fríggjadagur 30. apríl 2004síða 7

12 Nr. 82 - 30. apríl 2004 Nr. 82 - 30. apríl 2004 13 Skal 10. flokkur vera eitt avslappingarár, skal hann fyrireika næmingar uppá miðnámsskúlan, skal hann vera eitt tilboð til teirra, ið veruliga ynskja at bøta um karakterirnar ella skal hann rætt og slætt avtakast? Mill- um aðrar vóru hesir spurningar havdir á loftið í læraraskúla- høllini mikukvøldið, tá skúlastýrini í Havn bjóðaðu inn til alment kjak um evnið. 10. FLOKKUR Eydna Skaale Eydna Skaale@sosialurin.fo Lagt var upp til ein spenn- andi fund, har næmingarnir skuldu vera í fokus og siga sína hugsan um málið. Huglagið var avslappað, borð við fruktum stóðu í miðjuni av salinum og Jógvan Arge, sum var orð- stýrari, dugdi væl at halda róliga tónan. Uppmøtingin til fundin var tó ikki so góð sum væntað. Læraraskúlahøllin var ikki fullsett, og flestu av fundarfólkunum vóru lær- arar. Fá foreldur og færri 10. floks næmingar vóru at síggja. Spell, tá fundurin í grundini snúði seg um tey. Tað merkti eisini ætlaða kjakið, at uppmøtingin ikki var so góð, tí tað spurdist tíanverri ongantíð veruligt kjak burturúr. Fyrstu framløgurnar Fyrsta innleggið høvdu tríggjar gentur, sum ganga á miðlabreyt í 10. flokki. Tær høvdu gjørt eina áhugaverda spurnarkanning millum 10. floks næmingar í Havnini. Kanningin vísti m.a. at ein triðingur av næmingun- um angra, at tey fóru í 10. flokk. At uml. helvtin av næm- ingunum ikki heldur, at frálæran er áhugaverd. At helvtin av næmingun- um kundu hugsað sær at skift til eina aðra breyt, enn hana teir hava valt. At ein triðingur av næm- ingunum ikki siga seg møta væl upp og at teir flestu næmingarnir siga, at kunn- ingin, sum teir fingu um 10. flokk áðrenn teir valdu at ganga síðsta árið eisini, ikki var nóg góð. Ein næmingur úr Eystur- skúlanum greiddi frá um skipanina har. Har verður hvør einstakur tími býttur upp eftir førleika. Hon segði, at tað hevði eydnast sera væl í fjør, men at tað í ár vóru alt ov nógv, sum ikki tímdu at ganga í skúla longur, og tískil bert for- stýraðu hini. Hon helt annars, at 10. avgjørt ikki skuldi takast av, tí tað er eitt gott ár at mennast í, áðrenn farið verður víðari. Men ikki øll vóru samd við hana. Ein næmingur, sum hevur gingið í Venj- ingarskúlan, segði, at 10. flokkur var eitt fullkomi- liga burturspilt ár. Einki kom burturúr. Hon segði, at tá skiftið til miðnámsskúl- an kom, vóru bæði arbeiðs- lag og vani at gera skúla- ting horvin, orsakað av 10. flokki. Hon helt, at ístaðin fyri at vera eitt avslapp- ingarár, átti 10. flokkur at verið eitt fyrireikingarár til miðnámsskúlan. 10. floks lærarin Torfinn Højgaard, ið er lærari hjá 10. flokki heldur, at 10. árið er gott at hava hjá næmingunum at menn- ast í. Eitt ár, har teir hava møguleika at læra at grund- geva fyri sínum sjónarmið- um, at kjakast, at leggja ætlanir og fylgja teimum, at hugsa kritiskt og at læra at umstilla seg. Hevði 10. árið verið nýtt til hetta, høvdu næmingarnir verið meiri avkláraðir, tá teir vóru lidnir við fólkaskúlan. Torfinn heldur, at núver- andi skipan hevur nógvar vansar. T.d. eru næm-ing- arnir byrjaðir at arbeiða og tjena sær pening, og hetta gongur ofta útyvir skúla- gongdina. Teir koma døll- andi kl 12.30 og eru ný- vaknaðir. Torfinn sigur víðari, at tað, sum næmingarnir verða spurdir eftir, tá teir koma út úr skúlanum, er hvørt teir duga at lesa, skriva og rokna og um teir eru kønir innan KT. Eingin arbeiðsgevari er áhugaður í, at næmingurin hevur havt 480 tímar av t.d. ítrótta- breyt. Tað løgna er bara, at breytin er kravd, meðan hinar lærugreinarnar ikki eru tað. Breytirnar eru góðar, tí tær loyva næming- inum at velja eftir áhuga og evnum, men tær taka kanska í so nógv av skúla- tíðini, segði Torfinn. Tvær mammur løgdu eisini fram sínar hugsanir um síðsta skúlaárið. Onnur hevði sera góðar royndir av 10. flokki, meðan hin hevði út av lagið vánaligar roynd- ir. Orðið var frítt Tá orðið bleiv frítt, vóru tað bert fá, ið nýttu møguleikan at siga sína hugsan. Í flestu førum vóru tað lærarar, sum søgdu nøkur orð. Ein lærari spurdi, um tað kundi hugsast at hava ávirkan á næmingarnar, at studningur ikki fæst fyrr enn tú ert vorðin 18 ár. Um ikki tað hevði fingið fleiri næmingar at farið bein- leiðis á miðnámsskúla, um aldursmarkið til studningin bleiv lækkað ella tikið burtur. Ein annar lærari segði seg hava stórar trupulleikar av 10. floks næmingum, sum ikki tíma at vera har. Hon segði tað vera ógvu- liga torført at skula fyri- reika næmingarnar uppá lívið á miðnámsskúla ella vinnulívið, tá ongar heim- ildir eru at seta mørk. Hon samanbar 10. flokk við miðnámsskúlar og vinnulívið, har tú rýkur út um tú ikki møtir upp hvønn dag, ert til tíðina og ger tað, sum kravt verður av tær. Í fólkaskúlanum hevur lær- arin bert heimild at práta við næmingin og foreldrini. Teir kunnu týggja sær sum teir vilja, uttan at tað fær nakrar avleiðingar. Og tað gongur so sjálvsagt útyvir teir næmingarnar, ið veru- liga tíma at ganga í skúla og sum taka 10. árið í álvara. Eingin segði nakrantíð ímóti nakrari viðmerking, og tískil varð sum so einki kjak. Hetta var sera harmi- ligt, tí evnið er jú upplagt til kjak og meiningarnar eru nógvar. Hvat skal gerast við 10. flokk? Tríggir 10. floks næmingar, sum høvdu gjørt eina spurnarkanning um 10. flokk. Tær sótu eisini við pallborðið Mynd: Álvur Haraldsen Tíverri var salurin ikki meira enn hálvsettur til hetta áhugaverda evni Mynd: Álvur Haraldsen Hetta segði Oláus Jespersen, sum er deildarleiðari í mentamálaráðnum. Hann segði, at 10. flokkur skal vera eitt tilboð til teirra, ið veruliga ynskja betur førleika áðrenn farið verður víðari. Restin av næmingunum skulu gevast eftir 9. flokk 10. FLOKKUR Eydna Skaale Eydna@sosialurin. fo – 10. skal ikki vera tikin, tí næmingarnir ynskja at slappa av í eitt ár. Tað undirstrikaði Oláus Jesper- sen á fundinum miku- kvøldið. Hann segði, at um næmingarnir eru fakliga førir fyri tí, t.v.s. um teir hava góðkenda miðaltalið, so skulu teir fara víðari beinanvegin eftir 9. flokk. Oláus vísti eisini á, at lær- arar á miðnámsskúlunum hava eitt tógvið stríð at bróta niður vánaligu ar- beiðsvanarnar, sum næm- ingarnir fáa í 10. flokki. – Næmingarnir mugu umformast, tí teir eru oyði- lagdir. Teir flestu næmingar fáa eisini sjokk, tá teir koma á miðnámsskúla, tí teir eru ikki vanir at ganga í skúla og gera heimaarbeiði. Arbeiðslagið er farið, sigur Oláus. Hann heldur, at betri kunning átti at verið í fólkaskúlanum um arbeiðs- lagið í miðnámsskúlanum. Hann vísti á, at í øllum norðanlondum eru tað bert í Danmark og Føroyum, at 10. flokkur er til. Hini lond- ini byrja skúlagongdina, tá børnini eru 6 ára gomul, og tey flestu halda fram á skúlabonki inntil útbúgv- ingin er komin undir land. Tey koma á hendan hátt ongantíð úr arbeiðslagnum og hava hóskandi avbjóð- ingar allatíðina. Her á landi eru mong, ið stinga í sekkin eftir 9. flokk, og fara uttanlands í eitt ár at leita sær eftir avbjóðingum, tí 10. flokkur her heima hvørki gevur av- bjóðingar ella motivitatión. Oláus vísti á, at tølini frá útbúgvingarálitinum frá 1999 siga, at uml 2/3 av næmingunum skuldu farið beinleiðis víðari, meðan 1/3 skuldi verið eftir í 10. og nomið sær meiri kunn- leika. Men veruleikin er beint øvugtur. 2/3 vera ver- andi og 1/3 fer víðari. Hesi tølini hanga kanska saman við vantandi avbjóðingun- um í 10. Tey flestu hava heilt einfalt einki at gera har. – Tað er upp til teir ein- støku skúlarnar at gera tímatalvuna spennandi. Eingi krøv eru um tað námsfrøðiliga, og tískil kunnu skúlarnir sjálvir gera undirvísingina meiri áhugaverda, segði Oláus Jespersen. Niels Nattestad fanst at okkara hugsunar- hátti, har alt altíð skal snúgva seg um peng- ar. – Tað er sjálvandi nógv bíligari at av- taka 10. flokk og stovna ein forskúla í staðin. So verður framvegis 10 ára skúlagongd, men fyri nógv minni pening. Men tú lærir ikki fyrr enn tú ert búgvin til tess, og fleiri eru, sum ikki eru búgvin at fara víðari eftir lokna 9. floks skúlagongd. Til teirra er 10. árið ætlað 10. FLOKKUR Eydna Skaale Eydna@sosialurin. fo Niels Nattestad segði víð- ari, at hann skilti, at tað var ein torfør politisk ábyrgd at skula fáa endarnar at røkka saman, men at tað ikki var nøkur loysn at avtaka 10. flokkin. – Sjálvandi eru nógvir pengar at spara, um vit av- taka 10. og stovna ein kravdan forskúla ístaðin. Næmingarnir verða so lidnir við útbúgvingina eitt ár áðrenn teir verða í dag. Fólk kunnu sostatt byrja at arbeiða og tjena pengar til samfelagið sum 25 ára gomul, ístaðin fyri sum 26 ára gomul. Á hendan hátt sparir samfelagið eina rúgvu av pengum. Men tað eru bara so nógvir næm- ingar, sum ikki eru førir fyri at fara beinleiðis víðari eftir 9. flokk. Teir eru hvørki fakliga ella menn- iskjansliga nóg búnir. Niels Nattestad segði seg vera blivnan sera kløkkan, tá hann frætti, at menta- málaráðið hevur tosað um at avtaka 10. flokk. – 10. flokkur leggur upp til, at næmingarnir skulu bøta um karakterirnar. Tískil hava vit fingið breyt- irnar, har næmingarnir kunnu arbeiða nógv við evnum, sum teir sjálvir ynskja. Vit hava 11 breytir at velja ímillum, so har skuldi verið okkurt fyri øll, segði hann. Niels segði eisini, at ein vansi við skipanini er, at tað av og á koma hol í skemað, og at næmingarnir hava ilt við at møta til tímarnar eftir at hava havt ein frítíma ella tveir. Tískil kundi man skipað allar 10. flokkarnar á einum og sama stað, har nakrir lærarar fingu ta uppgávu at taka sær av 10. burturav. Hetta hevði eisini gjørt lærara- uppgávuna munandi lætt- ari, tí ofta er trupult hjá lærarunum at umstilla seg frá t.d. 1. til 10. floks undir- vísing. Niels Nattestad heldur, at flestu næmingar eru væl- nøgdir við breytaskipanina, men at okkurt smávegis átti at verið bøtt. Sum skilst, so hevur talan verið um at gera ein bólk, sum kann koma við hugskotum til, hvussu 10. flokkur kann skipast øðrvísi. Skúlastjórin endaði við at heita á mentamálaráðið, um ikki at kappa høvdið av hesum týdningarmikla parti av fólkaskúlanum. Niels Nattestad, skúlastjóri á venjingarskúlanum: Tú lærir ikki fyrr enn tú ert búgvin til tess Ætlanin við 10. flokki er at bøta um miðaltalið Niels Nattestad, sum her hevur orðið við pallborðið, segði seg vera skelkaðan av ætlanunum um at avtaka 10. flokk Mynd: Álvur Haraldsen 10. flokkur skal ikki nýtast til eitt avslappingarár, staðfestir Oláus Jespersen, deildarleiðari í Mentamálaráðnum Mynd: Álvur Haraldsen C M Y K 13 12