fríggjadagur 21. januar 2000síða 2

3 tíðindablaðið sosialurin Nr. 14 - 21. januar 2000 Alandia avloysa Smyril Gongst sum ætlað, verður tað 115 metra langa finska ferjan, Alandia, ið skal røkja Suðuroyarsiglingina meðan Smyril er í dokk JOHN JOHANNESSEN Tað verður helst tann 4.152 bruttoregistartons stóra finska ferjan, Alandia, ið skal røkja Suðuroyarsigl- ingina ein góðan mánað, meðan Smyril er í dokk. Fólk frá Strandfaraskip- um Landsins hava júst verið í Finnlandi og hugt eftir skipinum, og sigur Magnus Magnussen, tekniskur leið- ari á SL, at hetta er skipið, ið liggur fremst í huganum, verður peningur funnin at leiga avloysaraskip til Suð- uroyarsiglingina, meðan Smyril er í dokk. Tíðarskeiðið ikki avgjørt Magnus Magnussen sigur, at tað enn ikki er gjørt av, hvat tíðarskeið, Alandia kemur at røkja Suðuroyar- siglingina. Hetta hongur saman við nær reiðaríið, Eckerö Line, ið eigur Al- andiu, vil leiga skipið út. Somuleiðis hongur hetta eisini saman við, nær pláss er fyri Smyrli í dokkini á Skála. Tó vónar tekniski leiðar- in, at Alandia verður sett inn í Suðuroyarsiglingina um- leið fyrsta mars. Farleiðin, finska skipið vanliga siglir, er millum Grisselhamn í Svøríki og Eckerö, stutt norðan fyri Mariehamn, á Álandi. Størri enn Smyril Avloysaraskipið til Suður- oyarsiglingina er størri enn Smyril. Alandia er 108,7 metrar long og 17,2 metrar breið, meðan Smyril 92,66 metrar langur og 16,7 metr- ar breiður. Alandia er 4.152 brutto- registartons, meðan Smyril einans er 2.430 bruttoreg- istartons. Eisini tekur avloysaras- kipið nógv fleiri ferðafólk enn Smyril. Ja, hon tekur enntá fleiri ferðafólk enn Norröna. Alandia tekur 1.320 ferðafólk, meðan Smyril tekur 800 ferðafólk og Norröna tekur 1.100. Umborð á Alandiu er pláss fyri 220 persónbilum. Umborð á Smyrli er pláss fyri 100 persónbilum og umborð á Norrönu er pláss fyri 350 persónbilum. Orsøkin til, at Alandia tekur nógv fleiri ferðafólk enn Smyril og eisini fleiri enn Norröna er, at hon er bygd sum dagferja, og hev- ur tískil ikki so nógvar koyggjur. Hóast Alandia er størri enn Smyril og tekur fleiri ferðafólk enn hann, vinnur Smyril hana tó á einum øki. Hann siglir skjótari. Smyril kann nevniliga sigla við 19,6 míla ferð, meðan ferð- in hjá Alandiu er 16,5 míl. Hetta kemur tó ikki at leingja munandi um sigling- artíðina millum Suður- oynna og Havnina, tí Smyril siglir vanliga ikki við fullari ferð á hesi farleið. Finsk-føroysk manning Treytin fyri, at Strandfara- skip Landsins kunnu leiga finsku ferjuna er, at skiparin og ein partur av manningini vera finnar. Men tó verður meginparturin av manning- ini føroysk. Áðrenn endalig avgerð verður tikin um at leiga Al- andiu, eru ymiskir tekniskir smálutir, sum skulu kannast í Føroyum. Til dømis skal kannast, um ferjuskráarnir passa til portrini á Alandiu og ymiskt annað líknandi. Men hetta sær Magnus Magnussen, tekniski leiðar- in á SL, ikki sum nakran stórvegis trupulleika, og væntar hann tískil, at tað fer at bera til at seta Alandiu inn í Suðuroyarsiglingina einaferð fyrst í mars. Alandia skal væntandi røkja Suðuroyarsiglingina ein góðan mánað, meðan Smyril er í dokk Mynd: Eckerö Linjen Smyril: Alandia: Norröna: Byggiár: Aalborg Værft 1969 Týskland 1972 Týskland 1973 BRT: 2.430 4.152 7.475 Long: 92,66 m 108,70 m 128,89 m Breidd: 16,70 m 17,2 m 20,81 m Ferð: 19,5 míl 16,5 míl 22 míl Ferðafólk: 800 1.320 1.100 Bilar: 110 220 350 Fakta um støðirnar kring landið Heimabio Leiga videofilmar á hesum støðum: Statoilstøðin í Gundadali tel. 314770 Statoilstøðin í Kollafirði tel. 421083 Statoilstøðin í Saltangará tel. 449133 Statoilstøðin í Klaksvík tel. 457353 Statoilstøðin í Sørvági tel. 332001 Statoilstøðin í Sørvági tel. 332001 Statoilstøðin í Leirvík tel. 443360 Nýggir filmar hvørja viku UNIVERSAL SOLDIER NOTTING HILL LOKKEDUEN THE MATRIX Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov Marknaðardeild: Jonhard Hammer Dagbjørt S. Hansen Blaðfólk: Áki Bertholdsen, Turið Kjølbro Dánjal Højgaard Dagfinn Olsen John Johannessen Sveinur Tróndarson Eyðun Klakstein Niclas Johannesen Yngd: Jákup Mørk Myndamenn: Jens Kristian Vang Álvur Haraldsen Útgevari, uppseting: Sp/f Sosialurin Bústaður: Argjavegur 26, Argir Postadr: Postsmoga 76, 110 Tórshavn Telefon: 311820 Telefax. 314720 e-mail: post@sosialurin.fo Lýsingar: lysing@sosialurin.fo Internet: www.sosialurin.fo Prent: Sosialurin Sosialurin Skattatrýst og tænastustøði SÍÐANI hetta landsstýrið tók við hava vit sæð, hvussu veruligur fólkaflokspolitikkur er, tá hann sleppur at folda seg út uttan forðingar av nøkrum slag. Tað er ein óreingilig sannroynd, at landsstýrið rekur borgarligan fólkaflokspolitikk, og at Fólka- flokkurin miðvíst brúkar fullveldisstrembanina hjá Tjóðveldisflokkinum til at reka sín borgarliga poli- tikk. At fíggjarmálaráðharrin í mongum gongur inn fyri borgarligum fólkaflokspolitikki er neyvan heldur nakað dulsmál longur. Málið hjá Fólkaflokkinum og harvið landsstýrinum er at lækka skattin, at privatisera, at skerja ella minka játtaninar til al- mennar tænastustovnar fyri bert at nevna nakað. Samtíðis verður kravt, at tænastustøðið hjá somu almennu tænastustovnum skal vera tað sama ella helst betur. At Tjóðveldisflokkurin er farin uppá vognin hjá Fólkaflokkinum síggja vit best í sam- bandi við játtaninar á fíggjarlógini til Strandferðsl- una og sjúkrahúsøkið. Hetta hendir um somu tíð, sum metstórt yvirskot er á fíggjarlógini. TAÐ vit hava frætt er, at hetta yvirskotið skal brúkast til at konsolidera við til verri tíðir. Hetta ljóðar skilagott, men hetta er ikki veruliga orsøkin. Hon er fullveldið. Fíggjarmálaráðharrin og floksfel- agar hansara í Tinganesi vilja - og tað eru teir eisini noyddir til - vísa í verki, at vit eru før fyri at klára okkum sjálvi búskaparliga, og tað kann jú bert gerast, um vit vísa sparsemi og hóvsemi og hava stór yvirskot á fíggjarlógini, sum væl einaferð skulu koma ístaðin fyri blokkin. Slíkt er logiskt og solangt kann man fylgja teimum. Men so mugu teir eisini viðganga yvirfyri Føroya fólki, at poli- tikkurin er at spenna lívreimina inn bæði tá tað viðvíkur tænastum, sum Strandferðslan og sjúkra- húsini skulu veita. Ístaðin fyri at viðganga hetta fara teir upp í kórið hjá teimum borgarligu og tosa um privatisering og um at krevja meira av hesum stovnum. Tað er ein áfrávíkilig sannroynd, at tað ber ikki til at varðveita eitt høgt tænastustøði, um tú ikki gevur stovnunum tú krevur hetta av neyðugu midlarnar. Júst støðan á Strandferðsluni og eitt nú Landssjúkrahúsinum eru talandi dømi um hesa øvugtu gongd. Vit síggja í dag, at eitt nú borgarligu flokkarnir í Danmark eru farnir at innsíggja, at tú kanst ikki seta skattin niður og samtíðis hava eitt vælútbygt heilsuverk. Teir góðtaka tí í dag eitt høgt skattatrýst, tí teir síggja, hvussu týdningarmikið tað er ma. at hava eitt vælvirkandi sjúkrahúsverk. Í hesum døgum hava føroyskir læknar gjørt vart við, at politiski myndugleikin í Føroyum virðir ikki tey krøv, sum í dag verða sett í Norðurlondum til eitt nýtímans sjúkrahúsverk. Vit eru rætt og slætt eftirbátur. TJÓÐVELDISFLOKKURIN er størsti flokkur.Hann situr á pengakassanum. Hann hevur sett sær sum mál metstórt yvirskot á fíggjarlógini. Men tá má hann eisini taka sær høvuðsábyrgdina av, at so týðandi stovnar sum Strandferðslan og sjúkra- húsini ikki fáa veitt tær tænastur, sum flest allir samfelagsborgarar ynskja og krevja. Meðan Karst- en Hansen situr á kassanum, ið er á tremur við pengum, so sindrast so stovnar sum Strandferðsl- an og Landssjúkrahúsið. Tað er ómoralskt at liggja oman á so nógvum pengum og lata alt syndrast rundan um seg. Endamálið er at geva borgarunum eina góða tænastu, men í dag fáa teir alt ov lítið fyri tann skatt teir gjalda. Skulu borgararnir velja millum skattalætta og góðar tænastur, so velja teir góðar tænastur. Tað vit síggja er ein kaldur og kyniskur politikkur, har fólkafloks- og tjóðveld- ismenn ganga hond í hond. Oddagrein ÓLAVUR Í BEITI Í viðmerkingunum til upp- skotið um broyting í ferðsl- ulógini, vísur Dan R. Peter- sen á, at eitt uppskot tolu- liga líkt hesum varð av Før- oya Landsstýri lagt fyri tingið 30. mars 1993, men táverandi rættarnevnd kendi seg ikki sannførda um, at tað var rætta løtan at gera hesa lógarbroyting í Føroy- um, og setti tí einki uppskot fram. Málíð fall sostatt burt- ur. Og í 98 legði landsstýrið uppskot fyri tingið um broyting í løgtingslóg um ferðslu, har talan var um fleiri týdningarmiklar broytingar í ferðslulógini, harímillum eisini uppskot um ásetingar um afturvegan av førararættinum í førum, har viðkomandi hevði yvir- hildið eina eftiransaða við- gerð fyri rúsdrekkamis- nýtslu. Men málið fall burt- ur, sbr. stýrisskipanarlógini, tí tað ikki var liðugt viðgjørt undan valinum. – Hildið verður, at einki er til hindurs fyri at taka hesa einu lógarbroyting um afturútvegan av førararætt- inum í ávísum førum til við- gerðar fyri seg. Ein orsøkin til, at tað verður gjørt, er, at henda broyting hevur virkað í Danmark í fleiri ár. Tað førir við sær, at maður/kona t.d. dømd í Føroyum, kunnu flyta til Danmarkar og fáa koyrikortið aftur eftir hálv- ari tíð, um tey lúka treytir- nar. Heldur ikki er nøkur loyna, at tað eru nógv fólk í Føroyum, ið eru sera áhug- að í hesum máli. Tað er í mongum førum lemjandi at hava mist koyrikortið í drúgva tíð og forrent eisini, um tú kanska heilt ert givin við at drekka og hevur broytt lívsstíl, sigur Dan R. Petersen í viðmerkingu- num. Riggar væl Og víðari vísur hann á, at sum er, kanst tú í Føroyum, um tú ert dømdur at sita upp til 60 dagar vegna rúsdrekk- akoyring, sleppa frá at sita, um tú í 1 ár hevur verið í einari eftiransandi viðgerð fyri rúsdrekkamisnýtslu. Henda skipan, ið hevur virkað síðani 1992, tykist at rigga væl, men frá Krimi- nalforsorgini, ið umsitur hesa skipan, vita vit, at á- hugin hevði verið munandi størri, um reglurnar um aft- urútvegan av førararætti- num eisini vóru galdandi í Føroyum. – Skipanin um viðgerð fyri rúsdrekkakoyrarar í staðin fyri fangahús varð sett í verk í Danmark í 1990. Orsøkin var hon, at 2/3 av øllum rúsdrekkakoyrarum við fangahúsrevsing vórðu mettir at hava so stórar trup- ulleikar av rúsdrekka, at teimum tørvaði viðgerð. Úrslitið var so væleydnað í Danmark, at gjørt var av í 1992 at geva møguleika fyri afturútvegan av koyrikorti- num við somu treytum. Føroyingar einki øðrvísi Uppskotið fevnir sostatt um tey, ið hava mist koyrikortið millum 3 ár og med alla. Hesi fólk eru vandamikil fyri ferðslutrygdina. Vónin er, at viðgerð í staðin fyri fangahús og afturútvegan av koyrikortinum við ávísum treytum skal hava við sær færri endurtøkur av rús- drekkakoyring hjá sama bil- førara. Danmarks Statistik hevur eftirkannað hetta, og vísir kanningin, at broyting- in er hagfrøðisliga týdning- armikil og ikki tilvildarlig. Talið av rúsdrekkakoyrarum er minkað sum heild, og tal- ið av teimum, ið fáa aftur- stig, er munandi minkað. – Tað er valla orsøk at halda, at føroyingar skuldu verið øðrvísi í so máta. So- statt skuldi verið ferðslu- trygdarligur fongur í hesi skipan umframt gagn fyri rússdrekkadømda føraran, avvarðandi hansara og ar- beiðspláss. Heldur ikki er tað uttan týdning fyri sam- felagið, at fangahúsplássini verða spard, tí fólk velja heldur at fara í viðgerð enn at fara inn at sita og so kanska eisini at fáa koyri- kortið aftur fyri tíðina. Fyri mong er missurin av koyri- kortinum størri revsing enn tað at fara inn at sita. Siðvenja Nevndin, ið gjørdi lógar- uppskotið, ið lagt varð fram í mars 1998, gjørdi í við- merkingunum til lógina vart við, at hon var av tí fatan, at ásetingarnar í føroysku ferðslulógini so vítt gjørligt skuldu tilevnast í samsvari við tær samsvarandi áset- ingarnar í donsku ferðslu- lógini. – Við hesum kann sið- venja hjá danska Hægsta- rætti nýtast beinleiðis her, og so slepst eisini undan at byggja upp eina serliga før- oyska siðvenju, sum hevði verið sera trupult fyri bæði dómstólarnar og ákæruvald- ið. Ein harmonisering við danska ferðslulóggávu hev- ur harafturat tann ágóða við sær, at frádøming av førar- arættinum sambært før- oyskari ferðslulóg uttan himpr verður viðurkent av donsku myndugleikunum, sigur Dan R. Petersen í við- merkingunum til uppskotið. Missurin av koyri- kortinum størri revsing – Tað er í mongum førum lemjandi at hava mist koyrikortið í drúgva tíð og forrent eisini, um tú kanska heilt ert givin at drekka og hevur broytt lívsstíl, sigur Dan R. Petersen m.a. í viðmerkingunum til uppskot, sum hann hevur lagt fram vegna Javnaðarflokkin At missa koyrikortið er størri revsing, enn at skula inn at sita, heldur Javnaðarflokkurin Sakførari viðger uppsøgnina Verkfrøðingafelagið hevur sent málið um uppsøgnina av Jákupi Mørkøre til kanningar hjá sakførara JOHN JOHANNESSEN Tað er ikki vist, at uppsøgn- in av Jákup Mørkøre verður løgd fyri rættin, hóast hann ikki góðtekur uppsøgnina. Fakfelagið hjá fyrrver- andi sjúkrahúsleiðaranum, Verkfrøðingafelagið, hevur sent málið til kanningar hjá sakførara. Men hóast tað verður prógvað, at uppsøgn- in er órættvís, er ætlanin ikki at fara í rættin við málinum – í hvussu so er ikki beinan vegin. Formaðurin í Verkfrøð- ingafelagnum, Suni Joen- sen, sigur, at eitt sakarmál í fyrsta umfari er útilokað í hesum málinum. – Vísir tað seg, at upp- søgnin av Jákupi Mørkøre er órættvís, seta vit okkum í samband við Almanna- og Heilsumálastýrið og royna at fáa greiðu á viðurskift- unum, sigur Suni Joensen, sum tó ikki útilokar, at mál- ið kann fara í rættin, um Al- manna- og Heilsumálastýr- ið ikki verður at tosa við. Formaðurin í Verkfrøð- ingafelagnum ger tó greitt, at hann ikki vil taka støðu til, um fyrrverandi sjúkra- húsleiðarin varð órættvíst viðfarin fyrr enn sakførarin er liðugur at kanna málið. Tað verður hann helst eina- ferð í næstu viku. Jákup Mørkøre, fyrr- verandi sjúkrahúsleiðari