hósdagur 6. juni 2013síða 36

nr. 64 · 7. juni 2013 4 VIKUSKIFTI Rannvá G. Fossaberg Hvørt ár fara føroyingar til Rumenia at hjálpa teimum, sum eru illa stødd. Tey fátækastu í Rumenia hava ongan mat, ongi klæðir og hava ikki ráð til heilivág, tá teimum tørvar tað. Tann í dag 21 ára gamla Estera, sum býr í romenska býnum Urinicani, er úr einum av teimum mongu fátæku familju­num í Rumenia. Líka síðani 1993 hava føroyingar, sum eru farnir til Rumenia við klæðum, mati og aðrari hjálp, stuðlað Estera, mammu hennara og teimum sjey systkjunum, hon hevur. - Hjálpin úr Føroyum hevur havt eina ótrúliga ávirkan á okkum. Bæði anda­liga og fíggjarliga. Tað er ikki víst, at eg hevði sitið her í dag, um ikki før­oyi­ngarnir høvdu veitt okkum hjálp, sigur Estera, sum dugir nakað av ensk­ um máli. Tað er eisini á enskum, at hon greiðir frá síni søgu. Áttu ongar pengar Fyrstu ferð Estera og hennara familja fingu hjálp frá føroyingum var í 1993, tá Estera einans var átta mán­aðir gomul. Um tað mundið var fíggjarstøðan hjá romensku familjuni alt annað enn góð. - Vit høvdu bara eina inntøku, tí mamma bleiv einkja, tá eg var tríggjar mán­aðir. Vit búðu í somu íbúð, sum vit búgva í í dag, men vit høvdu ikki ráð til at hava nakað stórvegis inni í íbúðini, sig­ur Estera og heldur fram: - Nú, tá eg hyggi aftur á ta tíðina, dugi eg at síggja, júst hvussu fátøk vit hava verið. Onkuntíð hevði mamma ikki peng­ar til mat, greiðir Estera frá. Heldur ikki rakk pengapungurin til heili­vág og læknahjálp. Tí var tað ein torfør støða, sum mamma Estera var í, tá lítla dóttirin bleiv innløgd á sjúkra­ húsið við ógvusligum bruna í øðrum oyranum. - Eg havi fingið fortalt, at mamma var í dýrastu neyð á sjúkrahúsinum, har eg var innløgd, tí hon hevði ikki ráð til at rinda fyri viðgerðina, sum eg fekk á sjúkrahúsinum. Men tá komu tveir før­ oysk­ir menn, sum hava stuðla og hjálpt okkum øll hesi árini, og góvu mammu pengar, soleiðis at til bar at gjalda fyri viðgerðina á sjúkrahúsinum, for­telur Estera. At standa einsamøll við átta børn­um, onga fasta inntøku hava og alskyns trupulleikar, ið standast av tí, var gerandisdagur fyri mammu Estera. Mamman var í svárari neyð og ynskti ikki, at børnini skuldu liva í slíkum fá­ tøkradømi. - Einaferð var hon so illa fyri av støðu­ni, at hon umhugsaði at gera av við seg. Á tann hátt var staturin sostatt noydd­ur til at taka sær av okkum syst­ kju­num. Men um somu tíð var tað, at føroyingarnir byrjaðu at koma til okkara og hjálpa. So tú kanst siga, at hjálp­in úr Føroyum bjargaði eisini mammu. Fáa klæðir og mat Tvær ferðir um árið fer ein bussur úr Før­oyum til Rumenia við klæðum og brúkslut­um, sum tey, ið eru illa stødd har á leiðini, hava tørv á. Somu­leið­ is fáa fátøku íbúgvarnir pengar til mat og heilivág. Hóast heilivágur er ógvu­liga bíligur í Rumenia saman­ bor­ið við Føroyar, ber ikki til hjá teim­um fátækastu at keypa tann heili­vágin, tey hava fyri neyðini. - Vanligur heilivágur so sum penicil­ l­in kostar eini 12 krónur, og tað er ikki nógv fyri tykkum í Føroyum. Men fyri tey fátøku í Rumenia er torført at fin­na has­ar 12 krónurnar, sigur Estera. Umframt mat, klæðir og pengar for­telu­r Esteria, at føroyingarnir eisini gera nógv burtur úr andaligum arbeiði, har hon og familja hennara búgva. - Føroyingarnir hava til dømis stovn­ að skúlar og byggt samkomur. Meðan teir eru í býnum, plaga teir at skipa fyri møtum og eru eisini at síggja á gøtu­num millum fólkið, har teir býta út traktat­ir, fortelur Estera. Hon býr heima í íbúðini saman við 52 ára gomlu mammuni og 21 ára gamla beiggjanum. Hini systkini búgva aðra­stað­ni. - Vit hava ikki so nógv, men vit klára okkum , sigur Estera og hugsar um, hvussu tað hevði verið, um so var, at tey ikki vóru so heppin fyri 20 árum síða­ni, tá bussurin úr Føroyum steðgaði tætt við hjá teimum. - Uttan føroysku hjálpina hevði eg kanska ikki verið her í dag. Eg kann als ikki lýsa við orðum, hvussu takksom eg eri. Kanska var eg endað á einum barna­heimið og ongan góðan havt, tí sum sagt, so var mamma nær við at geva skarvin yvir orsakað av truplu støðu­ni, hon var í. Ógloymandi ferð til Føroya Herfyri fekk 21 ára gamla Estera møgu­leika at koma til Føroya at vitja tey fólkini, sum øll hesi árini hava ver­ið í Rumenia og hjálpt teimum. - Tá føroyski hjálparbussurin, sum var hjá okkum í mai mánaði, skuldi aftur til Føroya, bleiv eg boðin at koma við og uppliva Føroyar. Eg helt, at tað kundi verið stuttligt at heilsa upp á tey fólkini, sum hava verið í Rumenia við hjálp, og teirra familjur. Tískil var eg ikki sein at takka fyri innbjóðingina, sig­ur Estera. Túrurin til Føroya var ein ógloym­ andi uppliving fyri romensku gentuna, tí hon hevur ongantíð ferðast áður. Á túri­num upplivdi hon ymiskt, hon ongan­tíð áður hevur hoyrt um. - Á ferðini til Føroya royndi eg fyri fyrs­tu ferð at vera í einum elevatori. Tað var á einum gistingarhúsi, sum vit búðu á ta einu náttina. Eg var í dýrastu neyð, tí eg ánaði ikki, hvat eg skuldi gera, og eg haldi, at eg helt øgiliga fast um eitt hondtak í elevatorinum, tá hann var á veg niðureftir, greiðir Estera frá. Heldur ikki er hon von við sjógv og skip, sum hon slapp at uppliva fyri fyrstu ferð í Hanstholm í Danmark, tá tey skuldu ferðast seinasta teinin til Før­oya við Norrønu. - Eg var púra ovfarin og eri tað fram­vegis. Tað var løgið at ganga um­ borð á einum so stórum skipi og sam­ stundis kunna síggja havið. Tað havi eg ongan­tíð roynt áður. Øll tosa um alt Estera hevur nú verið í Føroyum í skjótt tvær vikur, har hon hevur búð hjá teimum, sum plaga at vera í Rumenia við hjálparbussinum. Hon heldur, at tað eru nógv ting, um eru annarleiðis í Føroyum enn í Rumen­ ia. Serliga hvussu vit eru av lyndi. - Tit tosa øll rættiliga nógv og for­telja eisini um so at siga alt. Har, sum eg komi frá, eru fólk ikki so opin. Her verður tú spurd um alt møguligt, og tað er eitt sindur løgið fyri mær, tí í Rume­nia er ikki so vanligt at práta við fólk, tú ikki kenni so væl, um familju, hvussu tú hevur tað og so framvegis. Men tað gera tit her, sigur Estera og hev­ur hug at flenna. Matinum, sum hon fær, hesar vikur­ nar hon er í Føroyum, letur hon væl at, hó­ast henni dámar okkurt betri enn okkurt annað. - Tit eta ótrúliga lekkran mat, og - Eg eri takksom Tað er torført at ímynda sær, hvussu tilveran hjá 21 ára gomlu Estera Apreutesei úr Rumenia hevði verið, um hon og familjan ikki fingu hjálp úr Føroyum. – Uttan føroysku hjálpina hevði eg kanska ikki verið her í dag. Eg kann als ikki lýsa við orðum, hvussu takksom eg eri. Tað sigur Esteria Apreutesei, sum í hesum døgum vitjar fyri fyrstu ferð í Føroyum