avgerðin fall herfyri. Í besta føri fær hann onkran at taka yvir. Í ringasta føri verða neytini slaktað og mjólka­kvotan avviklað. – Ja, bóndin á Viðareiði hev­ur víst áhuga fyri at at taka yvir kvotu og neyt. Higar­til hevur hann ikki fing­ið fíggingina upp á pláss, Mortan riggar av Eftir 11 ár sum bóndi er Mortan Joensen komin til eitt vegamót. Út við 40 ára gamla fjósið er niðurslitið og ótíðarhóskandi til dagsins landbúnað. Men Búnaðargrunnurin, ið annars varð settur í verðina fyri at veita lán til føroyska landbúnaðin, setir somikið harðar treytir, at bóndin í Fuglafirði nú tveitir handklæðið í ringin Mortan Joensen traðkaði barnaskógvarnar í fjósinum hjá pápanum, Fritleiv Joensen. Síðstu 11 árini hevur hann sjálvur rikið fjósið saman við konuni Lis, men nú rigga tey av