týsdagur 30. juli 2013síða 22

Mikudagur 31. juli 2013 · Nr. 86 22 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Kjak Eitt margháttligt kjak hev­ ur tikið seg upp nú útlit eru til, at Vágatunnilin og Norð­ oya­tunnilin um fá ár verða útgoldnir. Tunn­ils­lógirnar siga, at tá út­veganar­pen­ing­ ur­in av tunnlunum er aft­ ur­goldin, skulu tunnlarnir latast landinum. Onkur politi­k­ari hevur ført fram, at við hesi lógarorðing eiga tunl­arnir umframt at halda sínar skyldur til lánistovnin (ílegg­ingargrunnin) at rind­an partapeningin aftur til land­ ið. Í samrøðu við Dimma­ lætting tann 24/7 tykist tunnilsstjórin Uni Daniel­ sen at vera av somu áskoð­ an. Spurningurin er hvussu orðingin "tá útveganar­pen­ ingurin av tunnlunum er aft­ ur­goldin" skal skiljast. Tað eru tveir ella kanska tríggir mátar at fíggja eina íløgu. Íløgan kann fíggjast við eginpeningi, lántøku ella eini samanseting av báðum. Vága- og Norðoyatunnilin eru fíggjaðir við eini saman­ seting av eginpeningi frá landinum og lántøku. Tá lán­ini eru afturgoldin er útveganarpeningurin aftur­ goldin!! Lántøka skal aftur­ gjald­ast, eginpeningur skal ikki afturgjaldast. So einfalt er tað. Tunlarnir eru sjálvstøð­ug­ ar løgfrøðisligar eindir sum partafeløg. Hesi feløg hava skyldu til at yvirhalda sínar lániavtalu, men hava hvørki løgfrøðisliga ella moralska skyldu at rinda landinum nakran partapening aftur. Bara tann sannroynd, at landið hevur latið tunlunum peningin sum partapening er í sjálvum sær eitt sannførandi prógv um hvat ætlanin var við peninginum. Um ætlanin var at tunnlarnir skuldu rinda innskotspeningin aft­ur til landið, hevði landið avgjørt latið tunlunum peningin sum ábyrgdarlán við áseting um afturgjaldstreytir. Men tað gjørdi landið ikki! Almennu innskotini vórðu skrásett sum partapeningur og har­ við bundin eginpeningur. Tað sigur alt um endamálið. Um onkur kortini skuldi verið í iva, ber til at síggja viðmerkingarnar til upp­ runa­liga lógaruppskotið um Norðoyatunnilin, tá hetta varð lagt fram á sinni. Í við­ merkingunum stóð m.a. "Vænt­andi kunnu einar 100- 120 mió fíggjast við bumm­ pengum, so landsins partur verður millum 230-310 mió um fyrinbils kostnaðarmetingar vísa seg at halda." Tað kann ikki sigast meira greitt. Almennu peng­ar­ nir vórðu ásettir útfrá hvat mann væntaði at bumm­ gjøld­ini megnaðu at gjalda, og parta­peningurin var ein íløga í føroyska vegakervið. Tá tunnilsuppskotini á sinni vórðu løgd fram, var mót­støðan hørð. Ávísir leið­ andi politikarar ávaraðu ímóti Norðoya­tunlinum tí hann var alt ov dýrur og alm­enni váðin ov stórur. Alternativið var, at bygdar vórðu tvær nýggj­ar ferjur at røkja sigl­ ingina um Leirvíksfjørð um­framt dagføring av ferju­ legum v.m. Hetta hevði helst kostað landinum einar 400 mió umframt árliga aftur­ vendandi játtan til rakstur. Tað eydnaðist kortini "mafi­ uni" í útjaðaranum at tosa politisku skipanina til for­ nuft, og játtaðar vórðu 235 mió av almennum pengum til Norðoyatunnilin. Harvið spardi landskassin einar 200 mió kr, sum ein dagføring av sjóvegis sambandi hevði verið dýrari. Nú vilja ávísir politik­arar og kanska tunnils­ leiðslan við, hava bumm­ gjøldini at rinda hesar 235 mió aftur. Hetta verður gjørt við støði í eini kreativari tulking av lógartekstinum. Henda tulking er beinleiðis í stríð við tað, sum varð sagt og skrivað, tá løgtingið á sinni samtykti hetta mál. Norðoyatunnilin og Vága­ tunnilin eru sólskins­søgur, men tað tykjast mong tíverri at hava ilt av. Míni ráð eru: Gloymið tykkara kreativu lógartulking og haldið tykkum til gjørdar avtalur! Tunnilsprát Jákup Mikkelsen fíggjarnevndarlimur Hetta er ivaleyst tann mest einfaldi háttur at lýsa støðuna í dag. Hendan samgongan tekur frá teimum veiku til at lata teimum bólkum sum eru væl betri fyri. Tann vanliga burturforkláringin er, at tey fara at gera íløgur í vinnulívið so tað forslær, og vit skapa soleiðis nýggj arbeiðspláss. Eg eri heilt greiður yvir, at teir trúgva hesum ikki somikið sjálvir, at teir írokna hetta tá ymiskar framrokningar verða gjørdar. Munnu teir ikki eisini vita, at hendan eyka­gávan teir geva teimum, verður nýtt til nýtslu og upp­ sparing? Innflutningurin av luksusvørum av bilum, merki­klæðum, channel no.5 o.l., Louis Vuitton og Prada taskum, og einkultum stutt­ leika­bátum verður øktur, og er beinleiðis til skaða fyri hand­ils­javnvágina. Og tað er ikki flakakvinnan í Leirvík ella Klaksvík, ei heldur Kalli Katt, ið leggja seg eftir hesum vørum. Formaðurin í valfelag fólka­floksins hevur júst verið frammi og sagt, at tað skal loysa seg at arbeiða, men eg ivist ikki í, at tað eru aðrir mátar at gera hetta uppá, uttan at venda Robin Hood á høvdi, við flat­skattaskipaninni, tí hon gagnar einans teimum sum eru væl fyri, og hini mugu gjalda. Læraraparið á studenta­skúlanum kunnu t.d. siga, at nú tað loysir seg at arbeiða meira, skulu vit so ikki fara at arbeiða 21-22 tímar um vikuna, tímalønin(45 min.)er umleið 1600-1700 kr., so kunnu vit keypa soninum ein bil, so vit hava okkara(hvør sín) í friði? Og við hesi undurfullu skipan kunnu vit eisini bjóða foreldrunum við í summarfrí. Í somu grein bukkar og nígar hann fyri makkaraparinum í landsstýrinum, og tvíheldur um, at hesir er tað besta sum er hent Føroya landi, og at niðurgerðingin av tí veika fólkinum má, fyri alt í verðini, halda fram.” Pen­ ing­ur skal ikki brúkast til fólk, ið ikki tíma úr songini”, og her sker hann øll yvir ein kamb: Pensjónistar, fyri­tíðar­ pensjónistar, arbeiðsleys, ein­ligar mammur og pápar, avlamin og óhjálpin fólk, sálarliga sjúk, og so sosialt niðurkomin fólk. Ja, hetta er komandi umboð hjá hesi samgongu. Eg má so spyrja, hvar er tann sosiala skráin hjá sam­ gonguflokkunum? Teir smáu flokkarnar kann mann loypa um, men hvat við teimum størri. Sambandsflokkurin hevði fyrr eitt sokalla sosi­ alt bein at standa á, men høgrasneiðingin er vorð­in so ógvuslig, at tann sosi­ali parturin er horvin. Fólka­ flokkurin hevur ongantíð havt hetta í síni skrá, tí teirra filosofi er: at tað sum ikki kann standa má falla. Tað er beinleiðis ófatiligt, at teir lata ein part av fólkinum bara fara fyri skeyti, tí vit hava annað at brúka pengarnar til. Tað er sera lítð føroyskt háttalag teir sína, hvørs eyðkenni jú eru, at hjálpa hvørjum øðr­ um, við tí politikki sum verð­ ur framdur í verki. Um tað er teirra ætlan at skapa A og B borgarar, so má mann nokk siga, at tað hevur eydnast til fulnar. Men tað er framvegis millum tey fólk, ið eru uppaftur betri fyri av skattaskipaninni, fleiri, ið ikki halda tað er rætti veg­ urin at ganga, og føla seg bein­leiðis illa. Men hjá hesum er ikki so nógv at gera tí lóg er lóg. Tað er sjálvandi ikki bara flatskatturin tað snýr seg um, tá tey veiku verða rakt, men eisini tann nýggi hátt­urin almannastovan ar­beiðir eftir, har aftur teir veik­astu bólkarnir verða raktir. Tað tykist fyri mær sum, at hvørja fer teir báðir ísa­kaldu floksformennirnir siga seg gera átøk, at fáa Før­ oyar aftur á beint, at rætta skútana upp, at fáa skuldina burtur, so gongur tað útyvir tann veikasta partin av før­ oy­ingum. Tað er sera løgið, at hugflogið røkkur bara har til. Um nakrar fáar dagar heldur løgmaður sína Ólav­ søku­røðu, har komandi poli­tikkurin verður lýstur. Spenn­andi at fáa at vita um niður­gerðingin av teimum veikaru bólkunum ferð at halda fram, um tann stættar­ gjógv teir hava skapt, skal halda fram, og kanska økjast, við fleiri gávum til tað “betra” fólki, og ikki minst til vinir og kenningar. Sjálvt um tað eru røddir í samgonguni sum eru ivasamar um gongdina, verða hesi neyvan hoyrd, tí tað er ein klika í toppinum, ið orða skránna. Eg eri tíverri bangin fyri, at tann øgiliga høgrasnaring sum er byrjað fer at halda fram. Livst so spyrst. Góða Ólavsøku. Tann umvenda Robin Hood søgan Levi Mørk Bíleggið kalendaran nú og sendið hann út í heimin Tel. 341800 Johanna Vang · johanna@sos.fo Ann Christiansen · ann@sos.fo 2014