hósdagur 25. juli 2013síða 4

Fríggjadagur 26. juli 2013 · Nr. 85 4 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Leo Poulsen Diabetisheildarætlanin kom í kjalarvørrinum av átaki­ num hjá Fólka­heilsu­ráð­num. - Eg fór beinanvegin und­ ir eina heilsunýskipan so at fyribyrging skuldi koma í hásætið, heldur enn at við­gera, tá fólk vóru blivin sjúk. Eg eri so komin eftir, at diabetis er ein hóttan ikki bert móti føroyingum, men ímóti øllum heiminum í dag, sigur Karsten Han­sen, lands­ stýris­maður í heilsu­mál­um. Hann setti sær tí fyri, beinan­vegin at gera nakað við málið. - Eg setti so frægastu ser­ frøð­ingarnar, vit eiga, at gera eina heildar­ætlan, og tað er hana, eg havi fing­ið hand­ að í dag so­leið­is, at polit­iski myndug­leikin kann fara at føra út í lívið tey til­mæli, sum bólkurin er kom­in til, sigur Karsten Han­sen. - Tað inniber mill­um annað, at fólk í nær­sam­felag­ num kunnu koma til eftir­lit, soleiðis at sjúkan kann verða hildin undir eftir­liti alla tíðina, um tú hev­ur fingið hana, sigur Kar­sten Hansen. Landsstýrismaðurin hevur ikki sæð álitið framm­ an udan, og kann tí ikki úttala seg ítøki­liga um tey tilmæli, ið arbeiðs­bólk­ur­in hevur sett fram. - Eg havi jú tosað við hesi fólkini framman undan í sam­bandi við, at arbeiðið byrj­aði, og mín kensla er, at tað, tey søgdu seg vilja arbeiða við framman und­ a­n, og hvat teirra íkast fór at vera, legði upp til, at tað fór at vera ein rættilig góðska í tí, tey løgdu úr hond­um, sigur Karsten Han­sen. Tí hevur hann eisini eitt stórt álit á, at hesi tilmælini kunnu gjøgnumførast. Tilmælini sett í verk Hann undirstrikar, at hann hevur ikki lisið álitið enn, men at talan er um 18 til­ mæli. - Eg eri sannførdur um, at hetta fer at gerast ein sukse. Sjálvandi, summi av til­mælu­num kosta pengar, men eg havi sum nevnt ikki lisið, hvat mælt verður til. Eg kann ætla, at summi taka tíð, og eg kann ikki ímynda mær, at alt verður sett í gongd í senn, sigur Kar­sten Hansen. Eitt nú má útbúgvingin rað­festast, so starvsfólk eru til reið­ar at taka ímóti av­ bjóð­ing­ini. - Men eg ivist onga løtu í, at tilmælini verða sett í verk, spurningurin er bara nær, sigur Karsten Hansen. Farið verður nú undir fíggjar­lógararbeiðið fyri kom­andi ár. - Tað er mín skylda at syrgja fyri, at tað sæst aftur, at vit ætla nakað við hes­um álitinum. Í hinum enda­num eru pengarnir. Sam­felag­ ið hevur brúk fyri frísk­um fólkum fyrst og fremst, og vit skulu taka okk­um av teimum, sum ikki eru frísk. Men tað, at hjálpa fólki at varðveita eitt gott lív, er okkara skylda, og tað fara vit at gera nakað við, sig­ur Karsten Hansen. Hann veit ikki, hvat tað fer at kosta í fyrsta enda. - Men í hinum endanum, tað, at fólk verða virkin á arbeiðs­mark­naði­num, og hava eitt gott og virkið lív, kemur ikki bara væl við peninga­liga, men tað er eisini nógv góðska í tí fyri sam­felagið, sigur Karsten Han­sen, landsstýrismaður í heilsu­málum. Hevur stórt álit á arbeiðs­ bólkinum Karsten Hansen, landsstýrismaður í heilsumálum, fær handað Diabetisheildarætlan fyri Føroyar frá samskiparanum í arbeiðsbólkinum, frá Kristiannu Larsen á Lofti Mynd: Leo Poulsen Leo Poulsen Ein av limunum í arbeiðs­ bólki­num, sum hevur gjørt Diabetisheildarætlan fyri Føroyar, er Jens Andreas­ sen, deild­ar­lækni á Dia­betis­ ambulatori­inum á Lands­ sjúkra­húsi­num, og helst mill­um fremstu serfrøðingar inn­an diabetis í Føroyum. - Vit hava lagt dent á, hvus­su vit kunnu koma fram til, hvussu vit kunnu fáa allar lækn­ar í Føroyum við til at geva eina optimala viðgerð. Tí tað sigur seg sjálvt, at 3.000 typu 2 diabetikarar kunnu ikki ganga einsamallir, sigur Jens Andreassen. Tað gera teir so heldur ikki, men tá vit vita, at tað eru 3.000 diabetis 2 sjúklingar í Før­oy­um, 2.000 sum vita av tí, og 1.000, sum ikki vita av tí, er tað ein stór uppgáva hjá kommunu­læknunum. - Tá er tað ein stór uppgáva hjá kommunulæknunum at leita hesar upp og geva teim­ um optimala viðgerð, tí talan er um eina álvarsama sjúku, um hon ikki verður viðgjørd, sig­ur Jens Andreassen. Arbeiðsbólkurin kemur við 18 tilmælum, har summi hava størri týdning enn onn­ ur. - Eitt, sum hevur stóran týdn­ing, er at fáa ávísing til dia­tyst í Føroyum. Vit hava dia­tyst­ar í Føroyum, sum kundu røkt uppgávuna, og tað er ein ógvuliga týdn­ing­ ar­mikil partur av viðgerðini, at eta rættan kost, sigur Jens Andreas­sen. Hvat skal ein eta og hvat skal ein ikki eta ov nógv av, tað er eitt av tilmælunum. - Eitt annað er, at Dia­ betis­ambulantoriið átek­ur sær at undirvísa kom­mu­nu­ læknu­num, so teir eru up-to- date alla tíðina, sigur Jens Andrea­ssen. Har verður so eisini mælt til, at kommunulæknarnir hal­da seg dagførdar sjálvir. 18 tilmæli Tað er staðfest, at 2.000 før­ oy­ingar hava diabetis typu 2, men mett verður, at veruliga talið er 3.000, og tað er góð or­søk at halda tað. - Har eri eg í teirri hep­nu støðu, at eg sjálvur, sam­an við Pál Weihe og hans­ara fólki, hava gjørt eina um­fat­ andi kanning, har vit hava tikið ein stóra stikk­roynd av Føroya fólki millum 40 og 79 ár, har yvir 3.000 eru spurd. Og tað er ein rættiliga stór stikkroynd, og tí kunnu vit úttala okkum rættiliga víst um, hvussu nógv hava dia­betis typu 2, sigur Jens Andreas­sen. Tá tey so fáa fatur á hes­ um fólkunum, eru tað nøkur, sum hava diabetis. - So har fingu vit álít­ andi tøl, sum vit hava kunn­a brúkt at rokna út, alt eftir hvussu nógv fólk eru í fólkapyramiduni i Før­oyum, hvussu nógv hava dia­betis typu 2, sigur Jens Andreas­ sen. Ein útrokning gav 3.096, og ein onnur gav beint undir 3.000. - Vit hava sum nevnt lagt 18 tilmæli fyri lands­styris­ mannin, og har mugu vit so hava tað álit á politisku skipan­ina, at hon fangar boð­skapin og tekur hann til sín. Tað er jú eisini teirra øki, hendan heilsuábyrgdin. Nógv­ir av føroyingunum, sum hava fingið diabetis, kun­nu ikki lastast fyri tað, sig­ur Jens Andreassen. Tað verður sagt, at talan er um eina lívsstíl sjúku, men tað liggur eisini í genunum. - Spurningurin er so, nær hon brýtur fram. Onkur er kanska »programmeraður« at fáa sjúkuna, tá hann fyllir 70, men lívsstílurin ger so, at hon brýtur út, tá hann er 40. Tí haldi eg, at politikararnir eiga at lurta eftir til­mæli­ num. Eg haldi ikki, at vit eru ann­að enn varin í okkara til­mæli, sum er bygt á data, sum vit hava fingið úr øðr­um londum, sigur Jens Andreas­ sen, deildarlækni á Dia­betis­ amb­ulatoriinum á Lands­ sjúkra­húsi­num. Karsten Hansen fekk í gjár handað álitið hjá arbeiðsbólkinum um Diabetisheildarætlan fyri Føroyar, og hóast Karsten Hansen, heilsumálaráðharri, ikki hevur havt høvi at lisið tað framman undan, hevur hann stórt álit á limunum í arbeiðsbólkinum Diabetis alvarsligt uttan viðgerð Arbeiðsbólkurin legði heili 18 tilmæli fyri landsstýrismannin í heilsumálum fyrrapartin í gjár. Kostráðgeving er eitt av mest týdningarmiklu tilmælunum, heldur deildarlæknin á Diabetisambulatoriinum á Landssjúkrahúsinum, Jens Andreassen Jens Andreassen segði nøkur orð í sambandi við, at arbeiðsbólkurin handaði landsstyrismanninum í heilsumálum Diabetisheildarætlanina fyri Føroyar Mynd: Leo Poulsen