fríggjadagur 23. juni 2000síða 9

17 tíðindablaðið sosialurin Nr. 118 - 23. juni 2000 16 tíðindablaðið sosialurin Nr. 118 - 23. juni 2000 Hygg & Hoyr ynskir lesarum, hyggjarum og lurtarum eitt gott summar Fríggjadagin 23. juni ÁKI BERTHOLDSEN Tá i› enski vatnflúgvarin setti seg á Vágsfjør›i tann fyrsta sunnudag- in í januar í 1946, var lagnan hjá teirri 17 ára gomlu Hildu Petersen avgjørd. Tí úr flúgvaranum steig tann 23 ára gamli herma›urin, Douglas Peters, vanliga nevndur Doug. Ta› var rættiliga skjótt, at ta› rann saman ímillum vágsgentuna og hermannin, og longu 1. de- sember sama ári› giftust tey í Vági, og beint aftaná fór hon til Onglands vi› manninum. Ta› eru nú 54 ár sí›ani, men hó- ast Hilda hevur havt eitt gott og eydnusamt lív í Onglandi, er tó onki pláss í allari ver›ini sum heimbygdin í Vági. —"Sjálvt um je bygve í Ong- landi, blívi je verandi vágbingur til ta› sí›sta", sigur hon á tí ey›kenda vágsmálinum, sum ikki er broytt, hóast útisetuna í meiri enn eina hálva øld. Og at okkurt slag av longsli altí› hevur veri›, fornoktar seg ikki, tí hesi 54 árini í útlegd, hevur hon veri› aftur í Vági og fer›ast heilar 36 fer›ir. — Og hvørja fer›, kósin ver›ur sett ímóti Vági, sigi eg, at nú fari eg heim. Tí sama, hvussu leingi eg búgvi í Onglandi, er ta› altí› Vágur, sum ver›ur heimsta›ur mín. Linna fyri likam og sál Vit hittu Hildu, sum er blivin 71 ára gomul, nú hon einafer› aftur er komin aftur til Vágs at fer›ast. Og í samrø›uni okkara millum fer›ast tankarnir aftur til farnar dagar, til óvitadagarnar í Vági, til dagin hon hitti Douglas og til eitt gott og langt lív í Onglandi og ikki minst, til toganina ímillum sjálvvaldu útisetuna í Onglandi og longsulin heimaftur aftur til Vágs. Hon sigur, at hóast Douglas bara var 23 ára gamal, tá i› hann kom til Føroya, var hann tá longu royndur herma›ur. Hann bleiv herma›ur bara 18 ára gamal og sí›ani hev›i hann veri› alla myll- una runt, ígjøgnum Frakland T‡skland og Belgia, á›renn hann var› sendur til Føroya. —Hjá teimum var ta› heilt væl- signa› vælger›andi, bæ›i fyri lik- am og sál at koma til Føroyar, tí her var so fri›aligt. Serliga var ta› kvirran, sum hugtók teir, og ta› fall slíkur fri›ur á teir í Føroyum, aftaná ræ›uleikarnar ni›ri í Ev- ropa. Og ta› var júst ta›, teir trongdu til, á›renn teir vór›u sendir heim aftur eftir krígslok til at liva eitt vanligt lív. Og kríggi›, ta› fór illa vi› ættar- li›num hjá Doug. — Tá i› hann gekk í skúla vóru tey 28 børn í klassanum. Men heili 15 av teimum fullu í krígnum, so tá i› hann kom heimaftur eftir kríggi›, vóru bara 13 eftir. Hilda sigur, at hetta var onki óvanligt í Onglandi tá. Ta› var eisini nógv samband ímillum ensku hermenninar og føroyingar. — Ofta var› feskur fiskur lagd- ur uttan fyri dyrnar hjá teimum og mangan blivu teir bodnir inn til fólk og vinalagi› ímillum føroy- ingar og bretar var inniligt —Hetta vinalagi› gloymdi Doug aldrin. Hann seg›i allar sín- ar dagar, at slíka vælkomu og vin- skap sum í Føroyum fanst ikki nakra a›rasta›ni, og fyri hann var ongin vakrari blettur á jør›ini enn Føroyar. Eg minnist einafer›, vit vóru farin til USA at fer›ast og stó›u uppi á einum bakka vi› ein- um stórfingnum úts‡ni yvir San Fransisco, og eg hev›i á munni, hvussu vakurt hetta var, Tá svar- a›i Doug "ja, men ikki so vakurt sum í Føroyum." Søgdu at eg var svøk Ikki minst minnist Hilda, tá i› tí›- in kom, at hon, n‡gift, skuldi fara til Onglands vi› manninum at búgva. Hetta dámdi skyldfólki og vin- fólki ónatúrliga líti›, tí eg hon so ung. — Øll bygdin helt at eg var púra svøk og skyldfólk og vinfólk bøn- a›u og bó›u meg um ikki at fara, tí alt Ongland lá í sori eftir kríggi› og har var onki uttan fátækradømi, hungur og hall. — Hjá mær sjálvum var ongin ivi um, at eg skuldi fara og eg siss- a›i tey vi›, at dámdi mær ikki, kundi eg altí› koma heimaftur. Hilda heldur, at nú er ta› kanska undarligt at hugsa sær, at hon skuldi fara. Men hon heldur, at ta› er slíkt vágaf›sni, sum hoyrir ung- dóminum til. — Ung fólk leypa bara í alt, utt- an at hugsa so nógv um ta›. — Men hartil kemur, at eg hev›i fingi› eitt ógvuliga vakurt bræv frá foreldrum Douglas og ta› gjørdi, at eg føldi meg vælkomnan mestsum beinanvegin. —Ta› var Tollaksmessudag 1946, at tey ungu hjúnini fóru til Onglands vi› farmaskipinum "Barjamu", men tey fingu himm- alsins ódnarve›ur á túrinum. — Vit komu til Leith annan jóla- dag og hi›ani fóru vit vi› toki til Derbyshire, har vit skuldu búgva. Derbyshire var ein kolab‡ur mitt í Onglandi. Og ta› var ikki sørt, at ta› var ein ókendur heimur, sum eg kom til, tá i› eg steig fótin á land í Onglandi — Har sá eg á fyrsta sinni eitt tok, og ta› var naka› eg mintist øgiliga leingi. — Annars var ta› ikki so fátæksligt, sum eg hev›i frykta› fyri. Sjálvur var Douglas almenn- ur tænastuma›ur og hansara fa- milja hoyrdu til mi›alstættina. Pápi hansara var eisini tænastu- ma›ur og tey høvdu eini snotilig hús. — Nei ta› vóru ikki fátækslig kor eg kom til, og ta› hjálpti væl, at eg kom at trívast. Hon sigur, at ta› var ein undar- lig kensla at koma til Onglands. Nógv var› oy›ilagt, nógvir stór- b‡ir vóru slætta›ir vi› jør›ina. Vinnulívi› og vinnlívi› lá í skeljasori og onki var bygt í meiri enn fimm ár. — Men kortini var ta› eitt slíkt bjartskygni, sum ein ikki skuldi trú› eftir ein slíkan sorgarleik. — Og eg hoyrdi ongan gremja seg, hóast nógv høvdu ta› strævi›. Eitt nú kravdi ta› einar fimm ar- bei›smannalønir fáa tak yvir høvdi›, so ta› vóru so mangan, at fleiri húski máttu búgva saman — Ta› var bara hesin sterki viljin til at byggja alt uppaftur, til at byggja hús, skúlar, sjúkrahús og vinnubygningar. Hilda sigur, at hon hesa tí›ina fekk stóra vir›ing fyri enska fólki- num. Ein ring heimfer› Hilda sigur, at hóast familjan hjá Douglas var ómetaliga fitt og tók væl ímóti henni, skarst ikki burtur, at hon var fremmand og at hon ongan kendi. Hon dugdi heilt fitt á enskum, men dialektin var ring at skilja. – Men ung fólk læra skjótt, so ta› var ikki leingi til eg eg kom á lagi vi› tí. Eg fekk eisini eina dótt- ur og ta› hjálpti somulei›is væl um. Ta› gekk tó betur og betur at koma í samband vi› fólk. — Men tá i› eg seg›i, at eg var úr "Faroes" hildu nógv, at eg var úr Egyptalandi, tí tey blanda›u vi› egyptiska konganavni› "Farao". Ta› kom nógvur stuttleiki burturúr tí. — Tó kendu tey øll tann før- oyska fiskin, tí hann var tann besti av øllum, søgdu tey. Á fiska- markna›inum stó› ta› eisini altí› vi›merkt, hvat var føroyskur fisk- ur, tí honum vóru fólk ó› eftir og hann var altí› uppi fyrst. — Vit keypa altí› føroyskan fisk og danskt smør, var ni›urlagi› hjá øllum. Hilda sigur, at hóast hon kom til Onglands á jólum í 1946, bar ta› longu um summari› 1947, at hon ætla›i sær heim aftur til Føroyar at fer›ast. „Øll bygdin seg›i at Tá i› vágsgentan Hilda Petersen bara 17 ára gomul giftist vi› einum enskum hermanni og setti uppá at fara til Onglands vi› honum, hildu øll, at hon var púra svøk. Ta› eru nú 54 ár sí›ani og hon b‡r enn i Onglandi. “Men je blíve verandi vágbingur til ta› sí›sta”, sigur hon Tann nú 71 ára gamla Hilda Peters avmynda› ni›ri á Gar›abrúgv, har hon átti nógv spor sum óviti.Onkuntí›, tá i› eg ikki sovni, so fer›ist eg í huganum líka vesturi av Ei›inum og út ígjøgnum alla bygdina, inn í hvørt hús, har eg plagdi at koma, tá i› eg var óviti og eg síggi hvørt fólk fyri mær. Ta› hjálpir uppá longsulin, sigur hon Mynd: Dagfinn Olesn