hósdagur 30. mai 2013síða 12

Fríggjadagur 24. mai 2013 · Nr. 58 12 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Jón Brian Hvidtfeldt – Grundleggjandi trupul­ leikin er, at Búnaðar­grunn­ urin virkar ikki til frama fyri bøndurnar. Grunn­urin setir alt ov hørð krøv fyri at læna út pengar, og hartil er ikki óvanligt at tað tekur millum hálvt og eitt ár at fáa svar uppá eina um­sókn um lán. Sigert Patursson, for­ maður í Bóndafelagnum, er bersøgin, tá hann skal lýsa Búnaðar­grunnin, hvørs fremsta uppgáva er at slóða fyri menning og endur­ nýggjan innan før­oyska landbúnaðin. – Stórsti trupulleikin er, at bøndurnir verða kravd­ ir at hefta persónliga fyri øllum lánum úr Búnaðar­ grunninum. Tað kanst tú ikki bjóða fólki í dag, sigur Sigert Patursson. Formaðurin í Bónda­felag­ num hevur hug at draga samanberingar til aðrar partar av vinnu­lív­inum. – Her er enntá talan um íløgur í eitt festi, sum bónd­ in í princippinum ikki eigur, men má avhenda til onkran annan við pensjónsaldur. Hetta eru ikki vanligar vinnulívstreytir, og tað er snøgt sagt ikki rímiligt, at landbúnaðurin skal arbeiða undir slíkum treytum, sig­ur Sigert Patursson og held­ur fram: – Ímynda tær, at okkurt gongur galið og bóndin kemur afturút við láninum. Tá kanst tú í princippinum fyrst missa festið, og hartil standa eftir við allari skuld­ ini, ið tú jú hevur ver­ið noyddur at hefta fyri per­ sónliga. Vinnan doyr Persónliga hevur Sigert Patursson valt at ganga ímóti streyminum og hev­ ur bundið seg á hendur og føtur fyri íløgu í nýtt fjós til fríttgangandi mjólki­ neyt. Hann brúk­ar Búnaðar­ grunn­in. Men formaðurin í Bóndafelagnum er eitt ein­ dømi í vinnuni. – Lánipolitikkurin hjá Búnaðargrunninum ger, at ongar íløgur verða gjørdar í føroyskan landbúnað. Og uttan íløgur verður eingin vinna í framtíðini. So ein­falt er tað, sigur Sigert Paturs­ son. Í dag eru 29 mjólka­fram­ leiðarar kring landið. Men flestu fjósini eru gomul, og endurnýggjanin letur bíða eftir sær. – Livitíðin hjá einum fjósi er kanska eini 30 ár. Tað merkir, at í princippinum skulu íløgur gerast í eitt nýtt fjós um árið. Og sjálvt um mjólkaframleiðslan verð­ur miðsavnað í 15 fjós, skal eitt nýtt fjós byggjast annað­hvørt ár. Men vit síggja at kalla ongar íløgur í vinnuni, og orsøkin er eftir mínum tykki at finna hjá Búnaðargrunninum, sig­ur Sigert Patursson. Formaðurin í Bónda­fel­ agnum er fortørnaður: – Í sjeytiárunum settu vit okkum sum mál, at í Før­oyum skulu vit drekka føroyska mjólk. Við verandi gongd doyr vinnan burtur, og so drekka vit ikki longur føroyska mjólk. Tí mugu vit gera okkum greitt, hvat vit sum samfelag vilja við hesi vinnuni, sigur Sigert Patursson. Bremsan Búnaðargrunnurin bygg­ ir upprunaliga á eina soli­ dar­iska skipan millum før­ oysku bøndurnar. Hvørja ferð eitt jarðarstykki verð­ur selt burtur av fest­ inum hjá einum bónda, fara pengarnir í Búnaðar­ grunn­in. Allir bøndur hava møgu­leika at søkja um lán úr Búnaðargrunninum, tá íløgur skulu gerast á garð­ inum. Harvið skuldi grunn­ ur­in gerast ein aktivur við­spælari fyri at menna ný­skapan, endurnýggjan og fram­burð í hesi vinnu. Men sambært formanninum í Bóndafelagnum er støðan júst tann øvugta: – Skulu vit hava vinnu­ ligan landbúnað í Føroyum, so mugu vit hava ein grunn, sum fungerar. Búnaðar­ grunnurin átti at verið krumtappurin í vinn­uni. Men grunnurin er so tvør­ligur, at so at siga eingin bóndi kann brúka hann. Ein skipan, ið brúk­ar­in ikki ger gagn av, er mein­ingsleys, og tí seti eg spurnar­tekin við sjálvt enda­ málið við grunninum, sigur Sigert Patursson. Formaðurin í Bónda­fel­ agnum sigur seg sum so einki fáa gjørt við støð­una. – Nei, tað tykist vera sera trupult at gera nakað sum helst við grunnin. Tí eftir­ lýsi eg, at politikararnir seta greið mál fyri før­oysk­an landbúnað, og at Bún­aðar­ grunnurin so fær boð um at stýra eftir hes­um málum, sigur Sigert Paturs­son. jonbrian@sosialurin.fo Endamálið er burtur Jón Brian Hvidtfeldt – Eg visti helst ikki, hvat eg fór inn til. Tað sigur ein ann­ars fáorðaður Poul Hansen, nú fyrr­verandi næst­for­mað­ur í Stýrinum fyri Búnaðar­ grunnin. Royndi advokaturin og vinnulívsmaðurin varð av landsstýrismanninum í land­búnaðarmálum biðin um at gerast stýrislimur, tá nýtt stýri skuldi veljast um árs­skiftið 2011-2012. Poul Hansen tók av og gjørdist næstformaður. – Tað var ein nýggj av­ bjóð­ing, og landbúnaður hev­ur mín áhuga, sigur Poul Hansen um avgerð­ina. Men 13. mai í ár sendi hann sína uppsøgn avstað til Fiskimálaráðið, ið var­ ar av landbúnaðinum í Før­oy­um. Grundgevingin fyri upp­søgn­ina er, at Poul Hansen sigur seg ikki kunna taka undir við førda láni­ politikkinum og krøv­unum um trygdirnar, ið Búnaðar­ grunnurin setir bønd­ unum. Sosialurin hevur fingið innlit í uppsøgnina, sum Poul Hansen tó ikki hevur hug at útdýpa. – Nei, eg eri fevndur av tagnarskyldu, so eg fái ikki sagt meira um hatta málið, sigur Poul Hansen. Fiskimálaráðið hevur tikið uppsøgnina til eftir­ tektar. Poul Hansen er farin Nýggi formaðurin í Bónda­felaginum setir spurnar­tek­in við sjálvt endamálið við Búnaðargrunninum, ið varð settur í verðina til at fíggja føroyska landbúnaðin. – Tá bøndurnir meta grunnin vera so vánaligan, at teir ikki kunnu brúka hann, má eg eftirhondini spyrja, hvat endamál er við grunninum, sigur Sigert Patursson Ósemja um lánipolitikkin og krøv um trygdir fekk um dagarnar Poul Hansen at siga seg frá sum næst­for­mann í Búnaðar­grunn­inum Lánipolitikkurin hjá Búnaðargrunninum er við at forkoma landbúnaðinum, heldur Sigert Patursson, formaður í Búnaðargrunninum Uppsøgnin frá Poul Hansen kom minni enn hálvt annað ár eftir at hann varð valdur til næstformann í Stýrinum fyri Búnaðargrunnin