týsdagur 16. juli 2013síða 4

Mikudagur 17. juli 2013 · Nr. 81 4 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 tíðindi Jón Brian Hvidtfeldt Uppsjóvarvinnan í Danmark, Skotlandi, Írlandi og Hollandi er av tí greiðu fat­an, at fyrst og fremst Føroy­ar eru stóri skurkurin í upp­sjóvar­fiski­ skapinum. Tí tekur vinnan undir við, at ES setir í verk handilstiltøk móti Føroyum. Føroyski leikluturin í fe­ lagnum hjá donsku upp­sjóvar­ vinnuni, Danmarks Pelagiske Producentorganisation, er eyðsýndur. Tríggir av níggju nevndarlimum eru nevniliga føroyingar, búsitandi í Dan­ mark. Teir eru Gullak Mad­ sen, reiðari á Ruth, Fríði Magnus­sen, reiðari á Asbjørn, og Virgar Tindskarð, reiðari á Beinur. Av teimum trimum er Gullak Madsen mest sjónligur í føroyska samfelagnum. Føroyski reiðarin í Hirtshals er sera virkin i føroyskum vinnulívi. Hann hevur sett pengar, bæði í SMS og Bónus, í oljufelagið Effo, og eisini eigur hann fleiri bygn­ingar í Tórshavn. Ein av teimum er bygningurin, har Lands­ bankin helt til, og sum Fiski­ málaráðið skal flyta inn í næst­um. – Nei, eg haldi ikki, at før­oyingar hava serliga góð argument, hvørki í makrel- ella sildatrætuni. Eg haldi ikki, at grundleggjandi argu­ ment­ið um søgulig rættindi er til staðar, sigur Gullak Mad­sen. Royndi reiðarin, sum síðstu mongu árini hevur búð í Hirtshals, er fullgreið­ur yvir, at hann her traðk­ar út í eitt eymt mál fyri før­oyingar flest. Ikki minst aktu­ella hótt­ anin um ES-boykott hevur trekt front­ar­nar hart upp. Og í tí kjak­in­um hevur støðan hjá Danmarks Pelagiske Pro­ du­cent­organisation verið bensin á bálið. – Tað er ein sera løgin støða at vera í sum føroy­ing­ ur. Eingin ynskir sanktiónir móti Føroyum, og eg eri djúpt ólukkuligur um ta støðu, sum Føroyar eru komnar í. Hetta kann í ringasta føri gerast ein vanlukka fyri Føroyar, sigur Gullak Madsen. Hann hevur hug at víkja undan, tá vit spyrja um støðan hjá Danmarks Pelagiske Pro­ ducentorganisation ikki bein­ leiðis gongur ímóti føroysku áhugamálunum. – Vit mugu minnast til, at hóttanin um boykott kem­ ur úr ES. Danska stjórn­in er ímóti boykotti. Og okkara felagsskapur kann ikki taka stjórnina av ræði, argu­men­ terar Gullak Mad­sen. Søgulig rættindi Gullak Madsen heldur sum longu nevnt ikki, at før­ oyingar hava serliga góð argu­ment á hondini. – Ja, tað hevur verið nógv­ ur makrelur í føroyskum sjógvi tvey ella trý tey síðstu árini. Og ja, tað er nógv sild í føroyskum sjógvi júst nú. Men hvussu var støðan fyri fáum árum síðani, spyr Gullak Madsen og heldur fram: – Tú kanst ikki lata vera við at hyggja eftir søguligum rættindum. Um tú ikki brúk­ ar tann lykilin at býta eftir, hvat skalt tú so brúka? Tú kanst ikki bróta við altjóða spælireglur, tí harvið meld­ ar tú teg úr altjóða sam­ felagnum. Harvið er ikki sagt, at ES hevur rætt, sigur Gullak Madsen. Reiðarin í Hirtshals legg­ ur dent á, at hóast hann argu­menterar ímóti føroyska politikkinum, so merkir tað ikki, at hann tekur undir við verandi býti. – Eg trúgvi at tey flestu eru samd um, at Føroyar fingu ov lítið av makreli í gomlu avtaluni. Men tann spurningin má man taka við samráðingarborðið. Og har mugu tað vera søguligu rættindini, sum liggja til grund fyri býtið. Í løtuni tykist politikkurin vera, at man sleppur grundleggjandi princippum fyri at ganga egnar leiðir, sigur Gullak Mad­sen. Pengarnir Tað er eingin loyna, at virðini í uppsjóvarvinnuni eru sera stór. Føroysku kvoturnar, bæði eftir makreli og norð­ havs­sild, eru trífaldaðar. Frá stranda­landaavtalum, ið góðu Føroyum umleið fimm prosent av heildarkvotuni, hava Føroyar ásett sær egnar kvotur á 15 til 17 prosent. Men afturfyri skal alt fiskast í føroyskum sjógvi. – Flestu eru væl samd um, at fiskurin er ikki tann besti, meðan hann er í føroyskum sjógvi. Spurningurin er so, um man ynskir at fiska kilo ella fiska krónur, spyr Gullak Madsen við greiðari adressu til føroyska fiskivinnu–poli­ tikkin. Reiðarin er greiður yvir, at nøgdirnar kunnu viga upp ímóti kiloprísinum. – Men er tað hetta slag av fiskivinnupolitikki, ið man ynskir, spyr Gullak Madsen og dregur ein parallell til sín egna fiskiskap: – Í fjør fiskaði Ruth 10.000 tons av makreli upp á seks vikur, og alt fór til matna. Vit kundu fiskað fleirfalt so nógv, um vit sluppu tað. Men her eru kvotur á, og tað má eg fyrihalda meg til, sigur Gullak Madsen. Vinnulívsmaðurin Síðstu árini hevur Gullak Madsen gjørt stórar íløgur í føroyskt vinnulív. Hann er stórur partaeigari, bæði í SMS og Bónus, umframt í Effo. Tí fara pengar í hansara lumma, hvørja ferð stórt tal av føroyingum fara til handils ella fylla sær tangan. – Ja, eg havi tjent pengar í Danmark, og havi valt at investera teir í Føroyum. Men eg havi so ongantíð hugsað tankan, at eitt møguligt ES- boykott fór at raka meg aftur á tann hátt, sigur Gullak Mad­sen. Hann tykist tó fortørnaður av spurninginum: – Eg kann bara selja míni partabrøv, um fólk ynskja tað. Longri er tann søgan væl ikki. Men eg kann ikki gevast við at fiska og arbeiða, tí ES og Føroyar eru endað í einum trætumáli, sigur Gullak Mad­ sen. Lagnunar speisemi vildi tað soleiðis, at føroyska Fiski­ málaráðið við Jacob Vester­ gaard á odda nú flytir inn í bygningin hjá Gullak Madsen Yviri við Strond í Havn. Landsbankin, sum ikki er til meira, gjørdi eitt langtíðar leigu­mál við vinnu­lívs­ mann­in. Og tað leigumálið er bíligari enn leigumálið í Bók­bindaragøtu 8, har Fiski­ mála­ráðið í dag leigar frá Eik Banka, fyrrverandi Kaup­ thing. Virðið altjóða spælireglur – Eingin ynskir eitt handilsboykott móti Føroyum. Men eg haldi ikki, at Føroyar hava góð argument fyri tí, sum nú verður gjørt. Tað sigur føroyski reiðarin og vinnulívsmaðurin Gullak Madsen, sum umvegis felagið hjá donsku uppsjóvarvinnuni mælir ES til at boykotta Føroyar. – Tað er ein sera løgin støða at vera í sum føroy­ing­ur. Eingin ynskir sanktiónir móti Føroyum, og eg eri djúpt ólukkuligur um ta støðu, sum Føroyar eru komnar í. Hetta kann í ringasta føri gerast ein vanlukka fyri Føroyar, sigur Gullak Madsen, føroyskur reiðari í Danmark