týsdagur 9. juli 2013síða 10

Mikudagur 10. juli 2013 · Nr. 78 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 tíðindi Vestergaard vs. Damanaki: Hvør blunkar fyrst? Norðhavssild Landsstýrið og ES standa andlits til andlits og bíða eftir, at hin parturin fyrst blunkar. ES vil hava Føroyar at minka ásettu kvotuna á 17 prosent. Føroyar vilja hava hóttanirnar um handilsátøk tiknar aftur. Spurningurin er, hvør torir at blunka fyrst Rógvi Nybo Jacob Vestergaard, lands­ stýrismaður við fiski­vinnu­ málum, og Maria Damanaki, ES Kommisserur í Fiski­ vinnumálum, eru í hesum døgum høvuðsleikararnir í einum stríði á høgum pol­ itiskum stigi. Stríðið stend­ur um býtið av Norðhavssildini millum strandalondini. At síggja til kann hetta, annars einfalda, stríð skjótt verða gruggað av fínum orðum um samráðingar og góðar in­ tentiónir. Bæði Jacob Vest­ ergaard og Maria Damanaki siga seg verða sinnað at finna eina skjóta og góða loysn og vilja heldur enn gjarna sessast við sam­ráð­ ingarborðið sum skjótast. Jacob Vestergaard sigur at einki krøv eru ófrávíkilig – heldur ikki kravið frá Før­ oyum um 17 prosent av samlaðu sildakvotuni. Og Maria Damanaki rættir hond­ina út og bjóðar Før­ oyum at koma við einum konkretum uppskoti at sam­ ráðast út frá. Spurningurin er so, hví partarnir ikki longu sita við samráðingarborðið, tá teir eru so sinnaðir at hittast, boyggja seg og finna eina skjóta loysn? Stórpolitikkur og skotgravir Orsøkin finst helst í, at talan – í øllum førum fyri Føroyar – er um stórpolitikk, og at hvørgin vil blunka fyrst. Fyri viku síðani, tann 2. Juli, sendu Kaj Leo Holm Johan­ nesen, løgmaður, Jacob Vest­ ergaard, fiskivinnuráðharri, og Villy Søvndal, danskur uttanríkisráðharri, ES kom­ miserinum í fiskivinnu­ málum, Mariu Damanaki, bræv, har víst verður á, at Føroya Landsstýri er sinnað at halda áfram við sam­ ráðingunum um Norðhavs­ sildina, og bóðu ES koma aftur til samráðingarborðið, heldur enn at halda fast við hóttanirnar um handilsátøk móti Føroyum. Sosialurin hevur fingið innlit í svarskrivið frá Mariu Damanaki, ES kommiseri, sum kom tann 3. Juli, og tað svar, landsstýrið hevur sent kommiserinum aftur so seint sum í gjár, mánadagin. Við at lesa brævaskiftið millum Fiskimálaráðið og ES kommiserin sæst skjótt, at báðir partar nýta føgur orð og besta vilja. Men sam­ stundis er tað greitt, at hvørgin partur er serliga fúsur at førka seg ella taka fyrsta stigið. Í brævinum til Fiski­ málaráðið tann 3. juli svarar Maria Damanaki, at neyðugt er at gera framstig sum skjótast, og at hon er fús at spæla ein konstruktivan leik­ lut í møguligum samráð­ ingum millum stranda­lond­ ini – og leggur afturat, at til tess at finna eina sam­ ráðingarloysn, heitir hon á Føroyar um at koma við einum konkretum, grund­ aðum uppskoti til endur­ skoðan av býtislyklinum og at fyribils seta úr gildi sjálvsásettu kvotuna, fyri at koma á mál við slíkum samráðingum. Hon leggur dent á, at hetta vil vísa at Føroyar eru fúsar og klárar at samráðast, og at sam­ ráðingarnar tískil eru nógv meira sannlíkar at eydnast. Kommiserurin er altso klár at loypa úr sínari skotgrøv og samráðast – treytað av, at Vestergaard loypur fyrst og blottar seg við at seta kvotuna á 17 prosent úr gildi aftur. Hóttur og dregur í land Í svarinum frá Fiski­mála­ ráðnum tann 8. Juli endur­ tekur Jacob Vestergaard, at Føroyar eru fúsar at setast aftur við samráðingarborðið sum skjótast og at finna eina skjóta loysn. Samstundis leggur Jacob Vestergaard dent á, at afturtøkan av hóttanunum um handilsátøk mótvegis Føroyum er ein treyt fyri at Føroyar skulu ganga samráðingarvegin. Í sama viðfangi dregur fiski­ málaráðharrin í land aftur, og sigur seg verða fúsan – heilt ekseptionelt í hesum eina førinum – at samráðast við ES, sjálvt um hóttanirnar ikki verða tiknar aftur. Hinvegin leggur Jacob Vestergaard í sínum svar­ skrivi stóran dent á, at sjálvsásetta kvotan á 17 prosent av samlaða býtinum er sjálva grundarlagið fyri at at samráðingar skulu kunna bera á mál. Tó leggur Vest­ ergaard afturat, at eingi tøl eru so føst, at tey ikki kunnu broytast. Hann hóttir, og dregur eitt sindur í land aftur. At enda leggur Jacob Vestergaard dent á, at sam­ ráðingar skulu byggja á allar tøkar vísindaligar kann­ingar, og uttan at hóttanir um fíggjarlig átøk skulu verða við til at kroysta eitt ávist og órættvíst býti ígjøg­num. At enda er brævið hjá Jacob Vestergaard til Mariu Damanaki ein áheitan á for­ mansskapin í sam­ráð­ing­un­ um millum strandalondini um Norðhavssildina um at kalla til fundar sum skjótast og uttan drál. Spurningurin er so, hvør torir at blunka fyrst. Tekur ES hóttanirnar aftur? Seta Føroyar ásettu kvotuna úr gildi? Svarið upp á tað seinna fingu vit í dag, tá lands­ stýrismaðurin gjørdi greitt, at býtið fyri í ár verður ikki broytt og loyvini ikki tikin inn aftur. Hinvegin er møguligt, at býtið komandi ár verður broytt. Samráðið í uttanlandsnevndini Í gjár vóru bæði Kaj Leo Holm Johannesen, løgmaður, og Jacob Vestergaard, lands­ stýrismaður í fiski­vinnu­ málum, í samráð í Uttan­ landsnevndini hjá Løg­tingi­ num. Samráð í Løgtinginum eru í trúnaði, men Jákup Mikkelsen úr Fólka­flokki­ num, sum er formaður í Uttanlandsnevndini játtar, at uttanlandsnevndin hevur viðgjørt støðuna millum Føroyar og ES viðvíkjandi býtinum av norðhavssildini. – Samráðið er í trúnaði. Eg kann bert siga, at tað er ein samlað Uttanlandsnevnd, ið stendur aftanfyri landsstýrið í hesum málinum, sigur Jákup Mikkelsen, formaður í nevndini. Jacob Vestergaard, lands­ stýrismaður, váttar at sam­ ráðið eitt nú snúði seg um at tryggja tilgongdina í stríð­ num við ES, um svarið frá landsstýrismanninum til ES og at gjøgnumganga teir møguleikar, ið nú eru og hvussu farast skal fram í hvørjum føri, alt eftir hvør næsti leikur verður frá ES og hinum strandalondunum. Vøllurin er kritaður upp. Hvørki Jacob Vestergaard ella Maria Damanaki vilja blunka fyrst. Bæði siga seg vilja koma úr skotgrøvunum – treytað av, at hin parturin tekur fyrsta stigið Tilgjørd mynd